ABD ve İsrail’in İran’a yönelik saldırıları sonrası Hürmüz Boğazı’nda yaşanan aksama, küresel enerji piyasalarında sert fiyat hareketlerine neden oldu. Boğaz, küresel petrol ve sıvılaştırılmış doğal gaz (LNG) ticaretinin yaklaşık yüzde 20’sine ev sahipliği yapıyor. Kesinti, enerji arzında ciddi daralma endişelerini artırdı.
Katar Enerji Bakanı Saad bin Şeride el-Kabi’nin Körfez ülkelerinin petrol ve gaz üretimini durdurmak zorunda kalabileceğine ilişkin açıklamaları ise piyasalardaki tedirginliği daha da yükseltti.
Petrol fiyatlarında sert artış
Jeopolitik gerilimin etkisiyle Brent petrol hızlı yükseldi. 27 Şubat’ta Brent yüzde 2,8 artışla 73 dolardan kapanırken, WTI ham petrol yüzde 2,6 artışla 67,18 dolara çıktı. 2 Mart haftasında Brent varil fiyatı yüzde 16,2 artışla 90,83 dolara yükselerek Ekim 2023’ten bu yana en yüksek kapanışı yaptı. WTI tipi ham petrolün fiyatı ise yüzde 24,6 artışla 88,89 dolara çıkarak yaklaşık 29 ayın zirvesine ulaştı.
Gaz ve kömür fiyatlarında yükseliş
Avrupa’nın en likit doğal gaz piyasası olan Hollanda TTF’de Nisan vadeli kontratlar 2 Mart haftasında megavatsaat başına 53,38 avroya çıkarak saldırı öncesine göre yaklaşık yüzde 70 yükseldi. Kömür piyasasında ise Newcastle kömür vadeli işlemleri ton başına 133,80 dolara yükselerek yüzde 10’dan fazla değer kazandı.
Petrol akışında büyük kesinti
Hürmüz Boğazı’ndaki kesinti, Körfez’de günlük yaklaşık 15 milyon varil ham petrol ve 4,5 milyon varil rafine yakıt akışının durmasına yol açtı. Küresel günlük tüketimin yaklaşık beşte birine denk gelen bu kayıp, petrol piyasalarında şok etkisi yarattı. Irak üretiminin dörtte birini durdurduğu tahmin edilirken, Kuveyt, BAE ve Suudi Arabistan’ın depolama kapasitesinin sadece birkaç gün yeteceği değerlendiriliyor.
Doğal gaz arzında risk
Hürmüz Boğazı’ndan geçen LNG sevkiyatlarının yaklaşık yüzde 90’ı Asya’ya yöneliyor. Boğazın kapanmasıyla dünya piyasası yaklaşık 110 milyar metreküplük doğal gaz arzından mahrum kaldı. Avrupa Birliği’nde yer altı doğal gaz depolarının doluluk oranlarının düşük olması, krizin etkilerini daha da artırıyor.
