ABD basınının öne sürdüğü "ateşkes ve nükleer mutabakat" iddiaları Washington kaynaklarınca doğrulanırken, Tahran cephesi anlaşma metninin henüz tamamlanmadığını açıkladı. Diplomatik belirsizlik sürerken Hürmüz Boğazı ve çevresinde karşılıklı füzeler ve askeri hareketlilik yaşanıyor.
ABD ve İran arasında, bölgedeki gerilimi azaltmaya yönelik 60 günlük bir "ateşkes ve nükleer mutabakat" sağlandığı yönündeki iddialar uluslararası kamuoyunda geniş yankı uyandırdı. Washington kaynakları iki ülkenin geçici bir metin üzerinde uzlaştığını bildirerek topu ABD Başkanı Donald Trump’a atarken, Tahran yönetimi iddiaları kesin bir dille yalanladı. Diplomatik kulislerde bu hareketlilik yaşanırken, sahada ise insansız hava araçlarının düşürüldüğü ve füzelerin ateşlendiği sıcak saatler kaydediliyor.
Washington mutabakatı doğruladı: Gözler Trump'ın onayında
ABD basınında yer alan ve Axios haber platformunun ilk olarak duyurduğu bilgilere göre, ABD ve İranlı müzakereciler salı günü geçici bir mutabakat metni üzerinde anlaşmaya vardı. Anadolu Ajansı (AA) muhabirinin ulaştığı Washington’dan üst düzey bir yetkili, isminin gizli kalması kaydıyla yaptığı açıklamada iddiaları doğruladı.
Yetkili, söz konusu mutabakatın 60 günlük bir süreyi kapsadığını, bu süre zarfında bölgedeki ateşkesin uzatılacağını ve İran’ın nükleer programına yönelik resmi görüşmelerin yeniden başlatılacağını aktardı. Ancak metnin henüz nihai halini almadığını vurgulayan kaynak, anlaşmanın yürürlüğe girmesi için ABD Başkanı Donald Trump’ın resmi onayının beklendiğini belirtti. ABD'li yetkililer, İran tarafının kendilerine "anlaşmaya imza atmaya hazır oldukları" yönünde mesaj ilettiğini iddia etse de bu durum Tahran tarafından doğrulanmadı.
Tahran iddiaları reddetti: "Metin henüz tamamlanmadı"
Washington’dan gelen yeşil ışığa karşılık İran cephesinden yalanlama gecikmedi. İran’ın yarı resmi Tesnim Haber Ajansına konuşan ve ABD ile yürütülen müzakere ekibinde yer alan ancak ismi açıklanmayan bir yetkili, Batı medyasında çıkan haberlerin gerçeği yansıtmadığını söyledi.
İranlı yetkili, "Bazı Batılı kaynakların, İran ile ABD arasında sözde bir 'mutabakat zaptı' metninin tamamlandığı ve sadece tarafların açıklama yapmasının beklendiği yönündeki iddiaları doğru değildir. Metin henüz tamamlanmamıştır" ifadelerini kullandı. Söz konusu mutabakat zaptının nihai hale gelmesi durumunda, öncelikle müzakerelerde arabuluculuk görevini üstlenen Pakistan’a ve ardından kamuoyuna resmi bilgilendirme yapılacağı kaydedildi.
Sızan mutabakat metninin detaylarına göre, anlaşmanın imzalanması halinde bölge ekonomisini ve küresel ticareti yakından ilgilendiren kritik adımlar atılacak. Anlaşma yürürlüğe girdiği takdirde, küresel petrol sevkiyatının kalbi konumundaki Hürmüz Boğazı herhangi bir kısıtlama olmaksızın ticari gemilerin geçişine açılacak. Buna karşılık olarak ABD de bir süredir İran limanlarına yönelik uyguladığı deniz ablukasını tamamen sonlandıracak.
Sahada sıcak saatler: ABD İHA'sı düşürüldü, füzeler ateşlendi
Diploması masasındaki bu çelişkili açıklamalara paralel olarak, iki ülkenin askeri güçleri arasında Basra Körfezi ve Hürmüz Boğazı hattında sıcak çatışmalar yaşanıyor. İran medyası, ülkenin güneyindeki Buşehr kenti yakınlarında ABD’ye ait bir insansız hava aracının (İHA) füze ile vurularak düşürüldüğünü duyurdu. Cem kenti Valisi Mesud Tangestani, bölgede duyulan patlama seslerinin düşman hava aracına yönelik başarılı bir müdahaleden kaynaklandığını ve kentte durumun normale döndüğünü açıkladı.
Öte yandan İran’ın yarı resmi Fars Haber Ajansı, İran Silahlı Kuvvetlerinin ülkenin güney bölgelerinden belirli hedeflere doğru füze ateşlediğini bildirdi. Füzelerin tam hedefi açıklanmazken, askeri kaynaklar bu atışların Hürmüz Boğazı’ndaki geçiş kurallarını ihlal eden ticari gemilere yönelik birer "uyarı atışı" olduğunu öne sürdü. İran Ordusu Hava Savunma Komutanlığı Kontrol Merkezi ise Bender Abbas kentinde herhangi bir patlama yaşanmadığını, patlama seslerinin denizdeki bu uyarı atışlarından geldiğini teyit etti.
Gece yarısı hava üssü vurulmuştu
Bölgedeki gerilim aslında sabaha karşı yaşanan karşılıklı bombardımanlarla tırmanmıştı. ABD ordusu, ticari deniz trafiğini ve bölgedeki Amerikan güçlerini tehdit ettiği gerekçesiyle İran’ın güneyindeki bir askeri bölgeye hava saldırısı düzenlediğini açıklamıştı.
Bu saldırının hemen ardından misilleme yapan İran Devrim Muhafızları Ordusu, Bender Abbas Havaalanı çevresini hedef alan ABD saldırısına yanıt olarak, saldırının çıkış noktası olan Amerikan hava üssünü füzelerle vurduklarını duyurmuştu. Bölgede diplomatik formül aranırken sahadaki silahların susmaması, 60 günlük geçici ateşkes planının geleceğini belirsizliğe itiyor.
