Türkiye’de büyük ölçekli konut projeleri ve sitelerin yaygınlaşması, yüzlerce ailenin bir arada yaşadığı alanlarda ortak kullanım ve sosyalleşme imkânlarının yeterliliği tartışmasını da beraberinde getirdi.
Mamak İnşaat Müteahhitleri Derneği (MİMDER) Başkanı ve Ankara Ticaret Odası (ATO) Meclis Üyesi Hamza Can, özellikle büyük sitelerde emsal dışı alanlara ilişkin mevcut sınırlamaların yeniden değerlendirilmesi gerektiğini söyledi. Can, ortak kullanım ve sosyal yaşam alanlarının artırılmasına imkân sağlayacak yeni bir mevzuat düzenlemesi yapılması çağrısında bulundu.
Can, konut projelerinin yalnızca insanların uyuyup işe gittiği ve günün büyük bölümünü dışarıda geçirdiği yapılara dönüşmemesi gerektiğini belirtti. Sosyal ilişkilerin giderek zayıfladığına dikkat çeken Can, konutun yalnızca dört duvardan ibaret olmadığını ifade etti.
Can, “İnsanları yüzlerce bağımsız bölümde bir araya getirip sosyal alanları yetersiz bırakmak, siteyi adeta bir otel mantığına indirgemektir. Biz insanların yaşayabileceği, sosyalleşebileceği, çocukların oynayabileceği, komşuluk ilişkilerinin kurulabileceği yaşam alanları oluşturmalıyız” diye konuştu.
“Sınırlamalar bina girişlerini köhneleştiriyor”
Büyük sitelerde yüzlerce bağımsız bölüm ve binlerce kişinin aynı yaşam alanını paylaştığını belirten Can, mevcut emsal dışı alan sınırlarının proje ölçeğiyle birlikte değerlendirilmesi gerektiğini söyledi.
Can, 50 veya 100 bağımsız bölümlü bir yapı ile 500 bağımsız bölümlü bir sitenin ortak kullanım ihtiyacının aynı olamayacağını belirterek, bağımsız bölüm ve nüfus arttıkça sosyal tesis, çocuk oyun alanı, spor alanı, lobi, ortak çalışma alanı, toplantı ve dinlenme mekânları gibi alanlara duyulan ihtiyacın da arttığını ifade etti.
Mevcut uygulamalarda emsal dışı alanların yüzde 30 oranı ve bazı durumlarda 1.500 metrekarelik sınırla karşılaşmasının, özellikle büyük projelerde ortak kullanım ihtiyaçlarının karşılanmasını zorlaştırdığını dile getiren Can, proje büyüklüğünün dikkate alınması gerektiğini kaydetti.
Can, amaçlarının daha fazla konut veya satılabilir alan üretmek olmadığını vurgulayarak, “Biz daha fazla bağımsız bölüm yapılsın demiyoruz. Tam tersine, mevcut bağımsız bölümlerde yaşayan insanların daha kaliteli bir yaşam sürmesi ve sosyalleşmesi için ortak alanların artırılmasını istiyoruz. Dışarıdan modern gözüken konutların iç ortak mekânlarının da yaşanabilir olmasını istiyoruz” dedi.
“Sosyalleşme için ortak alan şart”
Modern şehir hayatında insanların aynı binada yaşamasının tek başına toplumsal yaşam oluşturmadığına dikkat çeken Can, ortak alanların komşuluk ilişkilerinin gelişmesinde önemli rol oynadığını söyledi.
Çocukların güvenli şekilde oynayabileceği alanlar, spor yapma imkânları, ortak çalışma ve dinlenme mekânları, sosyal tesisler ve farklı yaş gruplarına hitap eden ortak alanların artık lüks olarak görülmemesi gerektiğini belirten Can, bunların nitelikli konut yaşamının temel unsurları arasında değerlendirilmesi gerektiğini ifade etti.
Can’a göre ortak alanların yetersiz olduğu sitelerde insanlar aynı yapının içerisinde yaşamalarına rağmen birbirinden kopuk bir hayat sürdürüyor. Bu nedenle imar mevzuatında yalnızca ne kadar inşaat yapılacağının değil, kaç kişinin nasıl bir yaşam çevresinde yaşayacağının da dikkate alınması gerekiyor.
Emsal dışı alanlar yeniden düzenlensin
Hamza Can, özellikle büyük ölçekli konut projelerinde ortak kullanım alanları için emsal dışı alanların artırılmasına yönelik çalışma yapılması gerektiğini belirtti.
Yeni düzenlemenin proje büyüklüğünü ve kullanıcı sayısını dikkate almasını isteyen Can, küçük ve büyük projelere aynı sabit sınırın uygulanması yerine bağımsız bölüm sayısı, proje nüfusu ve ortak kullanım ihtiyacına göre kademeli bir sistem oluşturulmasını önerdi.
Böyle bir sistemle emsal dışı alanların kontrolsüz biçimde artırılmasının önüne geçilebileceğini belirten Can, aynı zamanda gerçekten ortak yaşam amacıyla kullanılan alanların artırılmasının mümkün olacağını söyledi.
“Oran yüzde 40’a yükseltilsin”
Emsal dışı alan düzenlemesinin daha fazla bina yapmak için değil, daha kaliteli yaşam alanları oluşturmak amacıyla kullanılması gerektiğini belirten Can, özellikle büyük sitelerde ortak kullanım alanlarının bir ihtiyaç olduğunu ifade etti.
Can, “Emsal dışı alan düzenlemesi, daha fazla bina yapmak için değil, daha kaliteli yaşam alanları oluşturmak için kullanılmalı. Ortak kullanım alanları bir lüks değil, özellikle büyük sitelerde bir ihtiyaçtır. Emsal dışı alanlarla ilgili sınır kaldırılsın ve sitelerde bu oran yüzde 40’a yükseltilsin” dedi.
İlgili kurumların sektör temsilcileri, yerel yönetimler ve şehircilik uzmanlarıyla birlikte yeni bir çalışma yapması gerektiğini belirten Can, Planlı Alanlar İmar Yönetmeliği’nde büyük sitelerin ihtiyaçlarını karşılayacak yeni bir düzenleme yapılması çağrısını yineledi.
