İsrail'de 27 Ekim tarihinde gerçekleştirilen genel seçimlerin ardından siyasi dengeler değişmeye devam ediyor. Sandıktan zaferle çıkamayan Başbakan Binyamin Netanyahu, yeni yasama döneminin ilk günlerinde parlamentoda ciddi zorluklarla karşı karşıya kaldı. 120 sandalyeli mecliste Arap partilerinin muhalefet blokuna verdiği stratejik destek, iktidar kanadının ilk oylamalarda ardı ardına kaybetmesine yol açtı.
26. İsrail Parlamentosu'nun (Knesset) 11 Kasım Çarşamba günü gerçekleştirdiği ilk oturumda, Netanyahu'nun Likud partisi öncülüğündeki blok 50 oyda kalırken, Gadi Eisenkot liderliğindeki muhalefetin parlamento çalışmalarını düzenleyecek komisyona ilişkin önerisi 63 oyla kabul edildi.
Seçimlerde Birleşik Liste (Hadash-Ta'al-Balad) 11, Mansur Abbas liderliğindeki Ra'am ise 8 sandalye elde etmişti. Bu iki partinin kazandığı toplam 19 sandalye, Netanyahu karşıtı cephenin 67 sandalyeye ulaşmasını sağladı. Netanyahu'nun müttefikleri ise 120 üyeli parlamentoda 53 milletvekilinde kaldı.
Yeni parlamentonun ilk oylaması, seçimlerle ortaya çıkan sayısal çoğunluğun politik bir blok olarak Netanyahu'ya karşı işlevsel bir şekilde kullanılabildiğini açıkça gösterdi.
Komisyon Arap vekillerin belirleyici rolü
Knesset, Eisenkot'un Yashar partisinden Roy Folkman başkanlığındaki 22 üyeli Düzenleme Komisyonu'nun kurulmasını onayladı. Komisyon; Eisenkot'un blokundan 9, Netanyahu'nun blokundan 9 ve Arap partilerinden 4 milletvekilinin katılımıyla oluşturuldu.
Birleşik Liste'den Ahmed Tibi ve Yusuf el-Ataune ile Ra'am'dan Velid Taha ve Velid el-Havaşle bu komisyona seçildi. İki büyük bloğun komisyonda eşit sayıda üyeye sahip olması, 4 Arap milletvekilinin yalnızca oylamanın kazanılmasını sağlamakla kalmayıp, komisyonun sonraki kararları bakımından da belirleyici bir konuma gelmesine yol açtı.
Öte yandan Likud partisi, Düzenleme Komisyonu müzakerelerinde Arap partilerinin etkisini sınırlayacak alternatif sandalye dağılımı önerileri sundu. Likud milletvekili Ofir Katz, önce her dört milletvekiline karşılık bir üyelik verilmesini, ardından da Netanyahu blokuna 8, Eisenkot blokuna 7 ve Arap partilerine 3 üyelik tanınmasını teklif etti. Ancak Knesset bu önerileri reddederek parti milletvekili sayılarını esas alan düzenlemeyi kabul etti. Oylamanın ardından Likud cephesi muhalefeti Arap partileriyle iş birliği yapmakla suçladı ve sert tartışmalar yaşandı.
Ahmed Tibi: Netanyahu'yu uzaklaştırmak için yeni yollar deneyeceğiz
Birleşik Liste'nin önde gelen isimlerinden Ahmed Tibi, seçimler öncesi ve sonrasındaki açıklamalarında Arap seçmenlerin Netanyahu'nun iktidardan uzaklaştırılmasında belirleyici olacağını vurgulamıştı. Tibi, Associated Press'e verdiği söyleşide, Birleşik Liste'nin Netanyahu karşıtı bir hükümeti dışarıdan desteklemeye hazır olduğunu, ancak kabinede yer almak istemediklerini açıkladı.
İsrailli Yahudi partilerin Arap milletvekillerinin desteğini reddetmesinin ülkedeki siyasal rejimin niteliğini ortaya koyduğunu belirten Tibi, böyle bir tutumun İsrail'in bütün yurttaşların eşit haklara sahip olduğu bir demokrasi değil, etnik aidiyetin siyasal hakları belirlediği bir yönetim olduğunu açığa çıkardığını ifade etti. Tibi, olası bir hükümet desteği karşılığında Arap toplumunun güvenliğine, bütçe olanaklarına, altyapı hizmetlerine ve eşit yurttaşlık haklarına ilişkin güvenceler istediklerini kaydetti.
Ahmed Tibi
Netanyahu'nun ikinci yenilgisi
İlk oylamayla kurulan Düzenleme Komisyonu, aynı gün yaptığı toplantıda parlamentonun iki önemli geçici komisyonunun kuruluşunu 13'e karşı 9 oyla onayladı. Dışişleri ve Savunma Komisyonu Başkanlığına Avigdor Liberman, Maliye Komisyonu Başkanlığına ise Naftali Bennett'in B'Yachad partisinden Liran Avisar Ben-Horin getirildi. 17 üyeden oluşacak bu komisyonlar, kalıcı komisyonlar kurulana kadar yasama çalışmalarının ve gündemin belirlenmesinde yetkili olacak. Bu sonuçlar, Netanyahu karşıtı partilerin henüz yeni bir hükümet kurmadan Meclis'in çalışma düzeninde önemli bir inisiyatif elde ettiğini kanıtladı.
Hükümet kurma süreci
Cumhurbaşkanı Isaac Herzog tarafından hükümeti kurmakla görevlendirilen Gadi Eisenkot'un önünde hâlâ aşılması gereken ciddi engeller bulunuyor. Eisenkot bloku, Arap partilerinin desteği olmadan 61 sandalyelik çoğunluğa ulaşamazken, müttefikleri Naftali Bennett ve Avigdor Liberman Arap partileriyle koalisyon kurulmasına karşı çıkıyor.
Ayrıca Arap partilerinin kendi içinde de farklı yaklaşımlar göze çarpıyor. Ra'am lideri Mansur Abbas hükümete katılmaya açık olduğunu belirtirken, Birleşik Liste kabine dışından dışarıdan destek seçeneğini savunuyor. Eisenkot'un ultra-Ortodoks partilerle anlaşma arayışları sürerken, bu partilerin askerlik yükümlülüğü konusundaki talepleri kimi muhalefet üyeleriyle çelişiyor. Mevcut takvime göre Eisenkot'un 6 Aralık'a kadar hükümet kurması gerekiyor; sürenin uzatılması halinde görüşmeler 20 Aralık'a kadar sürebilir.
