Suriye'de 8 Aralık 2024 tarihinde muhalif güçlerin başkent Şam'ı ele geçirmesiyle 61 yıllık Baas rejimi ve 13 yıllık iç savaş dönemi sona erdi. Rejim boyunca ülkede birçok kanlı eylem ve şiddet olaylarına sebep olan Beşar Esad, rejimin en büyük siyasi destekçileri arasında yer alan Rusya'ya kaçtı. Beşar Esad rejimi boyunca Suriye'nin en büyük siyasi ve askeri müttefiki konumundaki Rusya, Tartus deniz üssü ve Hmeymim hava üssü üzerinden Akdeniz'deki stratejik varlığını güçlendiriyordu. Suriye'de Beşar Esad'ın devrilmesi sonrası Rusya'nın ülkedeki askeri üsleri ve siyasi etkisi de tartışılmaya başlandı.
Beşar Esad sonrası müzakereler yürütüldü
Rejim sonrası Suriye, yeni reformlarla normalleşmeye ve yaralarını sarmaya çalışırken Rusya ile de bu kapsamda müzakereler yürütüldü. İki ülke arasında, Moskova'nın Şam yönetimine askeri ve siyasi desteği ile ülkedeki askeri üslerin (Hmeymim ve Tartus) statüsüne yönelik müzakereler yürütüldü. Yaklaşık 1,5 yıl süren görüşmeler sonuç verdi, Rusya ve Suriye masada anlaştı. İki ülke arasında Hmeymim ve Tartus’taki Rus varlığının geleceğini belirleyecek olan mutabakat zaptı imzalandı.
Hmeymim ve Tartus Limanı Suriye'ye devredilecek
Suriye Dışişleri Bakanlığı, bir buçuk yıl süren müzakerelerin ardından imzalanan anlaşma kapsamında Rusya’nın kıyı bölgesindeki varlığının yeniden yapılandırılacağını açıkladı. Buna göre, Hmeymim Havalimanı ve Tartus Limanı’ndaki dördüncü ticari iskele dahil sivil tesislerin kontrolü Suriye’ye devredilecek ve kademeli olarak sivil idareye entegre edilecek.
Askeri üsler ortak eğitim merkezi olacak
Rus askeri üsleri ve tesisleri ise ortak eğitim ve yeterlilik merkezlerine dönüştürülecek, işlevleri her iki ülkenin çıkarlarını koruyacak yeni bir çerçeveyle yeniden tanımlanacak. Geçiş sürecinin üç ay içinde tamamlanması ve yeni düzenlemelerin bu sürenin ardından yürürlüğe girmesi öngörülüyor. Dışişleri Bakanlığı, anlaşmayı yaklaşık 18 ay önce başlayan müzakerelerden bu yana en önemli gelişme olarak nitelendirerek, Suriye-Rusya ilişkilerinde yeni bir dönemin önünü açtığını belirtti.
