İkinci Dünya Savaşı’nın başlangıç tarihi olan 1 Eylül 1939'da Nazi Almanyası’nın Polonya’ya saldırmasının yıl dönümünde, ülkenin Gdansk kentindeki Westerplatte Yarımadası’nda kapsamlı bir anma töreni gerçekleştirildi. Törende hem tarihi kayıplar ve tazminat tartışmaları hem de güncel güvenlik ve dayanışma mesajları öne çıktı.
Törende konuşan Polonya Cumhurbaşkanı Karol Nawrocki, savaş sırasında yaklaşık 6 milyon Polonya vatandaşının yaşamını yitirdiğini ve bu kayıpların yüzde 90’a yakın bölümünün sivillerden oluştuğunu hatırlattı. Almanya Başbakanı ve Alman halkına seslenen Nawrocki, savaş sonrasındaki tazminat ve telafi meselesinin “tarihsel adalet ve gelecek düşüncesiyle” çözülmesi gerektiğini ifade etti.
Nawrocki, Almanya’nın ödemesi gereken tazminatın ülkenin silahlı kuvvetleri ile savunma sanayisine aktarılmasını isteyerek, bu sayede Polonya’nın Batılı ülkelerden kredi almak zorunda kalmadan hakkı olanı alabileceğini söyledi. Ayrıca Polonya Cumhurbaşkanı, Berlin’de İkinci Dünya Savaşı’nda hayatını kaybeden Polonyalılar için hâlâ bir anıt bulunmamasını sert bir dille eleştirdi.
Tazminat talebinin geçmişi ve Almanya'nın tutumu
Polonya’daki Hukuk ve Adalet Partisi (PiS) tarafından 2017 yılında yeniden gündeme taşınan süreç, 2022'de iktidardayken kurulan parlamento komisyonu ile resmiyet kazanmıştı. Söz konusu komisyon, Polonya’nın savaş kaynaklı maddi ve manevi zararlarının karşılığını 1,3 trilyon avro olarak hesaplamıştı. Berlin hükümeti ise daha önceki açıklamalarında Polonya’nın tazminat talebini hukuki ve siyasi olarak reddettiklerini belirtmişti.
Tusk'tan Ukrayna'ya destek ve "Münih" uyarısı
Törende konuşan bir diğer isim olan Polonya Başbakanı Donald Tusk ise İkinci Dünya Savaşı’nın en önemli dersinin dayanışma ve birlik olduğunu kaydetti. Bu dersin yalnızca Polonya için değil, tüm Avrupa, ABD ve NATO açısından geçerli olduğunu vurgulayan Tusk; faşizm, nefret ve düşmanlığın yeniden ortaya çıkmasına asla izin verilmemesi gerektiğini dile getirdi.
Önümüzdeki sonbahar ve kış aylarının Ukrayna’nın bağımsızlığı ile Polonya ve Batı ülkelerinin güvenliği açısından kritik olacağını belirten Tusk, "Ukrayna’nın ayakta kalmasına yardım etmeliyiz. O zamanki hataları tekrarlayamayız, Münih tekrarlanmamalı" diyerek uluslararası topluma Ukrayna'ya destek çağrısında bulundu.
