Anayasa Mahkemesi, boşanma sonrasında yoksulluğa düşen eşe süresiz nafaka verilmesini düzenleyen Türk Medeni Kanunu’nun 175. maddesindeki “süresiz olarak” ibaresini oy çokluğuyla iptal etti. Karar Resmi Gazete’de yürürlüğe girdi. Avukat Osman Talha Yıldız, Anayasa Mahkemesi’nin süresiz nafakaya ilişkin iptal kararının hukuki sonuçlarına ilişkin Elips Haber muhabiri Sümeyye Aksu’ya açıklamalarda bulundu.
Yıldız, mevcut nafaka kararlarının durumundan devam eden davalara, yeni düzenlemede dikkate alınabilecek kriterlerden Meclis’in düzenleme yapmaması halinde ortaya çıkabilecek hukuki tabloya kadar merak edilen soruları yanıtladı.
Karar 30 Haziran 2027’de yürürlüğe girecek
Kararın 30 Haziran 2027’de yürürlüğe gireceğini belirten Yıldız, bu tarihe kadar mevcut düzenlemenin uygulanmaya devam edeceğini, TBMM’nin ise süresiz nafakadan süreli nafaka sistemine geçiş için yeni bir yasal düzenleme yapması gerektiğini ifade etti.
Türk Medeni Kanunu’nun 175. maddesinde yer alan ‘Süresiz nafaka’ düzenlemesinin iptal edilmesinin nafakanın ömür boyu süren ve nafaka yükümlüsüne sürekli borç yükleyen bir hak olmaktan çıkarılması anlamına geldiğini söyleyen Yıldız sözlerini şöyle sürdürdü;
“Nafaka ödeyen tarafa, ömür boyu süren nafaka yükümlülüğünün, katlanılamaz bir külfet oluşturmasının önüne geçilmek istenmiştir. Bu durum, taraflar arasındaki menfaat dengesinin zamanla bozulmasına, kişisel ve ekonomik özgürlüklerin kısıtlanmasına yol açmıştır. Süresiz nafaka bugün itibariyle kalkmamış olup, Anayasa Mahkemesi’nin süresiz nafakanın kaldırılmasına yönelik iptal kararı, 30.06.2027 tarihinde yürürlüğe girecektir. Anayasa Mahkemesi kararı ile, süresiz nafakanın iptali kararı ile, ortaya çıkacak olan hukuki boşluğun önüne geçilmesi ve TBMM tarafından yeni bir yasal düzenleme yapılması için, 9 aylık bir süresiz nafakadan süreli nafakaya geçiş süresi ortaya çıkmıştır”
Mevcut nafaka kararları devam edecek mi?
Yıldız, iptal kararının henüz yürürlüğe girmediğine dikkat çekerek, “İptal kararı Resmi Gazete’de yayımlanmış olsa da henüz yürürlüğe girmedi. Bu nedenle kararın yürürlüğe gireceği tarihe kadar mevcut kanun maddesi geçerliliğini koruyacak ve uygulanmaya devam edecektir” dedi. “Bir maddenin iptal edilmesi ve yerine bir başka kanun maddesinin geçerli olabilmesi için yeni kanun maddesinin yürürlüğe girdiği tarihten itibaren, iptal edilen madde geçerli olacaktır” diyen Yıldız sözlerine şöyle devam etti;
“Bu doğrultuda, açılmış ve görülmekte olan davalarda, mahkemeler mevcut mevzuata göre karar vermeye devam edeceklerdir. Ancak karışıklıkların önüne geçilebilmesi için yine de yasama organı olan TBMM’nin yeni bir düzenleme yapması gerekmektedir. Mevcut Nafaka yükümlüleri açısından Anayasa Mahkemesi tarafından kaldırılan süresiz nafaka düzenlemesine ilişkin iptal kararı, yürürlüğe girene kadar kazanılmış haklar ve mevcut mahkeme kararları aynen uygulanmaya devam edecektir. Nafaka ödeyenler aynı şekilde edimlerini yerine getirmekle mükelleftir”
Avukat Osman Talha Yıldız
Yeni nafaka düzenlemesinde süre nasıl belirlenecek?
Yeni bir nafaka düzenlemesi yapılması halinde sürenin nasıl belirleneceğine ilişkin açıklamalarda bulunan Yıldız, “TBMM tarafından yapılacak yeni bir yasal düzenlemede sürenin ve şartların belirli esaslara dayanarak belirlenmesi gerekmektedir. Bu şartlar, nafaka sürelerinin yıllara göre alt ve üst sınırlarının belirlenmesi, kademeli nafaka süresi sistemi gibi yani evlilik süresine göre 1 yıl, 3 yıl, 5, 10 yıl nafaka ödeme süresi gibi sınırlamalar getirilebilir” ifadelerini kullandı. Yıldız sözlerine şöyle devam etti;
“Bu doğrultuda, nafaka süresinin belirlenmesinde dikkate alınacak kriterler ise, bir yıldan az süren, kısa süreli evliliklerde daha kısa süreli nafaka, uzun evliliklerde ise daha uzun süreli nafaka ödenmesi gibi bir sınırlandırma getirilebilir. Tarafların yaşına ve çalışma imkanlarına bakılarak, yaşı ilerlemiş, çalışma imkanı bulunmayan veya mesleki faaliyeti olmayan nafaka alacaklısı tarafa ödenecek olan nafaka süresi daha uzun tutulabilir. Nafaka süresinin belirlenmesinde yine nafaka alacaklısı ve nafaka borçlusu olan her iki tarafın da ekonomik gelir durumu, sosyal seviyeleri, geçim imkanları göz önünde bulundurulmalıdır.”
Çocukların velayeti ve ekonomik durum nafaka süresini etkileyecek mi?
Yıldız, yeni nafaka düzenlemesinde müşterek çocuklara ilişkin yükümlülüklerin de dikkate alınması gerektiğini belirterek, “Tarafların müşterek çocuklarının velayeti, bakımı ve okul masrafları gibi yükümlülüklerinin eşlerden birinin çalışmasına engel olup olmadığına bakılmalıdır” değerlendirmesinde bulundu.
Yıldız, “Müşterek çocuk için verilen iştirak nafakası, yoksulluk nafakasından ayrı olmakla birlikte sosyo ekonomik dengeyi etkileyeceğinden dolayı bu kritere de bakılmalıdır. Son olarak da evlilik birliğinin bitmesi halinde tarafların düşeceği ekonomik durum da nafaka süresini etkileyecektir” dedi.
“Nafakaya ilişkin yeni düzenleme yapılması gerekiyor”
Yıldız, Anayasa Mahkemesi’nin iptal kararının geçmişte kesinleşmiş nafaka kararlarını kendiliğinden ortadan kaldırmayacağını belirterek, “Anayasa Mahkemesi kararları geriye yürümez. Bu nedenle iptal kararı veya yeni kanun hükmü, geçmişte kesinleşmiş nafaka kararlarını doğrudan ortadan kaldırmayacaktır” dedi. Yıldız, yeni düzenlemede uyarlama veya geçiş hükümlerine yer verilmesi halinde ise mevcut nafaka yükümlülerinin, değişen şartlar doğrultusunda nafakanın yeniden düzenlenmesi veya kaldırılması için dava açabileceklerini ifade etti.
“TBMM, 9 aylık geçiş süresi dolduğu halde yeni bir yasal düzenleme yapmazsa, Türk Medeni Kanunu’nun 175. Maddesinde hüküm altına alınan süresiz nafakaya ilişkin hüküm tamamen yürürlükten kalkacak ve kanuni boşluk oluşacaktır” diyen Yıldız sözlerini şöyle tamamladı;
“Bu durum karşısında mahkemeler, Türk Medeni Kanunu'nun 1. maddesi uyarınca somut olayın özelliklerine ve hakkaniyete göre hakimler takdir yetkilerini kullanarak süreli nafakaya ilişkin bir karar vermek durumunda kalacaklardır. Ancak yasal düzenlemenin 9 aylık, süreli nafakaya geçiş süresi içerisinde TBMM tarafından yapılacağı kanaatindeyiz.”
