ABD ile İran arasında artan gerilim sürerken, İstanbul’da yapılması olası bir zirve uluslararası basının gündemine girdi. ABD medyasına göre Washington ve Tahran, nükleer dosya başta olmak üzere kritik başlıkları görüşmek üzere Türkiye’de bir temas zemini arıyor.
ABD medyasında yer alan haberlere göre, ABD Başkanı Donald Trump’ın Özel Temsilcisi Steve Witkoff’un, İran Dışişleri Bakanı Abbas Arakçi ile 6 Şubat’ta Türkiye’de bir araya gelmesi planlanıyor. Görüşmenin, olası bir nükleer anlaşmanın ele alınması ve ABD–İran geriliminin tırmanmasının önlenmesi amacı taşıdığı ifade ediliyor.
AP Haber Ajansı, Türkiye’nin tarafları bir araya getirmek için diplomatik girişimlerde bulunduğunu ancak ABD ve İran’ın henüz görüşmeye kesin onay vermediğini aktardı. Axios, Washington Post ve New York Times’ın kaynaklarına dayandırdığı haberlerde ise Türkiye, Mısır ve Katar’ın son günlerde yürüttüğü yoğun diplomatik çabalara rağmen görüşmenin henüz netleşmediği ve zirvenin gerçekleşmesinin “en iyi senaryo” olarak değerlendirildiği belirtildi.
Axios’a göre söz konusu ülkeler, Gazze’deki ateşkes sürecinde olduğu gibi ABD–İran temaslarını da bölgesel bir savaşı önlemenin yolu olarak görüyor. İsrail basınından Haaretz, Suudi Arabistan, Katar, Umman ve Mısır’dan oluşan Arap ülkeleri grubunun da Washington ve Tahran üzerinde müzakerelere dönülmesi için baskı kurduğunu yazdı.
İsrail gazetesi Maariv ise Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan ve Dışişleri Bakanı Hakan Fidan’ın yürüttüğü diplomatik girişimlerin, askeri tırmanma riskine karşı “en uygun seçenek” olarak değerlendirildiğini aktardı. Haberlere göre Witkoff’un İstanbul’daki olası zirve öncesinde İsrail’e giderek Başbakan Benyamin Netanyahu başta olmak üzere üst düzey yetkililerle görüşmesi bekleniyor.
Üçüncü ülkelerden katılımcılar bekleniyor
Zirvenin gerçekleşmesi halinde Türkiye, Katar ve Mısır’ın yanı sıra Suudi Arabistan, Birleşik Arap Emirlikleri, Umman ve Pakistan’ın da dışişleri bakanları düzeyinde temsil edilebileceği bildiriliyor. ABD tarafında Witkoff’a Trump’ın damadı Jared Kushner’ın da eşlik edebileceği öngörülüyor.
Bu temasın, Haziran 2025’te İsrail ve ABD saldırılarıyla sona eren müzakerelerin ardından, ABD’li ve İranlı yetkililerin ilk yüz yüze görüşmesi olması bekleniyor. Geçmiş görüşmelerde tarafların doğrudan temas kurmadığı, görüşmelerin aracılar üzerinden yürütüldüğü ve Witkoff ile Arakçi’nin yalnızca el sıkışmakla yetindiği hatırlatılıyor.
Washington Post’a konuşan kaynaklara göre, görüşmenin gerçekleşmesi halinde ana gündem İran’ın nükleer programı olacak. ABD yönetimi, nükleer başlığın ardından İran’ın bölgedeki milis gruplara verdiği destek gibi konuları da ele almayı hedefliyor. İran ise uranyum zenginleştirme faaliyetlerinin askeri amaç taşımadığını savunuyor.
Uluslararası Kriz Grubu İran Çalışmaları Direktörü Ali Fayiz, bölge ülkelerinin olası bir ABD saldırısı durumunda İran’ın misillemelerinden endişe ettiği için sürece aktif şekilde dahil olduğunu belirtti. Fayiz, bölge başkentlerinden Washington’a benzer mesajlar iletilmesinin nadir görülen bir durum olduğuna dikkat çekti.
ABD Başkanı Donald Trump ise Truth Social üzerinden yaptığı paylaşımda, İran’a yönelik sert ifadeler kullanarak askeri seçeneğin masada olduğu mesajını verdi. New York Times’a göre Trump, Venezuela örneğini vererek Tahran’a gözdağı vermeyi amaçlıyor ancak İran’a yönelik olası bir operasyonun karmaşık ve yüksek risk taşıdığı vurgulanıyor.
