İran savaşıyla birlikte güvenli liman olarak öne çıkan konumunda zayıflama yaşanan Dubai'den ayrılan varlıklı yabancıların yeni yatırım merkezleri şekillenmeye başladı. The Economist'in "Dubai'den kaçan yabancılar nereye gidiyor?" başlıklı analizinde, özellikle Milano ve Singapur'un öne çıktığı, Türkiye'nin ise sunduğu teşviklere rağmen küresel sermayenin ana rotası haline gelemediği değerlendirildi.
Analize göre, savaşın ilk günlerinde geçici olarak ülkeden ayrılan birçok yatırımcı, çatışmaların uzamasıyla birlikte daha kalıcı yerleşim ve yatırım seçeneklerini araştırmaya başladı.
Alternatif ülke arayışında artış
The Economist'in aktardığı verilere göre, yaklaşık 12 milyon nüfusa sahip Birleşik Arap Emirlikleri'nde savaş öncesinde 3 ila 4 milyon varlıklı yabancı ve aileleri yaşıyordu. Bunların 240 binden fazlasının dolar milyoneri olduğu tahmin ediliyor.
Uluslararası göç ve yatırım danışmanlığı şirketi Henley & Partners'ın verilerine göre ise Birleşik Arap Emirlikleri'nde yaşayan kişilerin alternatif ülkelere yönelik bilgi talepleri son haftalarda yüzde 40'ın üzerinde arttı.
Bu gelişmenin ardından 35'ten fazla ülke, yatırımcıları çekebilmek amacıyla vergi avantajları, oturum izinleri ve vatandaşlık programlarını öne çıkarmaya başladı.
Milano yatırım ağıyla öne çıkıyor
Analizde, Dubai'den ayrılan Avrupalı yatırımcıların en fazla yöneldiği merkezlerden birinin İtalya'nın Milano kenti olduğu ifade edildi.
Milano'nun yalnızca yaşam kalitesiyle değil, uluslararası yatırım fonlarının faaliyet gösterdiği güçlü finansal ekosistemiyle de tercih edildiği belirtildi. Büyük yatırım kuruluşlarının kentte faaliyet göstermesinin, yatırımcılara servetlerini değerlendirebilecekleri kurumsal bir ortam sunduğu vurgulandı.
İtalya'da yüksek gelirli yabancılar için uygulanan yıllık 300 bin avroluk sabit vergi sistemi de yatırımcılar açısından önemli avantajlardan biri olarak gösterildi.
Avrupa Birliği dışından gelen yatırımcılar da belirli yatırım şartlarını yerine getirerek İtalya'da oturum hakkı elde edebiliyor.
İtalyan şirketlerine yatırım yapılması, devlet tahvili alınması veya belirli tutarda bağış yapılması gibi seçenekler yatırım karşılığı oturum programı kapsamında değerlendiriliyor.
Analizde ayrıca, Körfez ülkelerinden gelen talebin kısa süreli kiralamalardan konut satın alma ve uzun vadeli yatırımlara doğru kaydığı ifade edildi.
Singapur güvenli liman olarak öne çıktı
Dubai'den ayrılan Asyalı yatırımcıların önemli bölümünün ise Singapur'u tercih ettiği belirtildi.
The Economist'e göre Singapur; öngörülebilir hukuk sistemi, siyasi istikrarı, güçlü bankacılık sektörü ve etkin kamu yönetimi sayesinde özellikle Çinli ve Hintli yatırımcıların ilgisini çekiyor.
Analizde, Singapur bankalarının Dubai kaynaklı varlık girişlerinde artış bildirdiği, ülkenin Birleşik Arap Emirlikleri'nden yaptığı altın ithalatının da yıl başından bu yana dört katına çıktığı bilgisine yer verildi.
Bununla birlikte yüksek vergi oranları, yabancıların gayrimenkul alımlarındaki ek vergiler ve kara para aklamaya karşı sıkı denetimlerin bazı yatırımcılar açısından dezavantaj oluşturduğu kaydedildi.
Türkiye vergi avantajı ve vatandaşlık seçeneği sundu
Türkiye de Dubai'den ayrılan varlıklı yabancıları çekmek amacıyla çeşitli teşvikleri devreye aldı.
TBMM'ye sunulan düzenleme kapsamında, Türkiye'ye yeni yerleşen ve son üç yılda ülkede ikamet etmeyen kişilerin yurt dışından elde ettikleri gelirlerin 20 yıl boyunca gelir vergisinden istisna tutulması öngörülüyor. Düzenlemede ayrıca belirli veraset işlemlerine ilişkin vergi avantajları da yer alıyor.
The Economist'in aktardığına göre savaşın ardından bir göçmenlik danışmanlık şirketinin yaklaşık 12 müşterisi Türkiye'de konut satın alarak vatandaşlık aldı.
Ancak analizde, bu ilginin sınırlı kaldığı, buna karşılık Milano ve Singapur'da yatırım başvuruları, banka hareketleri ve emlak talebinin daha güçlü bir görünüm sergilediği ifade edildi.
İstanbul'un finans merkezi hedefi
Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan, mayıs ayında yaptığı açıklamada İstanbul'u küresel bir finans ve cazibe merkezi haline getirmeyi hedeflediklerini belirtmişti.
İstanbul Finans Merkezi'nde duyurulan teşvik programıyla yabancı şirketlerin ve yüksek gelirli bireylerin Türkiye'ye yatırım yapmasını kolaylaştıracak adımların atıldığı açıklanmıştı.
Analizde öne çıkan değerlendirme
The Economist'in değerlendirmesine göre yatırımcıların ülke tercihinde vergi avantajları tek başına belirleyici olmuyor.
Analizde Milano'nun Avrupa Birliği üyeliği, yatırım ağı ve uluslararası fonlara erişimiyle; Singapur'un ise hukuk güvenliği, düzenleyici öngörülebilirlik ve güçlü finans sistemiyle öne çıktığı ifade edildi.
İstanbul'un coğrafi konumu, ulaşım altyapısı, vatandaşlık programı ve vergi teşviklerine rağmen kurumsal güven ve öngörülebilirlik açısından rakipleriyle aynı ölçüde tercih edilmediği değerlendirmesi yapıldı.
Öte yandan analizde yer verilen değerlendirmelerin, yatırım başvuruları, banka hareketleri ve emlak talebine ilişkin gözlemlere dayandığı, ülkeler arasındaki sermaye hareketlerine ilişkin kapsamlı ve karşılaştırılabilir resmî verilerin ise henüz açıklanmadığı da vurgulandı.
