Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi (AİHM), 28 Mayıs 2013’te Gezi Parkı’nda oturma eylemi sırasında polisin doğrudan yüzüne biber gazı sıktığı şehir plancı ve akademisyen Ceyda Sungur’un başvurusunda Türkiye’yi mahkum etti. Yüksek mahkeme, Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesi’nin üçüncü maddesi kapsamında güvence altına alınan işkence ve kötü muamele yasağının ihlal edildiğini belirtti.
Olayın ardından ilk derece mahkemesi, polis memuru Fatih Zengin’e “yaralama” ve “görevi kötüye kullanma” suçlarından 10 ay hapis cezası vermiş ancak cezayı erteleyerek Zengin’in 300 fidan dikmesine hükmetmişti. Sungur, kararın yetersiz olduğunu belirterek Anayasa Mahkemesi’ne başvurmuş, AYM 2019’da kolluk kuvvetinin gereksiz güç kullandığını kabul etmiş ancak cezanın yeterli olduğunu savunmuştu.
AİHM, müdahalenin zorunlu ve orantılı olmadığına dikkat çekti. Mahkeme, Sungur’un doğrudan hedef alınarak gaz sıkılmasının AİHS’nin 3. maddesi kapsamında ciddi kötü muamele oluşturduğunu vurguladı. Türkiye’deki ceza sürecinin caydırıcı olmadığını, polis memuru hakkında verilen cezanın fiilen “cezasızlık” yarattığını belirtti.
Mahkeme, Türkiye’nin Sungur’a 6 bin 500 euro manevi tazminat ve 5 bin 400 euro yargılama gideri ödemesine karar verdi. Karar oy birliğiyle alındı ve tazminatın üç ay içinde ödenmesi gerekiyor.
AİHM, geçmişte protestoları dağıtmak amacıyla göz yaşartıcı gaz kullanımına ilişkin başvuruların çoğunu reddetmiş, müdahalelerin AİHS’nin 3. maddesi kapsamına girmediğine hükmetmişti.
