Türkiye Büyük Millet Meclisi’ne sunulan “Milli Dayanışma ve Toplumsal Bütünleşmenin Güçlendirilmesine Dair Kanun Teklifi”, 'terör suçlarında' infaz erteleme ve davaların düşürülmesi gibi önemli hukuki düzenlemeleri beraberinde getiriyor. Güvenlik kurumlarının tespiti ve Milli Güvenlik Kurulu kararıyla devreye girecek olan yasa; kimlerin tahliye olacağını, hangi mahkumiyetlerin kapsam dışı bırakıldığını ve sürecin işleyişine dair merak edilen tüm detayları belirliyor.
Uygulama şartları ve güvenlik kriterleri
Hükümlülerin infaz erteleme imkanından yararlanabilmesi için öncelikle devlet düzeyinde ana şartın gerçekleşmesi gerekiyor. Düzenlemede, PKK/KCK ve bağlı tüm oluşumların fiili varlığına son verdiğinin ve elindeki tüm silah ile mühimmatı teslim ettiğinin güvenlik kurumlarınca tespit edilmesi şartı öne sürülüyor. Bu tespitin ardından Milli Güvenlik Kurulunun teyit kararının Resmi Gazete’de yayımlanması gerekiyor. Bu gerçekleşmeden infaz ertelemesi veya tahliye kararı verilemeyecek.
Hükümlülere yönelik infaz erteleme süreleri
İnfazın ertelenmesi ve tahliye süreci, verilen cezanın miktarına göre değişecek. Toplam 15 yıl veya daha az hapis cezası verilen hükümlülerin cezalarının infazı 5 yıl süreyle ertelenecek. Toplam 15 yıldan fazla hapis cezası, müebbet hapis veya ağırlaştırılmış müebbet hapis cezası verilen hükümlülerin cezalarının infazı 10 yıl süreyle ertelenecek. Erteleme kararları infaz hakimi tarafından verilecek ve kararla birlikte hükümlü cezaevinden tahliye edilecek.
Tahliye sonrası denetim ve hak yoksunlukları
Tahliye olan hükümlüler, erteleme süresi içinde tekrar terör suçu işlerse, infaz hakimi erteleme kararını kaldıracak ve kişi cezasının kalan kısmının infazı için yeniden cezaevine girecek. Erteleme süresi boyunca yeni bir suç işlenmezse, verilen ceza infaz edilmiş sayılacak. Tahliye olanların mahkumiyet nedeniyle doğan hak yoksunluklarının kaldırılması, 5 yıllık erteleme alanlar için karardan itibaren en az 2 yıl, 10 yıllık erteleme alanlar için ise en az 3 yıl geçtikten sonra Cumhurbaşkanı Yardımcısı başkanlığındaki kurulun talebi üzerine infaz hakimliğince değerlendirilecek.
Kapsam dışı kalan isimler ve suç türleri
Düzenlemede, örgüt faaliyeti çerçevesinde işlenen kasten öldürme suçu ile 1 Haziran 2005 yılından önce ağırlaştırılmış müebbet cezası alanlar veya ağırlaştırılmış müebbet yükümlülüğü doğuran suçlar kapsam dışında tutuluyor. Böylece, fesih kararı alan PKK'nin kurucu lideri Abdullah Öcalan'ın ve örgüt yöneticilerinin yasadan yararlanmasının önü kesiliyor. Ayrıca Avrupa başta olmak üzere yurt dışında yaşayan örgüt yöneticileri hakkında açılmış soruşturma, kovuşturma ve mahkumiyet hükümleri, ceza üst sınırına göre 5 yıl ile 10 yıl arasında ertelenecek; ancak sahada kasten öldürme eylemlerine katıldığı tespit edilenler erteleme haklarından mahrum tutulacak. 1 Haziran 2005 tarihi milat kabul edilerek eski TCK dönemine ait ağır müebbet davaları da kapsam dışı bırakıldı.
Demirtaş, Yüksekdağ ve diğer davaların durumu
Selahattin Demirtaş ve Figen Yüksekdağ hakkındaki ana yargılamalar 1 Haziran 2005 sonrası döneme ait olayları kapsıyor ve iki siyasetçi de doğrudan kasten öldürme eylemi ile suçlanmıyor. Yasa teklifinin ilgili maddeleri gereğince, söz konusu düzenleme iki ismin tutukluluk hallerinin kaldırılması, devam eden davalarının veya infazlarının ertelenmesi ve ilerleyen süreçte hak yoksunluklarının ortadan kaldırılmasının önünü açıyor. Ancak yargılandığı Kobanê davasında devletin birliğini ve ülke bütünlüğünü bozma suçundan ceza alan Demirtaş için bu suçun kapsamda yer almaması bir belirsizlik yaratıyor. Gezi davası tutukluları ile CHP belediyelerine yönelik mali suçlar operasyonunda tutuklananlar ise PKK/KCK ile bağlantılı suçlama içermediği için yasa kapsamının dışında kalıyor. Kent uzlaşısı gerekçesiyle görevden alınan Esenyurt Belediye Başkanı Ahmet Özer ve Şişli Belediye Başkanı Resul Emrah Şahan ise çerçeve yasadan yararlanabilecek.
