Türkiye’de her sene yüzlerce işçi, işverenlerin maliyetten kısmak için almadığı güvenlik önlemleri nedeniyle geçirdikleri iş kazalarında uzuv kaybı yaşıyor. Sosyal Güvenlik Kurumu'nun (SGK) veri sistemi, patron beyanları ve kayıt dışı çalışma nedeniyle çoğunlukla kayıt altına bile alınamayan bu kazalar, kâr hırsının insan hayatından üstün tutulmasının en çıplak örnekleri arasında yer alıyor.
Gaziantep’teki Özmen İplik firmasında makine temizliği yaptığı esnada elini kaybeden Mustafa Alkurt ile Akınal Sentetik fabrikasında sol elindeki dört parmağını yitiren Mustafa Tomurcuk'un yaşadıkları, sistemin yarattığı ağır tabloyu gözler önüne seriyor.
14 kez ameliyat oldu, 11 yıldır tazminatını alamadı
İlke TV'den Abbas Vural'ın haberine göre, Gaziantep’teki Özmen İplik fabrikasında gece vardiyasında çalışırken en az 50 yıllık olan ve güvenlik önlemlerinden yoksun makineleri temizlediği sırada elini kaptıran 56 yaşındaki Mustafa Alkurt, kaza sonrasında yaşadığı acı dolu süreci paylaştı. Makineyi basınçlı hava hortumuyla temizlediği esnada elini kaptıran ve kendi imkanlarıyla çıkardığı elinin kopan parçalarını bir çuvala koymak zorunda kalan Alkurt, fabrika bahçesindeki çiçekliğe gömüldüğünü belirtti.
Olayın ardından geçirdiği 14 ameliyatın yanı sıra hukuki ve idari süreçlerde de büyük engellerle karşılaştığını ifade eden Alkurt, kaza anında sigortasının bulunmadığını, hastanedeki polis müdahalesi ve ısrarı sayesinde olayın iş kazası olarak kayda geçirildiğini söyledi. Geriye dönük yapılan sigorta nedeniyle şirkete para cezası kesilirken, mahkemenin hükmettiği 210 bin liralık tazminatı patronun fabrikanın ismini değiştirerek şirketini devretmiş gibi göstermesi nedeniyle 11 yıldır alamadığını vurguladı. Alkurt, aldığı emekli maaşıyla dört kişinin geçimini sağlamaya çalıştığını ve yıllardır çalışamaz durumda olduğunu belirterek haklarının bir an önce ödenmesini talep etti.
"Raporum bittiği için çalışmaya zorlandım, 7 yıldır Yargıtay'ı bekliyorum"
Şubat 2023’te Akınal Sentetik fabrikasında sol elindeki dört parmağını kaybeden Mustafa Tomurcuk ise bir yıllık tedavi sürecinin ardından şirket yöneticilerinin kendisini çalışmaya zorladığını belirtti. Benzer kazalar yaşamamak için çalışmayı reddederek tazminatını istediğini ve çıkışını talep ettiğini ifade eden Tomurcuk, tedavi sürecinde çalışmadığı gerekçesiyle tazminatının bir sene eksik hesaplandığını kaydetti.
7 yıldır süren davasının hâlâ Yargıtay’da olduğunu belirten Tomurcuk, yaşadığı ekonomik ve psikolojik zorlukları şu sözlerle dile getirdi: "Sürekli yardım isteyen biri olmayı kendime yakıştıramadım. Bir okulda temizlik görevlisi olarak çalıştım, 4 çocuğum için hamallık bile yaptım. 7 yılın sonunda malulen emekli oldum. Ancak bu süreçte birkaç milletvekili ve sendikacı dışında kimse destek olmadı. Engelli raporumun yıllık verilmesi nedeniyle 7 yıldır mağdur ediliyorum. Parmaklarım geri gelmeyecek ama her yıl yeniden heyete girmek zorundayım, psikolojim bozuldu."
"Asıl sorun yargılamanın gerçeği ortaya çıkarmadan yürütülmesi"
İş hukuku uzmanı Dr. Murat Özveri, bu tür vakaların ardından yaşanan süreçlere ilişkin değerlendirmelerde bulunarak Gaziantep gibi illerde kayıt dışı çalışmanın yoğunluğundan dolayı öncelikle iş kazasının tespiti davası açılmak zorunda kalındığını belirtti. Bu davaların ana davada bekletici mesele yapılmasının hukuki süreçleri uzattığını ifade eden Özveri, Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesi'ne atıf yaparak 5 yıllık makul sürenin aşılması durumunda Anayasa Mahkemesi kararı doğrultusunda tazminat komisyonuna başvuru mekanizmalarının işlediğini hatırlattı.
Yargılamanın uzamasının ötesinde daha temel bir sorunun varlığına dikkat çeken Özveri, şunları kaydetti: "Yargılamanın bir bütün olarak maddi gerçekliği ortaya çıkaracak, bu gerçeklikle uyumlu tazminatlara hükmedecek, bu tazminatların tahsil edilmesini sağlayacak etkinlikte yürütülmemesi asıl sorundur diye düşünüyorum. Kazaların önlenmesi için yapılması gerekenleri birkaç cümleyle özetlemek olanaklı değildir. Ancak bir işyerinde sendikal örgütlenme varsa kaza sayısının düşmesi, çözümün işçilerin sendika haklarını kullanmasından geçtiğini göstermektedir."
