Medya ve Hukuk Çalışmaları Derneği’nin (MLSA) hukuki desteğiyle açılan dava sonucunda verilen karar, sinema alanında ifade özgürlüğü bakımından emsal niteliği taşıyor. Mahkeme, filmin tamamen yasaklanmasının demokratik toplum düzeniyle bağdaşmadığını kaydetti.
Ankara 3. İdare Mahkemesi kararında, idarenin film içeriğine ilişkin bazı değerlendirmelerine atıf yapılmakla birlikte, yasaklama yerine sınıflandırma gibi daha ölçülü önlemlerin uygulanabileceği ifade edildi. Kararda, filmin tümden yasaklanmasının ifade özgürlüğüne ağır bir müdahale oluşturduğu ve demokratik toplum gerekleriyle uyumlu olmadığı belirtildi.
Mahkeme sürecinde dosyaya sunulan bilirkişi raporunda da filmin yasaklanmasının hukuken yerinde olmadığı yönünde görüş bildirildi. Raporda, Rojbash’ın şiddet veya nefret çağrısı içermediği, çocuklar ve gençler açısından kalıcı bir zarar riski taşımadığı ve sanatsal ifade özgürlüğü kapsamında değerlendirilmesi gerektiği vurgulandı. Bilirkişiler, sanat alanında yasaklayıcı uygulamaların düşünsel çeşitliliği ve eleştirel kamusal kültürü sınırlayabileceğine dikkat çekti.
Kültür ve Turizm Bakanlığı ise savunmasında filmin kamu düzenine aykırı olduğunu, terör örgütü propagandası içerdiğini ve anayasal ilkelere aykırılık taşıdığını ileri sürdü. Ancak mahkeme, bu iddiaların yasaklama gibi ağır bir müdahaleyi haklı kılmadığı sonucuna vardı. Kararda, demokratik toplumlarda ifade özgürlüğü ile toplumsal hassasiyetler arasında denge kurulması gerektiği ifade edildi.
MLSA ve yönetmenden değerlendirme
Karara ilişkin açıklama yapan MLSA Eş Direktörü Veysel Ok, uzun süren hukuki mücadelenin ardından önemli bir sonuç elde edildiğini belirtti. Ok, mahkemenin, filmin içeriğine ilişkin bazı değerlendirmelere katılmış görünse de, bunun ifade özgürlüğü kapsamında ele alınması gerektiğini ortaya koyduğunu ve yasaklama yerine daha ölçülü yöntemlerin mümkün olduğunun altını çizdi.
Filmin yönetmeni Özkan Küçük de karar sonrası yaptığı değerlendirmede, bir yılı aşkın süredir devam eden hukuki sürecin sonucunda yasağın kaldırılmasının yalnızca Rojbash için değil, Türkiye’de üretilecek diğer filmler açısından da önemli bir dayanak oluşturduğunu ifade etti. Küçük, en kısa sürede yeni bir vizyon tarihi belirlemeyi planladıklarını, maddi ve manevi tazminat taleplerinin reddine ilişkin hukuki sürecin ise sürdüğünü kaydetti.
2024’te “ticari dolaşıma uygun değildir” kararı verilmişti
Yapımcılığını ve yönetmenliğini Özkan Küçük’ün üstlendiği Rojbash, 2024 yılında Sinema Filmlerini Değerlendirme ve Sınıflandırma Kurulu tarafından “ticari dolaşıma uygun değildir” kararıyla yasaklanmıştı. Film, 25 yıl sonra yeniden bir araya gelen Kürt tiyatrocuların hikâyesini konu alıyor. Türkiye’de festivallere kabul edilmeyen yapımın bugüne kadar yedi ülkede gösterildiği belirtildi.
Mahkemenin iptal kararıyla birlikte, yasaklama işlemi hukuka aykırı bulunmuş oldu. Kararın, benzer davalar açısından emsal teşkil edebileceği değerlendiriliyor.
