Orta Doğu’da savaşın enerji hatlarına sıçraması küresel piyasalarda panik yarattı. Irak açıklarında iki petrol tankerinin vurulmasının ardından Bağdat yönetimi tüm petrol terminallerini kapatırken, Brent petrol yeniden 100 doların üzerine çıktı. Uluslararası Enerji Ajansı ve ABD fiyatları dengelemek için tarihin en büyük rezerv satışına hazırlanıyor.
Küresel enerji piyasaları Orta Doğu’dan gelen peş peşe haberlerle sarsıldı. İngiliz finans gazetesi Financial Times’ın piyasa ve güvenlik kaynaklarına dayandırdığı habere göre savaşın 13’üncü gününde Körfez sularında artan saldırılar, enerji tedarik zincirini doğrudan hedef almaya başladı.
Irak açıklarında iki büyük petrol tankerine yönelik saldırının ardından Bağdat yönetimi ülkedeki tüm petrol terminallerinde operasyonları askıya aldı. Bu gelişme petrol piyasasında ciddi bir arz endişesi yaratırken Brent petrol fiyatı Asya işlemlerinde hızla yükselerek yeniden 100 dolar seviyesinin üzerine çıktı.
Körfez’de petrol akışı durma noktasında
Krizin merkezinde Basra Körfezi yer alıyor. Perşembe sabahı Basra kıyılarındaki “gemiden gemiye transfer” sahasında demirli bulunan ABD sahipli Safesea Vishnu ile Yunan sahipli Zefyros adlı iki petrol tankerinin saldırıya uğradığı bildirildi. Saldırıda en az bir kişinin hayatını kaybettiği, gemilerde büyük yangın çıktığı ifade edildi.
Saldırıların ardından Irak hükümeti tüm petrol terminallerinde faaliyetleri durdurduğunu açıkladı. Bölgedeki risk yalnızca Irak’la sınırlı kalmadı. Dubai’deki Jebel Ali Limanı yakınlarında bir konteyner gemisi vurulurken, Umman’daki Mina Al Fahal petrol ihracat terminali de güvenlik gerekçesiyle gemileri tahliye etmeye başladı.
Tarihi rezerv müdahalesi geliyor
Enerji arzındaki belirsizlik fiyatlara da hızla yansıdı. Brent petrol vadeli işlemleri Asya seansında yüzde 9’un üzerinde artarak 100,58 dolara kadar yükseldi. Avrupa’da doğal gaz fiyatları da aynı saatlerde yüzde 7’nin üzerinde artış gösterdi.
Fiyatlardaki sert yükselişi frenlemek için Uluslararası Enerji Ajansı (IEA) acil durum planını devreye soktu. Ajansın piyasaya toplam 400 milyon varil ham petrol ve rafine yakıt sürmeye hazırlandığı belirtildi.
Bu miktarın 172 milyon varilinin ABD’nin Stratejik Petrol Rezervi’nden karşılanması planlanıyor. Analistler, bu satışın ardından ABD’nin rezerv seviyesinin önemli ölçüde düşeceğine ve stratejik esneklik açısından kritik sınıra yaklaşılacağına dikkat çekiyor.
Savaş bölge geneline yayılıyor
Çatışmalar yalnızca deniz hatlarını değil, Orta Doğu’nun farklı noktalarını da etkiliyor. Irak’ın Erbil kentinde bir İtalyan askeri üssünün füzeyle hedef alındığı açıklanırken can kaybı yaşanmadığı bildirildi.
Bahreyn’de yakıt depolarında büyük yangınlar çıktığı ve bazı yerleşimlerin tahliye edildiği duyuruldu. Dubai’de ise bir konut binasına çarpan insansız hava aracı yangına neden oldu.
Birleşik Arap Emirlikleri ve Suudi Arabistan’ın çok sayıda füze ve insansız hava aracını düşürdüğünü açıklaması, gerilimin bölge geneline yayıldığını gösterdi. Lübnan’da ise İsrail ile Hizbullah arasındaki çatışmalarda sivil kayıpların hızla arttığı bildiriliyor.
Küresel ekonomide sarsıntı
Enerji krizinin ilk etkileri finans piyasalarında da hissedildi. Asya, Avrupa ve ABD borsaları güne düşüşle başlarken yatırımcılar güvenli limanlara yöneldi.
Havacılık sektöründe yakıt maliyetleri hızla yükselirken Hong Kong merkezli havayolu şirketi Cathay Pacific yakıt ek ücretlerini yüzde 100’ün üzerinde artırdığını duyurdu. Avrupa’da ise bazı enerji şirketleri tüketiciyi korumak için akaryakıtta geçici tavan fiyat uygulamalarını gündeme aldı.
Analistler, Körfez’deki enerji akışının uzun süre aksaması halinde petrol fiyatlarında yeni ve daha sert yükselişlerin yaşanabileceği uyarısında bulunuyor.
