Araştırmalar, bu sağlıklı alışkanlıkların hayatın ilerleyen dönemlerinde benimsenmesi halinde bile koruyucu etkisini sürdürdüğünü gösteriyor.
Neurology dergisinde yayınlanan çalışma, ortalama yaşı 59 olan yaklaşık 93 bin yetişkine ait verileri inceledi. Araştırmacılar, bu kişilerin beslenme alışkanlıklarını ve sağlık durumlarını on yılı aşkın bir süre boyunca izledi.
Araştırmacılar, vejetaryen veya vegan etiketlerine odaklanmak yerine üç temel beslenme modeline dikkat çekti: genel bitki bazlı diyet, tam gıdalardan zengin sağlıklı diyet ve rafine ürünler ile işlenmiş gıdaların ağırlıklı olduğu daha az sağlıklı diyet.
On bir yıl boyunca izlenen 92 bin 849 katılımcının 21 bin 478'inde Alzheimer hastalığı ya da başka bir demans türü gelişti.
Beslenme kalitesinin önemi
Sonuçlar doğrudan bir neden-sonuç ilişkisinden ziyade bir bağlantıya işaret ediyor ve tüm bitki temelli diyetlerin aynı faydaları sunmadığını gösteriyor.
Genel olarak en fazla bitkisel gıda tüketen katılımcıların demans geliştirme riski, en az tüketenlere kıyasla yüzde 12 daha düşüktü.
Ancak beslenme kalitesi hesaba katıldığında fark daha belirgin hale geldi. En sağlıklı bitki temelli diyetleri uygulayanların riski yüzde 7 daha düşükken, en sağlıksız bitki temelli gıdaları tüketenlerin riski yüzde 6 daha yüksekti.
Çalışmanın yazarı, Hawaii Üniversitesi'nden Song-Yi Park, "Bitki temelli diyetlerin diyabet ve yüksek tansiyon gibi rahatsızlıkların riskini azalttığı gösterildi, ancak demans hakkında daha az şey biliyoruz" dedi. "Araştırmamız, bu diyetlerin kalitesinin belirleyici olduğunu ortaya koyuyor."
Hayatın ilerleyen dönemlerinde bile fark yaratıyor
Çalışma ayrıca 45 bin 65 kişiden oluşan bir alt grupta beslenme alışkanlıklarının zaman içinde nasıl değiştiğini inceledi. Bu gruptaki 8 bin 360 kişide daha sonra demans geliştirdi.
On yıl içinde beslenme tarzı daha sağlıksız bitki temelli gıdalara kayanların demans riskinin yüzde 25 arttığı, beslenmesini iyileştirenlerde ise riskin yüzde 11 azaldığı görüldü.
Veriler, yaşamın ilerleyen dönemlerinde yapılan beslenme değişikliklerinin bile demans riskiyle bağlantılı olabileceğine işaret ediyor. Araştırmacılara göre, 60 yaşından sonra daha sağlıklı bir bitki temelli diyete geçmek de demans riskinde azalmayla ilişkili bulunuyor.
Çalışma, katılımcıların kendi doldurduğu beslenme anketlerine dayanıyordu ve bu tür veriler hata payına açık olabiliyor. Katılımcılar ne yediklerini tam olarak hatırlamayabilir, bu da sonuçları etkileyebilir.
Buna karşın, örneklem grubunun büyüklüğü ve izlem süresinin uzunluğu bulguları güçlendiriyor.
Sonuçlar, özellikle bütün ve mümkün olduğunca az işlenmiş gıdaları öne çıkaran Akdeniz veya MIND gibi beslenme modellerini daha iyi bilişsel sağlıkla ilişkilendiren önceki araştırmalarla uyumlu.
Uzmanlar, son çalışmanın gözlemsel nitelikte olduğu uyarısında bulunuyor. Bu da tek başına beslenmenin demansı önlediğinin kanıtlanamadığı ve fiziksel aktivite, eğitim düzeyi ya da genel yaşam tarzı gibi başka etkenlerin de rol oynayabileceği anlamına geliyor.
