İstanbul’da 2024 yılında gerçekleştirilen 1 Mayıs kutlamalarında Saraçhane’den Taksim’e yürümek isteyenlere yönelik sert müdahaleler gerçekleştirildi. Müdahalelerin ardından çok sayıda kişi gözaltına alındı. Eylemlerin ardından 21 Mayıs'ta yapılan ev baskınları ile gözaltına alınan 27 kişi de tutuklandı. 1 Mayıs ve 21 Mayıs'ta gerçekleştirilen tutuklamalarla birlikte, İstanbul’da 1 Mayıs eylemlerinde tutuklanan kişi sayısı 74 oldu.
1 Mayıs eylemlerinde Saraçhane’den Taksim’e yürümek için tutuklananlar arasında üniversite öğrencisi Umut Kabaklı da yer aldı. Kabaklı’nın annesi, “Oğlum sağa sola ateş açsaydı şu anda dışarıdaydı” diyerek oğlunun tutuklanmasına tepki gösterdi.
Ceza talebi
Kabaklı’nın 6 Mayıs 2024 tarihli tutuklama kararında, “Başvurucunun isnat edilen suçları işlediğine dair kuvvetli suç şüphesini gösteren somut delillerin mevcut olduğu belirtilerek bu suçların niteliği, kanunda öngörülen yaptırımın ağırlığı, delilleri karartma ve kaçma şüphesinin bulunması hususlarına bağlı olarak adli kontrol tedbirinin yetersiz kalacağı ifade edilmiştir” denildi. Başsavcılığın 29 Mayıs 2024 tarihli iddianamesinde ise Kabaklı’nın, “Kanuna aykırı toplantı ve yürüyüşlere silahsız katılarak ihtara rağmen kendiliğinden dağılmama, görevi yaptırmamak için direnme, kamu malına zarar verme ve kasten yaralama suçlarından” cezalandırılmasını istedi.
İddianameyi kabul eden İstanbul 25’inci Asliye Ceza Mahkemesi, 6 Haziran 2024 tarihli kararında başvurucunun tutukluluk hâlinin devamına karar verdi. Kabaklı’nın tutukluluk kararına itirazı ise İstanbul 31’inci Ağır Ceza Mahkemesi tarafından reddedildi.
Tahliye edildi
Kabaklı, 2 Temmuz 2024 tarihinde Anayasa Mahkemesi’ne bireysel başvuruda bulundu. Mahkeme, 3 Temmuz 2024 tarihinde Kabaklı’nın tahliye edilmesi yönünde karara imza attı.
AYM, "Tutuklama tedbiri hukuki değildir" dedi
Kabaklı, tutuklama tedbirinin hukuki olmadığı gerekçesiyle “Kişi hürriyeti ve güvenliği hakkı” ile “Toplantı ve gösteri yürüyüşü” hakkının ihlal edildiği gerekçesiyle AYM'ye bireysel başvuru yaptı. Yüksek Mahkeme, 17 Şubat 2026 tarihinde başvuruyu sonuçlandırdı.
AYM, Kabaklı hakkında uygulanan tutuklama tedbirinin meşru bir amacı bulunmadığının altını çizerek, “Tutuklama tedbiri hukuki değildir” dedi. Kararda, başvurucunun barışçıl bir gösteriye katıldığı için tutuklandığı kaydedilerek, “Toplantı ve gösteri yürüyüşü düzenleme hakkının ihlal edildiğinin” altını çizdi.
Tazminat kararı
AYM, Kabaklı ile ilgili kişi hürriyeti ve güvenliği hakkının ve toplantı ve gösteri yürüyüşü düzenleme hakkının ihlal edildiği yönünde hüküm kurdu. Kabaklı’ya 300 bin TL manevi tazminat ödenmesi kararlaştırıldı.
