Sanayi ve Teknoloji Bakanlığı ile BYD arasında 2024 yılında imzalanan anlaşma kapsamında, Manisa'da yıllık 150 bin araç üretim kapasitesine sahip bir fabrikanın kurulması ve tesisin 2026 yılının sonuna kadar üretime başlaması planlanmıştı.
Ancak aradan geçen iki yıla rağmen yatırım kapsamında herhangi bir fiziki adım atılmadı. BYD, geçtiğimiz günlerde Manisa'daki yatırımını askıya aldığını açıkladı. Şirketin kararı sonrası yatırım için sağlanan teşvikler kamuoyunda tartışma konusu olurken, konu Türkiye Büyük Millet Meclisi'nin de gündemine taşındı. Çok sayıda milletvekili, Sanayi ve Teknoloji Bakanı Fatih Kacır'ın yanıtlaması istemiyle Meclis Başkanlığı'na yazılı soru önergesi verdi.
"Kamunun hak ve menfaatleri teminat altında"
Bakan Fatih Kacır, milletvekillerine gönderdiği yanıtta, yatırımın Türkiye'nin yeni nesil araç üretim hedefleri doğrultusunda, proje bazlı devlet yardımları kapsamında desteklendiğini belirtti. Yatırımın niteliği, asgari şartları, proje takvimi ile firmanın sorumluluk ve taahhütlerinin destek kararı kapsamında tanımlandığını ifade eden Kacır, teşvik mevzuatında öngörülen izleme, denetim ve idari işlemlerin eksiksiz yürütüldüğünü kaydetti.
Kacır, yatırım taahhütlerinin yerine getirilmemesi halinde sağlanan teşviklerin geri alınmasına ilişkin hükümler ile yatırımcılara uygulanacak yaptırımların BYD yatırımı için de geçerli olduğunu belirterek, "Tüm süreçlerde kamunun hak ve menfaatleri güçlü şekilde teminat altına alınmıştır." ifadelerini kullandı.
Teşvikler ve yatırım yeri geri alınabilecek
Proje bazlı yatırım teşvik mevzuatı kapsamında, BYD'nin Manisa'da kurmayı taahhüt ettiği 1 milyar dolarlık otomotiv fabrikası yatırımını gerçekleştirmemesi halinde, şirkete ait teminat mektuplarının devreye alınması, yatırım kapsamında yararlanılan teşviklerin geri tahsil edilmesi ve ilgili mevzuat çerçevesinde gerekli idari işlemlerin uygulanması öngörülüyor.
BYD, yatırım taahhüdü kapsamında Çin'den ithal ettiği araçlar için uygulanan yüzde 40 ilave gümrük vergisinden muaf tutulmuştu. Yatırımın gerçekleşmemesi durumunda, söz konusu araçlar için yararlanılan vergi avantajlarının gecikme faiziyle birlikte tahsil edilmesi gündeme gelecek.
Ayrıca, Manisa Organize Sanayi Bölgesi'nde fabrika kurulması amacıyla şirkete tahsis edilen yatırım yerinin de geri alınması bekleniyor.
