Karadeniz’de Rusya ile Ukrayna arasındaki savaşın ticari deniz taşımacılığına giderek daha fazla sıçraması, Türkiye’nin boğazlardaki güvenlik tedbirlerini artırmasına neden oldu. Bloomberg’in konu hakkında bilgi sahibi kaynaklara dayandırdığı habere göre Ankara, Karadeniz’e girmek isteyen bazı ticari gemilerin geçişini kısıtlamaya başladı. Uygulama özellikle Rusya’nın önemli petrol ve tahıl ihracat merkezlerinden Novorossiysk’e giden bazı gemileri etkiledi. Tedbirler Ukrayna’ya giden gemiler için de uygulanıyor.
Ankara: Geçişler durmadı, tedbirler geçici
Bloomberg’in haberinin ardından Reuters’a konuşan iki Türk hükümet yetkilisi ise uygulamanın kapsamına ilişkin önemli bir düzeltme yaptı. Yetkililer, Karadeniz’e yönelik gemi geçişlerinin sorunsuz şekilde devam ettiğini, güvenlik riskleri nedeniyle yalnızca bazı geçici tedbirlerin uygulamaya konulduğunu söyledi. Yetkililer ayrıntı vermedi ancak geçişlerin Montrö Boğazlar Sözleşmesi çerçevesinde açık olduğunu vurguladı.
Karadeniz’de gemilere saldırılar patladı
Ankara’nın güvenlik kaygısının arkasında son haftalarda Karadeniz’de yaşanan keskin tırmanış bulunuyor. Reuters’ın verilerine göre Ukrayna yalnızca temmuz ayında limanlardaki gemilere yönelik 35, denizdeki gemilere yönelik 22 saldırı kaydetti. Aynı dönemde 67 liman tesisi saldırıya uğradı. 2025’in tamamında ise gemilere yönelik saldırı sayısı 14 olmuştu. Rusya da Ukrayna’nın özellikle Odesa çevresindeki liman ve ihracat altyapısına yönelik saldırılarını artırdı. Ukrayna ise Rus petrol ticaretinde kullanılan tankerlere ve Novorossiysk çevresindeki enerji altyapısına yönelik operasyonlarını yoğunlaştırdı. Her iki taraf da askeri bağlantılı hedefleri vurduğunu savunuyor.
Türk gemileri de hedef oldu
Artan saldırılar Türkiye’yi doğrudan ilgilendiren boyuta da ulaştı. Türkiye, 4 Ağustos’ta Novorossiysk yakınlarında Türk sahipli bir geminin insansız hava aracıyla vurulmasının ardından Moskova ve Kiev’e çağrıda bulundu. Saldırıda üç Türk mürettebat ağır yaralandı. Ankara, sivil deniz taşımacılığının güvenliğinin sağlanmasını istedi. Uluslararası Denizcilik Örgütü de temmuz ayında Karadeniz ve Azak Denizi’nde ticari gemilere yönelik saldırılardaki artışı kınayarak, denizcilerin tarafı olmadıkları çatışmaların kurbanı haline getirilmemesi gerektiği çağrısında bulundu.
Rusya ve Ukrayna’ya “moratoryum” çağrısı
Dışişleri Bakanı Hakan Fidan da Türkiye’nin kaygılarını Moskova ve Kiev’e ilettiğini belirterek taraflardan Karadeniz’de saldırılara moratoryum ilan etmelerini istedi. Ankara’nın talebi, ticari gemiler ve liman altyapısının Rusya-Ukrayna savaşının doğrudan hedefi olmaktan çıkarılması. Bu çağrı, Karadeniz’deki güvenlik sorununun artık yalnızca Rusya-Ukrayna savaşının askeri boyutuyla değil, Türkiye’nin ticaret, denizcilik ve enerji güvenliğiyle de doğrudan bağlantılı hale geldiğini gösteriyor.
Sigorta ve gemi maliyetleri fırladı
Güvenlik krizinin ekonomik sonuçları da ortaya çıkmaya başladı. Karadeniz’de petrol tankeri kiralama maliyetleri bir hafta içinde günlük 200 bin doların biraz üzerindeki seviyelerden 300 bin doların üzerine çıktı. Savaş riski sigorta primi ise iki hafta önce gemi değerinin yaklaşık yüzde 1’i seviyesindeyken bazı Karadeniz limanı seferlerinde yüzde 2’ye kadar yükseldi.
