Selim Ercan
Elips TV’de Dursun Erkılıç’ın sunduğu Kalemin Hikayesi programının sürekli konuğu olan Metin Turan, Fakir Baykurt’un hayatına dair detayları izleyiciyle paylaştı. Turan, Baykurt’un Burdur’un Akçaköy köyünde dünyaya geldiğini, küçük yaşta babasını kaybederek yoksullukla mücadele ettiğini belirtti. Bu deneyimlerin, yazarın eserlerinde köylünün sevinçlerini, hayal kırıklıklarını ve hak arayışlarını yalın ama etkili bir dille anlatmasına yansıdığını vurguladı.
Metin Turan, Baykurt’un Köy Enstitüleri’nden aldığı eğitimle edebiyat yolculuğunu şekillendirdiğini ve bu kurumların onun yaşamındaki kritik rolünü izleyiciye aktardı. Turan’a göre Baykurt, köylünün sesi olarak, toplumun görünmeyen kesimlerini edebiyata taşıdı.
Toplumsal gerçekçiliğin kökenleri
Turan, Baykurt’un eğitim yolculuğunun onu yalnızca bir yazar değil, aynı zamanda pedagojik bir aydın hâline getirdiğini söyledi. Gönen Köy Enstitüsü ve Gazi Eğitim Enstitüsü’nden mezun olan Baykurt, 1961 yılında Indiana Üniversitesi’nde görsel-işitsel eğitim teknikleri üzerine eğitim alarak Türkiye’deki ilk uygulamalı projelere imza attı.
Metin Turan, Baykurt’un eleştirirken bile önce bardağın dolu tarafını görme yaklaşımının, onu hem eğitimciliğinde hem de yazarlığında farklı kıldığını belirtti. Bu yaklaşımın, Baykurt’un eserlerine yansıyan toplumsal duyarlılığın temelini oluşturduğunu ifade etti.
1950’li yılların karanlık atmosferi
Programda ayrıca 1950’li yılların Türkiye’sindeki toplumsal ve politik atmosfer de ele alındı. Demokrat Parti döneminde Köy Enstitüleri’nin kapatılması ve seçkin edebiyat insanlarının karşılaştığı baskılar, Baykurt’un eserlerinde ve yaşamında dönemin izlerini taşıyor.
Metin Turan, “Türkiye o dönemde hem iç politikada hem de dış politikada ciddi açmazlarla karşı karşıyaydı. Köylülerin, aydınların ve edebiyatçıların mücadeleleri, Baykurt’un eserlerinde bizlere bugün hâlâ ders veriyor” diyerek, Baykurt’un edebiyatının tarihsel ve toplumsal bir belge niteliği taşıdığını vurguladı.
