Dünya Bankası, Orta Doğu’da devam eden çatışmaların küresel emtia piyasalarında ciddi bir şok yarattığını açıkladı. Bankanın yayımladığı Emtia Piyasaları Görünüm Raporu’nun nisan sayısına göre, savaşın etkisiyle enerji fiyatlarının 2026 yılında yüzde 24 artması bekleniyor.
Raporda, küresel emtia fiyatlarının ise yükselen enerji ve gübre maliyetleri ile kritik metallerdeki artışın etkisiyle bu yıl yüzde 16 yükseleceği tahmin edildi. Bu gelişmelerin dünya genelinde enflasyonu artırması ve ekonomik büyümeyi yavaşlatması öngörülüyor.
Raporda, enerji altyapısına yönelik saldırılar ve küresel petrol ticareti açısından kritik öneme sahip Hürmüz Boğazı’nda yaşanan aksamaların petrol arzını ciddi şekilde etkilediği belirtildi.
Bu gelişmelerin, küresel petrol arzında günlük yaklaşık 10 milyon varillik düşüşe yol açarak kayıtlardaki en büyük arz şoklarından birini tetiklediği ifade edildi.
Brent petrol fiyatlarının son zirvelerden gerilemesine rağmen yıl başına göre yüzde 50’den fazla yüksek seyrettiği belirtilirken, varil fiyatının 2025’te ortalama 69 dolardan 2026’da 86 dolara çıkması bekleniyor.
Bu tahminlerin, en ciddi aksaklıkların mayıs ayında sona ereceği ve sevkiyatın 2026 sonuna kadar kademeli olarak normale döneceği varsayımına dayandığı kaydedildi.
Gübre ve metal fiyatlarında yükseliş
Rapora göre, gübre fiyatlarının özellikle üre fiyatlarındaki yüzde 60’lık artışın etkisiyle 2026’da yüzde 31 yükselmesi bekleniyor. Bu durumun çiftçilerin maliyetlerini artırarak tarımsal üretimi ve verimi olumsuz etkileyeceği vurgulandı.
Ayrıca alüminyum, bakır ve kalay gibi temel metallerin; veri merkezleri, elektrikli araçlar ve yenilenebilir enerji sektörlerinden gelen güçlü talep nedeniyle rekor seviyelere ulaşacağı öngörüldü.
Jeopolitik belirsizliklerin etkisiyle “güvenli liman” olarak görülen değerli metallere talebin arttığı, bu nedenle fiyatların 2026’da ortalama yüzde 42 yükselebileceği belirtildi.
Enflasyon artacak, büyüme yavaşlayacak
Raporda, yükselen emtia fiyatlarının küresel enflasyonu artıracağı ve ekonomik büyümeyi baskılayacağı ifade edildi. Gelişmekte olan ekonomilerde enflasyonun 2026’da ortalama yüzde 5,1 seviyesine çıkmasının beklendiği bildirildi.
Aynı dönemde bu ekonomilerin büyüme hızının yüzde 3,6’ya gerileyeceği ve bunun önceki tahminlere göre aşağı yönlü revizyon anlamına geldiği kaydedildi.
Çatışmadan doğrudan etkilenen ülkelerin en büyük zararı göreceği, ayrıca emtia ithalatçısı ve ihracatçısı ülkelerin büyük bölümünde büyümenin beklentilerin altında kalabileceği belirtildi.
Çatışmalar tırmanırsa risk büyüyor
Dünya Bankası, çatışmaların tırmanması veya arz kesintilerinin uzaması halinde emtia fiyatlarının daha da yükselebileceği uyarısında bulundu. Bu senaryoda Brent petrol fiyatlarının 2026’da ortalama 115 dolara kadar çıkabileceği ifade edildi.
Böyle bir gelişmenin gübre ve biyoyakıt fiyatlarını da yukarı çekerek zincirleme etki yaratacağı, gelişmekte olan ekonomilerde enflasyonun yüzde 5,8’e kadar yükselebileceği öngörüldü.
