Türkiye Büyük Millet Meclisi (TBMM) Genel Kurulu'nda, Türk Kızılayın faaliyet alanını ve yetkilerini düzenleyen Türk Kızılay Kanunu Teklifi kabul edildi. Kanunla, Türk Kızılayın ulusal ve uluslararası insani yardım faaliyetlerini daha etkin şekilde yürütebilmesi amacıyla görevleri, yetkileri, hakları ve muafiyetleri yeniden düzenlendi.
Düzenlemenin amacı; uluslararası hukuk ve Türkiye'nin taraf olduğu sözleşmeler çerçevesinde, hiçbir ayrım gözetmeksizin ihtiyaç sahibi kişilere yardım ulaştırılması, afet ve acil durumlar ile savaş dönemlerinde yaşanan olumsuzlukların giderilmesi, hastalıkların önlenmesi ve sağlık koşullarının iyileştirilmesi olarak tanımlandı.
Türk Kızılayın görev ve yetkileri düzenlendi
Kanunla Türk Kızılayın, Cenevre Sözleşmeleri ve Uluslararası Kızılhaç ve Kızılay Hareketi'nin temel ilkeleri doğrultusunda yurt içinde ve yurt dışında faaliyet gösteren uluslararası bir insani yardım kuruluşu olduğu hüküm altına alındı.
Türk Kızılaya uluslararası sözleşmeler kapsamında verilmiş münhasır hak ve yükümlülükleri amaç edinen başka bir tüzel kişilik kurulamayacak. Dernek, Türk Kızılay adının yanı sıra Türkiye Kızılay Derneği, Türkiye Kızılay Cemiyeti, Kızılay Derneği ve Kızılay Cemiyeti adlarını da kullanabilecek.
Derneğin adı, bayrağı ve amblemi uluslararası sözleşmelerle kabul edilen hak ve bağışıklıklardan yararlanacak. Bu işaretler, Türk Kızılay tarafından kurulan teşekküller dışında gerçek ve tüzel kişilerce izinsiz kullanılamayacak.
Savaş esirleri ve sivillerin tutulduğu yerleri ziyaret edebilecek
Düzenlemeye göre Türk Kızılay, ilgili kamu kurum ve kuruluşlarının görüşünü alarak savaş esirleri ve sivillerin tutulduğu yerleri ziyaret edebilecek. Bu kapsamda koşulları izleme, aileler arasında haberleşmeyi sağlama, kayıpları araştırma ve insani yardım ulaştırma faaliyetleri yürütebilecek. Ayrıca esir değişimleri ve aile birleşimlerinde aracı olarak görev alabilecek.
Kızılay, bu görevlerini yerine getirebilmek amacıyla gerekli kişisel verilere, ilgili kamu kurum ve kuruluşlarıyla yapılacak protokoller çerçevesinde erişebilecek. Veri erişimi, yalnızca görevlerin gerektirdiği ölçüde ve yetkilendirilen kişiler tarafından gerçekleştirilecek.
Türk Kızılay, afet ve insani krizlerden etkilenen kişilerin bulunduğu merkezlere de ilgili kamu kurumlarıyla koordinasyon içinde erişebilecek; gözlem ve raporlama faaliyetleri yürütebilecek.
Afet ve acil durumlarda kamu ihale kanunu istisnası
Kanunla, Türk Kızılayın afet ve acil durumlar ile olağanüstü dönemlerde yürüttüğü faaliyetlere yönelik alımlar da düzenlendi.
Buna göre Türk Kızılay ve sermayesinin yarısından fazlasına sahip olduğu iktisadi işletmeler, iştirakler veya şirketler tarafından bizzat üretilen ilk yardım hizmetleri, afet lojistik hizmetleri ve geçici barınmaya yönelik ürün ve hizmetler stratejik nitelikte alım kapsamında değerlendirilecek.
Bu hizmet ve ürünler, Kamu İhale Kanunu'na tabi olmaksızın doğrudan Türk Kızılaydan veya bağlı kuruluşlarından temin edilebilecek. Alımların; şeffaflık, rekabet, eşit muamele, kamuoyu denetimi ve kaynakların verimli kullanılması ilkeleri doğrultusunda, ilgili bakanlık ile Türk Kızılay arasında yapılacak koordinasyon ve protokoller çerçevesinde yürütülmesi öngörülüyor.
Ulusal kapasitede müdahale gerektiren yangın, sel ve deprem gibi afetler ile olağanüstü dönemlerde, Kızılayın ürettiği ilk yardım, afet lojistik ve geçici barınma hizmetlerinin özel kişi ve kuruluşlara sunulması ise Genel Merkez Yönetim Kurulunun bilgisi dahilinde gerçekleştirilecek.
Kamu taşınırları Kızılaya tahsis edilebilecek
Düzenlemeyle kamu kurum ve kuruluşlarının, Taşıt Kanunu kapsamındaki taşıtlar hariç olmak üzere uygun gördükleri taşınır malları Türk Kızılaya tahsis edebilmesinin önü açıldı. Kamu kurumlarının makine, teçhizat ve benzeri taşınır malları da kamu yararı ve ilgili mevzuat hükümleri çerçevesinde Kızılaya bedelsiz devredilebilecek.
İhtiyaç sahibi kişilere yapılacak yardımlarda mükerrerliğin önlenmesi amacıyla Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanlığı bünyesindeki sosyal yardım verileri de yapılacak protokolle Türk Kızılayla paylaşılabilecek. Bu verilere erişim, Kişisel Verilerin Korunması Kanunu hükümleri doğrultusunda ve görevle sınırlı olacak.
Türk Kızılaya vergi ve gümrük muafiyetleri
Kanunla Türk Kızılayın bazı hak ve muafiyetleri de belirlendi. Dernek, cezaevi yapı harcından muaf tutulacak.
Kuruluş amacı doğrultusunda ve ticari amaç güdülmeksizin ithal edilen bilimsel ve tıbbi cihazlar, insan kaynaklı tedavi edici maddeler, kan gruplama testleri ile belirli kalite kontrol ürünleri de gümrük vergisinden muaf olacak.
Ancak bu kapsamda ithal edilen eşya, serbest dolaşıma girdiği tarihten itibaren 5 yıl boyunca muafiyetten yararlanamayan kişi ve kuruluşlara devredilemeyecek, satılamayacak, kiralanamayacak veya muafiyet amacı dışında kullanılamayacak. Aksi durumda gümrük vergileri tahsil edilecek.
Kızılay personeline nakdi tazminat ödenecek
Kanunla Nakdi Tazminat ve Aylık Bağlanması Hakkında Kanun'da da değişikliğe gidildi. Buna göre olağanüstü dönemler, afet, savaş ve çatışma zamanlarında Türk Kızılayın faaliyetlerini yürütmek üzere görev bölgesinde fiilen çalışan personeline nakdi tazminat ödenecek.
Öte yandan Türk Kızılayın kuruluş amacı, görevleri, teşkilat yapısı, üyelik esasları, organlarının sorumlulukları ve bütçe uygulamaları tüzükle düzenlenecek. Tüzük, Cumhurbaşkanı tarafından onaylanacak.
Sosyal Yardımlaşma ve Dayanışmayı Teşvik Kanunu'nda yapılan değişiklikle, Kızılay şube ve temsilciliklerinin bulunduğu il ve ilçelerde Kızılay il merkez şube başkanı ile ilçe şube başkanları da Sosyal Yardımlaşma ve Dayanışma Vakfı mütevelli heyetinde yer alacak.
Teklifin Genel Kurul'da kabul edilerek yasalaşmasının ardından TBMM Başkanvekili Tekin Bingöl, gündemdeki diğer kanun tekliflerinin isimlerini okudu. Komisyonun yerini almaması üzerine Bingöl, birleşimi 19 Kasım saat 14.00'te toplanmak üzere kapattı.





