Sosyal Güvenlik Kurumu (SGK), emeklilik işlemlerinde usulsüzlüklerin önüne geçmek amacıyla yürüttüğü denetimlerini artırırken, sahte sigortalılık ve gerçeğe aykırı prim bildirimlerine yönelik incelemeler yeniden gündeme geldi.
Kurum tarafından gerçekleştirilecek denetimlerde, fiilen çalışılmadığı halde sigortalı gösterilen kişilerin sigortalılık süreleri geçersiz kabul edilecek. Bu kapsamda tespit edilen süreler, kişinin toplam prim gün sayısından düşürülecek. Prim günlerinin düşmesiyle birlikte emeklilik şartlarını kaybedenlerin emeklilikleri iptal edilebilecek.
SGK'nın bu yıl paylaştığı verilere göre, son 5 yıl içerisinde yapılan incelemeler sonucunda 12 bin 209 kişinin emekliliği iptal edildi. Kurum, özellikle çalışmadığı halde sigortalı gösterilen kişiler, yakınlarının iş yerleri üzerinden sahte sigortalılık yaptıranlar ve gerçeğe aykırı hizmet bildirimi bulunan dosyaları mercek altına aldı.
Yetkililer, denetimlerin yalnızca yeni başvurularla sınırlı olmadığını, geçmiş yıllarda bağlanan emekli aylıklarının da incelemeye tabi tutulabildiğini belirtiyor.
Uzmanlara göre denetimler sonucunda emekliliği iptal edilen kişiler için en önemli risklerden biri de bugüne kadar ödenen aylıkların geri talep edilmesi.
Mevzuat kapsamında SGK'nın, haksız şekilde bağlandığı tespit edilen emekli maaşlarını yasal faiziyle birlikte geri isteme yetkisi bulunuyor. Bu nedenle emeklilik işlemlerinde usulsüzlük tespit edilen kişiler hem maaşlarını kaybedebiliyor hem de yüksek tutarlı borçlarla karşı karşıya kalabiliyor.
Risk oluşturan durumlar neler?
Sosyal güvenlik uzmanları, özellikle aşağıdaki durumların incelemeye konu olabildiğine dikkat çekiyor:
Fiilen çalışılmayan iş yerlerinden sigorta primi yatırılması,
Yakın akrabalara ait iş yerlerinde gerçekte çalışmadan sigortalı gösterilme,
Kısa süreli ve yüksek primli sahte işe girişler,
Emekliliğe kısa süre kala yapılan şüpheli sigorta bildirimleri,
Gerçeğe aykırı hizmet dökümleri.
SGK müfettişleri tarafından yapılan incelemelerde iş yerlerinin faaliyetleri, çalışanların fiilen çalışıp çalışmadıkları ve prim ödemelerinin gerçekliği detaylı şekilde araştırılıyor.
Denetimlerin gündeme gelmesiyle birlikte gözler Emeklilikte Yaşa Takılanlar (EYT) düzenlemesinden yararlanarak emekli olan vatandaşlara çevrildi. Uzmanlar, SGK'nın EYT'lilere yönelik özel bir inceleme başlatmadığını ancak tüm emekliler için geçerli olan denetim mekanizmasının EYT kapsamındaki emeklileri de kapsayabileceğini ifade ediyor.
Bu nedenle EYT düzenlemesinden yararlanmış olsa bile sigortalılık geçmişinde usulsüzlük bulunan kişilerin incelemeye tabi tutulabileceği belirtiliyor.
SGK'den uyarı
Uzmanlar, vatandaşların e-Devlet üzerinden hizmet dökümlerini düzenli olarak kontrol etmelerini ve bilgileri dışında yapılan sigorta girişleri veya şüpheli prim bildirimleriyle karşılaşmaları halinde SGK'ya başvurmalarını öneriyor.
Denetimlerin önümüzdeki dönemde daha da sıklaşması beklenirken, özellikle sahte sigortalılık şüphesi bulunan dosyaların yeniden inceleneceği ve usulsüzlük tespit edilen durumlarda emeklilik iptali dahil çeşitli yaptırımlar uygulanabileceği belirtiliyor.
