Küresel pazarda hızla büyüyen yapay zeka çılgınlığı, veri merkezlerindeki yarı iletken (çip) ve bellek (RAM) stoklarını eriterek akıllı telefon üretim maliyetlerini küresel ölçekte tırmandırdı. Yaşanan parça darboğazı nedeniyle özellikle 150 dolar (7.000 TL) sınırının altında kalan bütçe dostu modeller üretim bantlarından tamamen silinirken, Türkiye pazarında Apple ve Samsung öncülüğünde başlayan zam dalgasının 2026 yıl sonuna kadar sürmesi bekleniyor.
Fiyat artışları yüzünden yeni bir cihaz almaya bütçe ayıramayan tüketiciler, çareyi yenilenmiş ve ikinci el mobil cihazlara yönelmekte buluyor. Sektör analizleriyle tanınan Counterpoint'in verilerine göre, yenilenmiş telefon pazarı bu yıl yüzde 13 oranında büyüme kaydetti. Mobil dünyanın ekonomik dengelerini altüst eden bu karamsar tablonun temelinde ise yapay zeka sistemlerinin küresel ölçekteki bellek stoklarını büyük oranda tüketmesi yatıyor.
Küresel RAM krizi, sevkiyatları tarihi seviyeye düşürdü
Yaşanan büyük RAM (Random Access Memory - Rastgele Erişimli Bellek) krizi, mobil pazardaki tüm işleyişi tersine çevirdi. Küresel akıllı telefon sevkiyatlarının bir önceki yıla kıyasla yüzde 13,9 oranında gerileyeceği tahmin ediliyor. Bu düşüş neticesinde yıllık hacim 1,08 milyar adede kadar gerileyecek. Bahsi geçen veri, 2013 yılından bu yana görülen en düşük seviye olarak kayıtlara geçecek.
Üstelik bu çakılma, 9 çeyreklik kesintisiz büyüme döneminin ardından gelen ani bir daralmayı temsil ediyor. Analistler daha önce düşüşü yüzde 12,4 olarak öngörse de son veriler krizin tahmin edilenden çok daha derinleştiğini gösteriyor.
Dev markaların savaşı küçük üreticileri siliyor
Mevcut ekonomik fırtına, parça tedarikini kendi içinde çözemeyen küçük markaları piyasadan silme riski barındırıyor. Apple ve Samsung gibi güçlü tedarik zincirine sahip devler ise süreci daha az hasarla atlatıyor.
Yapılan öngörülere göre Apple, iPhone sevkiyatlarında bu yılı kayıpsız kapatıp önümüzdeki yıl yüzde 5 büyüme yakalayacak. Samsung cephesinde bu yıl yüzde 4 düzeyinde bir gerileme beklense de bu oran pazar ortalamasının oldukça altında kalıyor.
Sürecin bir diğer dikkat çeken ismi olan Çinli üretici Huawei, fiyatlarını sabit tutma stratejisi sayesinde yılın ilk çeyreğinde yüzde 1'lik ufak bir büyüme kaydetti. Küresel devlerden Xiaomi ise aynı dönemde yüzde 19'luk sevkiyat kaybı yaşayarak krizden en çok yara alan marka durumuna geldi.
Uzmanlar, akıllı telefon pazarının 2028 yılından önce eski hareketli günlerine dönmesini uzak bir ihtimal olarak değerlendiriyor.
Teknoloji devlerinden bütçe ve maliyet uyarısı
Küresel yapay zeka talebindeki patlama; veri merkezlerinde kullanılan gelişmiş çip ve bellek tedarikinde sıkışıklığa yol açarak teknoloji sektöründe üretim maliyetlerini tırmandırmaya başladı.
