Fransa’da artan yaşam maliyetleri, eğitim sistemindeki sorunlar ve hükümetin ekonomi politikalarına karşı başlayan protestolar ikinci haftasında devam etti. Dün ülke genelinde düzenlenen gösteriler büyük ölçüde barışçıl geçerken, akşam saatlerinde Paris, Marsilya, Bordeaux ve Lyon başta olmak üzere birçok kentte polis ile göstericiler arasında çatışmalar çıktı.
Geçen hafta yaşanan yağma ve şiddet olaylarının tekrarlanmaması amacıyla ülke genelinde yaklaşık 70 bin polis görevlendirildi. Birçok kentte gösterilere yönelik kısıtlamalar uygulanıyor, Cumhurbaşkanı Emmanuel Macron, hafta başında yalnızca tanınmış sendikalar tarafından düzenlenen gösterilere izin verileceğini açıklamıştı.
Paris’te polis müdahalesi
Paris’te Porte d’Italie’den Porte de Vincennes’e doğru gerçekleştirilen yürüyüşün ardından göstericiler ile çevik kuvvet ekipleri arasında çatışmalar yaşandı.
Bazı göstericilerin barikat kurarak polise çeşitli cisimler fırlatması üzerine güvenlik güçleri biber gazı ve tazyikli suyla müdahalede bulundu.
Operasyonda normal koşullarda organize suçlar ve terörle mücadele alanlarında görev yapan özel polis birimleri de yer aldı. Fransa İçişleri Bakanı Laurent Nuñez, yürüyüşün arka kısmında birkaç bin radikal aktivistin toplandığını, bunların yaklaşık 500’ünün şiddet olaylarına karışan kişiler olarak tespit edildiğini belirtti.
Marsilya, Bordeaux ve Lyon’da da çatışmalar yaşandı
Fransa’nın güneyindeki Marsilya kentinde çöp konteynerleri ateşe verilirken metal levhalarla yollar kapatıldı. Bir güvenlik aracı, alevler içindeki barikatın arasından geçerek ilerledi. Bordeaux kentinde ise siyah kıyafetli ve yüzleri kapalı bazı göstericiler, bir binanın önündeki ahşap levhaları sökerek sokak barikatları oluşturdu.
Lyon’da yerel yönetim tarafından gösterilere kapatılan bir bölgede toplanan kalabalığa polis, göz yaşartıcı gazla müdahale etti. Lyon’daki protestolara katılan bir gösterici, yaşananları, “Çoğunluğu lise ve üniversite öğrencisi yaklaşık 150 kişiydik. Ardından neredeyse hemen göz yaşartıcı gaz kullanıldı. Sokakta neredeyse hiçbir şey göremiyordunuz” sözleriyle anlattı.
İçişleri Bakanı: Gözaltı sayısı artacak
Fransa İçişleri Bakanı Laurent Nunez, gösterilerin ardından yaptığı açıklamada, ülke genelinde yaklaşık bin kişinin gözaltına alındığını, bu sayının artmasının beklendiğini belirtti. Nunez, Toulouse ve Clermont-Ferrand kentlerinde birer kişinin ağır yaralandığını açıkladı. Yetkililer, geçen hafta yaşanan olaylarla karşılaştırıldığında yağma ve yıkımın daha sınırlı kaldığını bildirdi.
Avrupa’nın çeşitli kentlerinde de protestolar gerçekleştirildi
Fransa’daki gösterilerle benzer ekonomik ve toplumsal talepler doğrultusunda Avrupa’nın çeşitli kentlerinde de protestolar gerçekleştirildi. İspanya’nın Barselona kentinde öğrencilerin düzenlediği gösteriler sırasında çıkan olaylarda 100’den fazla kişi gözaltına alındı.
Arnavutluk’un başkenti Tiran’da hükümet karşıtı binlerce göstericiye polis göz yaşartıcı gazla müdahale ederken, Belçika’nın başkenti Brüksel’de de çatışmalar yaşandı. İtalya’nın Milano kentinde ise geçen hafta yaşanan şiddet olaylarının tekrarlanmaması amacıyla yüzlerce askerin de katıldığı geniş çaplı güvenlik önlemleri alındı. Güvenlik güçleri, protestocuların belirli bölgelerde toplanmasını engelledi.
2 bin 500’den fazla kişi gözaltına alınmıştı
Fransa’da 17 Ekim’de düzenlenen gösterilere yaklaşık 550 bin kişi katılmış, artan akaryakıt fiyatları ve hayat pahalılığına yönelik tepkiler, haftalar süren öğrenci protestolarının ardından ülke genelinde kitlesel eylemlere dönüşmüştü. Büyük ölçüde barışçıl başlayan gösterilerin ardından çıkan olaylarda, 2 bin 500’den fazla kişi gözaltına alınmış, çok sayıda iş yeri yağmalanmış ve binalar ateşe verilmişti.
Fransa Ticaret ve Sanayi Odaları Birliği (CCI), olaylardan 2 binden fazla iş yerinin doğrudan etkilendiğini, maddi zararın yüz milyonlarca avroya ulaştığını açıklamıştı. Olaylar sırasında bir göstericinin polis tarafından kullanılan müdahale mühimmatının patlaması sonucu elini kaybettiği, yaklaşık bin polis memurunun da yaralandığı bildirilmişti.
Yaşanan şiddet olaylarının ardından Paris ve bazı kentlerde gece sokağa çıkma yasakları uygulanmıştı. Fransa’da cumhurbaşkanlığı seçimlerine yaklaşık altı ay kala devam eden protestolar, siyasi tartışmaları da artırdı. Muhalefetteki cumhurbaşkanı adayları, yaşanan olaylardan Cumhurbaşkanı Macron’u ve hükümet üyelerini sorumlu tuttu.
Sosyal medyaya erişim engeli hazırlığı
Öte yandan İnternet üzerinden yayın yapan Fransız medyası Blast’ın haberine göre Fransa Başbakanı Sebastien Lecornu, Sarı Yelekliler’in bugünkü eylemlerinden önce Orange, SFR, Free ve Bouygues Telecom temsilcilerine 22 Ekim’de bir mektup gönderdi.
Mektupta, söz konusu operatörlerden bu hafta sonu düzenlenen eylemlerde olası şiddet olayları yaşanması halinde TikTok, Instagram, Snapchat ve X gibi sosyal medya platformlarına erişimi geçici olarak kesmeye hazırlıklı olması istendi.
Lecornu’nun kabinesinden üyeler ve operatörlerin hukuk müdürleri arasında ayrıca bu hafta çevrimiçi bir toplantı düzenlendi.
Toplantıya dair tutanağa göre, hükümet söz konusu platformlara yönelik erişim kesintisinin cep telefonlarıyla ve bazı bölgelerle sınırlı kalmasını istedi.
Operatörler, hükümetin platformlarla ilgili talebi konusunda ikna olmadıklarını ve kısa vadede bunu yapma kapasiteleri olmadığını bildirdi.
Hükümet kanadından, Blast medyasının iddiasına ilişkin henüz resmi bir açıklama gelmedi.
Paris hükümeti, 2024’te Yeni Kaledonya’daki eylemler sırasında TikTok’a erişimi kesmişti. Danıştay 2025’te Paris hükümetinin Yeni Kaledonya’da TikTok’a erişimi engelleme kararını iptal etmişti.
Barselona’da da yaklaşık 100 kişi gözaltına alındı
Fransa’nın ardından İspanya’nın Barselona kentinde genç grupların dün akşam organize ettiği protesto gösterilerinde çıkan şiddet olaylarında yaklaşık 100 kişinin gözaltına alındığı bildirildi.
İspanyol basınına bilgi veren Katalonya yerel polisi (Mossos d’Esquadra) kaynakları, göstericilerin kent merkezindeki 14 mağazayı yağmaladığını, sokaklarda kamu mallarına zarar verdiğini ve yaklaşık 100 kişinin gözaltına alındığını duyurdu.
Polis, gözaltına alınanların dörtte birinin reşit olmayan çocuklar olduğunu açıkladı.
Açıklama yapan Katalonya özerk yönetim hükümeti İçişleri Bakanlığı ise dün Avrupa’nın çeşitli şehirlerinde düzenlenen ve bazılarında şiddet olaylarına yol açan protestoların bir benzerinin Barselona’da yapıldığını belirtti.
Fransa’da son haftalarda öğrenci hareketlerine öncülük eden Lycees İndignes hareketinin Katalancası “İnstitut Indignats” etiketiyle dün sosyal medyada yayılan protesto çağrısıyla siyah kıyafetler giyen yüzlerce genç, Barselona’daki Katalonya Meydanı’nda toplanmış, bazı dükkanları yağmalayıp, çöp konteynerlerini yakıp, güvenlik görevlilerine taş ve şişe fırlatmıştı.
Katalonya yerel polisi ve İspanya ulusal polisi, yaklaşık 600 gencin katıldığı gösteride bazı dükkanların yağmalanması ve kentteki çöp konteynırlarının ateşe verilmesiyle başlayan şiddet olaylarını önlemek için göstericilere müdahale etmişti.
