Japonya’nın başkenti Tokyo yakınlarındaki Ichikawa City Zoo’da yaşayan 7 aylık yavru makak Punch, küçücük kollarıyla peluş bir orangutana sarıldığı görüntülerle dünya gündemine oturdu. Doğumdan kısa süre sonra annesi tarafından terk edilen Punch’ın, oyuncakla kurduğu bağ milyonlarca kişiyi hem duygulandırdı hem de düşündürdü.
Hayvanat bahçesi yetkilileri, Punch’ın bakıcılar tarafından büyütüldüğünü ve yavru makakların normalde annelerine tutunarak güven duygusu geliştirdiğini belirtti. Bu nedenle Punch’a “vekil anne” olarak peluş bir oyuncak verildi. Küçük makakın, diğer maymunlar tarafından azarlandığında ya da dışlandığında oyuncak orangutana sarılarak sakinleştiği ifade edildi.
Uyum süreci sürüyor
Geçen ay hayvanat bahçesinin “Maymun Dağı” bölümüne taşınan Punch’ın diğer makaklarla sosyal uyum süreci devam ediyor. Sosyal medyada paylaşılan bazı videolarda yavru maymunun zaman zaman sürüklendiği ve dışlandığı görülürken, yetkililer bu görüntülerin gerçek olduğunu doğruladı.
Ancak uzmanlara göre bu tür davranışlar, primatlarda sosyal öğrenmenin doğal bir parçası. Punch’ın daha önce de benzer tepkilerle karşılaştığı, zamanla grup içinde nasıl davranması gerektiğini öğrenmeye başladığı aktarıldı. Gerilimli anların ardından oyuncak orangutanına dönüp kendini güvende hissettikten sonra yeniden grubun yanına gitmesi ise dikkat çekiyor.
Bakıcılar kafese girdiğinde zaman zaman onların bacaklarına tutunduğu gözlemlenen Punch’ın, insan temasına da güçlü bir bağ geliştirdiği belirtiliyor.
Oyuncak satışları patladı
Punch’ın sarıldığı “DJUNGELSKOG” adlı peluş orangutan, İsveç merkezli mobilya devi IKEA’nın ürünleri arasında yer alıyor. Şirket yetkilileri; Japonya, ABD ve Güney Kore’de oyuncağın stoklarının tükenme noktasına geldiğini, yeni sevkiyat için çalışmaların sürdüğünü açıkladı. Türkiye’de ise oyuncağın satış fiyatının 600–700 TL civarında olduğu belirtiliyor.
Bazı ülkelerde ürünün “Punch’ın teselli orangutanı” ifadeleriyle tanıtılması, hikâyenin ticari yansımasını da gözler önüne serdi. Öte yandan hayvanat bahçesinde ziyaretçi sayısında belirgin artış yaşandığı, özellikle resmi tatil öncesi yoğunluk beklendiği bildirildi.
Bilim ne söylüyor?
Uzmanlar, Punch’ın durumunun primatlarda bağlanma ve bakımın önemini hatırlattığını vurguluyor. 1950 ve 1960’lı yıllarda ABD’li psikolog Harry Harlow tarafından yapılan deneylerde, rhesus maymun yavrularının yiyecek sağlayan tel anneler yerine yumuşak kumaş anneleri tercih ettiği ve stres anlarında onlara sığındığı ortaya konmuştu. Çalışmalar, bakım veren figürlerin yalnızca beslenme değil, duygusal güvenlik açısından da hayati rol oynadığını göstermişti.
Arizona State University’nden evrim profesörü Joan Silk de sosyal bağların primatların yaşam süresi ve stresle başa çıkma kapasitesi üzerinde belirleyici olduğunu belirtiyor.
Hayvanat bahçesi yetkilileri ise kamuoyuna net bir mesaj veriyor: “Punch azar işitse de dayanıklılık ve zihinsel güç gösteriyor. Ona acımak yerine çabasını destekleyin.”
Küçük bir maymunun peluş bir oyuncağa sarılışı, dünyanın dört bir yanında milyonlara aynı gerçeği hatırlattı: Güven duygusu, en az beslenmek kadar hayati.
