Konut ve kira piyasasında son dönemde dengeler tersine döndü. Konut piyasasında son üç yılda yaşanan değişim, ev sahipleri ile kiracılar arasındaki kira dengelerini de yeniden şekillendirdi. Pandemi sonrasında uygulanan yüzde 25 kira artış sınırı nedeniyle birçok mülk sahibi, mevcut kiracısını çıkararak dairesini güncel piyasa fiyatından yeniden kiraya vermenin yollarını arıyordu. Ancak ekonomik koşulların değişmesi, vatandaşın alım gücünün zayıflaması ve kiralık konut talebinin gerilemesiyle hesaplar tersine döndü.

Bugün mevcut kiracısıyla devam eden ev sahipleri, dairesini boşaltıp yüksek bedelle kiraya vermek isteyen mülk sahiplerine göre daha avantajlı bir konuma geldi. Düzenli kira ödemesi yapan kiracısını koruyan ev sahibi, hem boş kalma riskinden kurtuluyor hem de yasal kira artışları sayesinde gelirini artırıyor.

Eski kiracılı evler daha yüksek kira getiriyor

Türkiye Gazetesinde yer alan habere g2öre, konut piyasasındaki değişim, özellikle son iki yıldaki kira artışlarında belirginleşti. Mevcut kiracısıyla sözleşmesini yenileyen ev sahipleri, yasal artış oranlarını uygulayarak kira gelirlerini önemli ölçüde yükseltti.

Örneğin, iki yıl önce aylık 30 bin liraya kiraya verilen bir dairenin kirası, ilk yıl yüzde 35, ikinci yıl ise yüzde 30-31 seviyesindeki artışlarla yaklaşık 52 bin liraya ulaştı. Böylece ev sahibi, kiracısını değiştirmeden kira gelirinde yaklaşık yüzde 73 artış sağladı.

Ancak aynı binada veya mahallede bulunan benzer özelliklerdeki boş dairelerin durumu farklı. Bu konutlar 52 bin liralık kira bedelinden yeni kiracı bulamazken, 40-45 bin lira seviyesindeki fiyatlarda dahi talep görmekte zorlanıyor.

Bu tablo, mevcut kiracısını koruyan mülk sahiplerinin neden daha avantajlı hâle geldiğini gözler önüne seriyor.

Taşınmak kiracıya 150 bin liraya mal oluyor

Kira fiyatlarındaki gerilemeye rağmen kiracılar için ev değiştirmek de kolay değil. Aynı binada 52 bin lira kira ödeyen bir vatandaş, yan dairedeki 45 bin liralık konuta geçmek istese bile ciddi bir başlangıç maliyetiyle karşılaşıyor.

Bir kira bedeli peşin ödeme, bir veya iki kira tutarında depozito, emlakçı komisyonu ve nakliye giderleri bir araya geldiğinde taşınma masrafı 130-150 bin liraya kadar çıkabiliyor. Aylık kira bedelinde 7 bin liralık tasarruf sağlayacak bir taşınma için bu kadar yüksek bir maliyeti karşılamak istemeyen kiracılar, mevcut evlerinde kalmayı tercih ediyor.

Böylece ev sahipleri de dairelerini boş bırakmadan, piyasa ortalamasının üzerinde kira geliri elde etmeyi sürdürüyor. Geçmişte yüzde 25 zam sınırı nedeniyle kira bedeli 10-12 bin lira seviyesinde kalan eski sözleşmeler ise bu tablonun dışında tutuluyor.

Kiralık konut talebi geriliyor, yüksek fiyatlar karşılık bulmuyor

Konut piyasasında yaşanan değişim, açıklanan ekonomik verilerde de kendisini gösteriyor. Merkez Bankasının kasım ayına ilişkin Yeni Kiracı Kira Endeksi ile Bahçeşehir Üniversitesi Ekonomik ve Toplumsal Araştırmalar Merkezi (BETAM) ve sahibinden.com iş birliğiyle hazırlanan Kiralık Konut Piyasası Görünümü Raporu, boş konutlarda kira fiyatlarındaki gerilemenin sürdüğüne işaret ediyor.

Merkez Bankası verilerine göre yeni kiracı kiraları aylık bazda İstanbul'da yüzde 0,5, İzmir'de ise yüzde 1,3 geriledi. Yıllık bazda enflasyondan arındırılmış reel düşüş yüzde 4,1'e ulaştı.

BETAM verileri de kiralık konut talebindeki zayıflamayı ortaya koydu. Kiralık konut talep endeksi gerilerken boş bir dairenin ortalama kiralanma süresi Türkiye genelinde 28 güne, İzmir'de ise 37,5 güne kadar uzadı.

Emlak sektörü temsilcileri, kiralık konut piyasasında artık ev sahibinin istediği fiyatı belirleyip kısa sürede kiracı bulabildiği dönemin geride kaldığını belirtiyor. İki yıl önce piyasa koşullarına uygun fiyatla kiraya verilen konutlarda yasal TÜFE artışlarıyla kira bedelleri bugünkü piyasa değerinin üzerine çıkarken, dairesini boşaltıp 50-55 bin lira isteyen ev sahipleri aylarca kiracı bekleyebiliyor.

Üstelik bir konutun iki ay boş kalması, mülk sahibine yalnızca kira kaybı olarak yansımıyor. Aidat ve olası tadilat masrafları da eklendiğinde boş dairenin maliyeti daha da artıyor. Bu nedenle ev sahipleri düzenli ödeme yapan mevcut kiracılarını kaybetmemek için daha dikkatli davranıyor.

Boş konutlarını kiraya vermek isteyenler ise talep görebilmek için ilan fiyatlarında yüzde 10-15'e varan indirimlere gitmek zorunda kalıyor. Böylece kira piyasasında yüksek fiyat belirleyerek eski kiracısını çıkarmaya çalışan ev sahiplerinin yerini, mevcut kiracısını korumaya ve boş kalma riskinden kaçınmaya çalışan mülk sahipleri alıyor.

Kaynak: Haber Merkezi