ABD Başkanı Donald Trump’ın “enerji ateşkesi” olarak duyurduğu formül, sahada daha ilk saatlerinde ağır bir sınamayla karşı karşıya kaldı. Trump’ın 14 Eylül’de Rusya ve Ukrayna’nın karşılıklı olarak enerji hedeflerini vurmamayı kabul ettiğini açıklamasından saatler sonra, 15 Eylül gecesi Ukrayna’ya ait olduğu bildirilen insansız hava araçları Rusya’nın Samara bölgesine saldırdı.
Rus yetkililer, bölgede 40’tan fazla İHA’nın etkisiz hale getirildiğini, ancak bir sanayi tesisinde hasar meydana geldiğini açıkladı. Ukraynalı kaynaklar ve savaş izleme kanalları ise saldırının hedefinin Rosneft’e ait Syzran Petrol Rafinerisi olduğunu bildirdi.
Trump “İki taraf da kabul etti” demişti
Trump, Truth Social hesabından yaptığı açıklamada, Ukrayna ve Rusya’nın karşılıklı olarak enerji altyapılarını hedef almama konusunda anlaştığını duyurmuştu.
Trump, “Ukrayna Rus enerji hedeflerini vurmayacak. Rusya da aynı şeyi yapmayı kabul etti” ifadelerini kullanmıştı.
Ancak Ukrayna Devlet Başkanı Volodimir Zelenski, ortada henüz resmileşmiş bir anlaşma bulunmadığını açıkladı. Zelenski, Kiev’in ancak Rusya’nın enerji ve kritik altyapıya yönelik saldırıları durduracağının güvence altına alınması halinde karşılıklı ateşkese katılacağını belirtti.
Trump ise enerji ateşkesi açıklamasından bir gün önce Zelenski’ye doğrudan çağrıda bulunarak Rusya’daki rafinerilere yönelik saldırıların durdurulmasını istemişti. ABD’de dizel fiyatlarının tarihi seviyelere yükselmesinin ardından Trump, Ukrayna’nın Rus rafinerilerini hedef almasının küresel dizel arzını daralttığını savunmuş ve Zelenski’ye “Rusya’daki dizel yakıtı vurmayı bırakmalı” çağrısı yapmıştı.
Kremlin de Trump’ın bu çağrısını olumlu karşıladığını açıklamıştı.
Syzran Rusya’nın önemli rafinerilerinden
Rosneft’e ait Syzran Rafinerisi, Rusya’nın Samara bölgesindeki önemli petrol işleme tesisleri arasında yer alıyor. Rosneft’in verilerine göre rafinerinin yıllık ham petrol işleme kapasitesi 8,5 milyon ton. Bu miktar yaklaşık 65 milyon varile, günlük ortalamada ise yaklaşık 178 bin varile karşılık geliyor.
Tesiste benzin, dizel, jet yakıtı ve bitüm başta olmak üzere çok sayıda petrol ürünü üretiliyor.
Syzran Rafinerisi, Ukrayna’nın Rus petrol altyapısına yönelik uzun menzilli saldırılarında daha önce de birçok kez hedef oldu. Yalnızca 2026 yılında 21 Mayıs, 12 Temmuz, 4 Ağustos ve 8 Ağustos tarihlerinde tesise yönelik saldırılar kayıtlara geçti.
8 Ağustos’taki saldırının ardından Ukrayna Genelkurmayı, rafinerinin doğrudan vurulduğunu ve tesis sahasında yangın çıktığını açıklamıştı. Kiev yönetimi, Rus rafinerilerine yönelik saldırıların Moskova’nın savaş ekonomisini ve Rus ordusunun yakıt tedarikini zayıflatmayı amaçladığını savunuyor.
Rusya da Kiev’de akaryakıt istasyonunu vurdu
Syzran Rafinerisi’ne yönelik saldırının yaşandığı aynı gece Rusya da Kiev’de enerji ve yakıt bağlantılı bir hedefi vurdu.
Reuters’ın aktardığı bilgilere göre Rusya’ya ait bir İHA, Kiev’deki bir akaryakıt istasyonunu hedef aldı. Saldırıda bir kişi ağır yaralandı. Kentin başka bölgelerinde de depo tesisleri hedef oldu.
Böylece Trump’ın enerji altyapılarına yönelik saldırıların durdurulması çağrısının hemen ardından hem Rusya hem de Ukrayna tarafında enerji ve yakıt bağlantılı hedeflere yönelik saldırılar gündeme geldi.
Sahadaki gelişmeler, Trump’ın duyurduğu “enerji ateşkesi”nin henüz bağlayıcı ve ayrıntıları netleştirilmiş bir anlaşmaya dönüşmediğini ortaya koydu. Zelenski, Rusya’nın anlaşmaya uyacağına ilişkin güvence talep ederken, Moskova da Trump’ın çağrısını olumlu karşılamasına rağmen karşılıklı ateşkesin uygulanmasına ilişkin ayrıntıları açıklamadı.
Küresel dizel fiyatlarının yüksek seyrettiği bir dönemde Syzran Rafinerisi ile Kiev’deki akaryakıt istasyonunun hedef alınması, enerji altyapılarına yönelik saldırıların durdurulması için ortaya atılan formülün sahada ne kadar kırılgan olduğunu bir kez daha gösterdi.
