Dursun Erkılıç
Ankara’da düzenlenen 23. Öykü Günleri, bu yıl “ekoloji” temasıyla kapılarını açtı. Açılış konuşmasını yapan KIBATEK Türkiye Başkanı Metin Turan, etkinliğin yalnızca edebiyatı değil, insanlığın ortak geleceğini tartışmaya açtığını vurguladı. Turan, ekolojik krizin sadece doğadaki tahribatla sınırlı olmadığını belirterek, “Bu kriz aynı zamanda bir anlam krizidir; insanın doğayla kurduğu ilişkinin aşınmasıdır” dedi.
Edebiyatın dönüştürücü gücü
Konuşmasında edebiyatın dünyayı algılama biçimimizi şekillendirdiğine dikkat çeken Turan, anlatıların yalnızca gerçeği yansıtmadığını, aynı zamanda geleceğin sınırlarını çizdiğini ifade etti. Ekoloji eksenli edebiyatın, doğayı konu alan metinlerden ibaret olmadığını belirten Turan, insan merkezli bakış açısının sorgulanması gerektiğini dile getirdi.
Bu yaklaşımın, insan dışındaki varlıkların da “özne” olarak kabul edilmesini içerdiğini söyleyen Turan, edebiyatın dünyayı müşterek bir yaşam alanı olarak yeniden düşünmeye imkân sunduğunu kaydetti.
Türk edebiyatının bu alanda güçlü bir birikime sahip olduğunu belirten Turan, Anadolu’nun çok katmanlı yapısının doğayla kurulan ilişkileri derinleştirdiğini ifade etti.
Yaşar Kemal’in eserlerinde doğanın yalnızca bir arka plan olmadığını, başlı başına bir özne olarak yer aldığını hatırlatan Turan, “İnce Memed’de doğa hem sığınak hem mücadele alanıdır” dedi. Fakir Baykurt’un anlatılarında ise doğanın toplumsal adaletsizliklerle iç içe geçtiğini vurgulayan Turan, bu metinlerde ekolojinin aynı zamanda politik bir mesele olarak ele alındığını söyledi.
Modern öykücülükte ise daha kırılgan bir doğa-insan ilişkisi görüldüğünü belirten Turan, Sait Faik’in hikâyelerinde doğanın, kaybedilmekte olan bir yakınlık alanı olarak hissedildiğini ifade etti.
Yeni anlatılara ihtiyaç var
Günümüzdeki ekolojik krizin yalnızca teknik çözümlerle aşılamayacağını belirten Turan, asıl ihtiyacın yeni anlatı biçimleri olduğunu söyledi. Daha adil ve sürdürülebilir bir dünya için hayal gücünün önemine işaret eden Turan, “Edebiyat karbon emisyonlarını azaltamaz ama insanların neyi değerli bulduğunu değiştirebilir” diye konuştu.
Ekoloji temalı öykü günleri gibi etkinliklerin farklı kültürlerden anlatıları bir araya getirdiğini belirten Turan, bunun yeni düşünme ve hissetme biçimlerine kapı araladığını dile getirdi.
Konuşmasının sonunda katılımcılara seslenen Turan, ekolojik krizin aynı zamanda bir sorumluluk çağrısı olduğunu vurgulayarak şu soruyu yöneltti: “İnsan dünyada yalnız mı, yoksa henüz dinlemeyi öğrenemediğimiz çok sesli bir bütünün parçası mı?”
