Özel halk otobüsü esnafının ücretsiz yolcu taşıma uygulaması nedeniyle yaşadığı ekonomik sorunlar yeniden gündeme geldi. Tüm giderlerin arttığını ancak ücretsiz taşıma karşılığında ödenen desteğin maliyetleri karşılamadığını belirten Türkiye Özel Halk Otobüsleri Birliği (TÖHOB) Başkanı Ercan Soydaş, belediyelerin ve ilgili bakanlıkların sorumluluk alması gerektiğini söyledi. Soydaş, mevcut sistemin esnaf açısından sürdürülebilir olmaktan uzaklaştığını ifade ederek ücretsiz seyahat kartlarının yeniden düzenlenmesini istedi.

"Ücretsiz taşıma desteği yetersiz kalıyor"

Ücretsiz taşıma gelir desteği konusunda Hazine ve Maliye Bakanlığı ile Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığıyla görüştüklerini belirten Soydaş, ilgili kurumlara resmi yazılar da gönderdiklerini söyledi.

Ödenen desteğin günlük ücretsiz taşıma maliyetini dahi karşılamadığını kaydeden Soydaş, mevcut mevzuat kapsamında belediyelerin de özel halk otobüsü esnafına destek sağlayabileceğini ancak belediyelerin bütçe yetersizliğini gerekçe göstererek bu desteği vermediğini dile getirdi.

Soydaş, özel halk otobüsü esnafının giderek artan maliyetler karşısında zor durumda kaldığını belirterek, "Vatandaşa yük olmasın diye ulaşıma zam yapmıyorsanız esnafımızın mağduriyetini giderin" mesajını verdi.

"Belediyeler esnafın yükünü paylaşmalı"

Ulaşım ücretlerine yapılacak zamların belediyelerin inisiyatifinde olduğunu hatırlatan Soydaş, akaryakıt fiyatları ve diğer işletme giderlerindeki artışın sektörü olumsuz etkilediğini söyledi.

Belediyelerin toplu ulaşım ücretlerine zam yapmamak için kendi bütçelerinden sübvansiyon sağladığını belirten Soydaş, özel halk otobüsü esnafının ise aynı ölçüde desteklenmediğini ifade etti.

Belediye otobüslerinin zararlarının kamu bütçesinden karşılandığını, özel halk otobüsleri için de belediyelere destek sağlama imkânı tanındığını kaydeden Soydaş, belediyelerin kendi uygulamalarından kaynaklanan maliyetleri esnafın tek başına üstlenmemesi gerektiğini vurguladı.

Tüm Özel Halk Otobüsleri Birliği Başkanı Ercan Soydaş

Ücretsiz seyahat kartlarına gelir kriteri önerisi

Ücretsiz seyahat kartlarının kapsamının yeniden değerlendirilmesi gerektiğini savunan Soydaş, uygulamanın kişilerin gelir durumuna göre düzenlenmesini önerdi.

Sosyal yardımlarda gelir kriterinin esas alındığını hatırlatan Soydaş, ücretsiz seyahat kartlarında da benzer bir sistemin uygulanabileceğini belirtti.

Ücretsiz taşıma uygulamasının toplu ulaşımda yoğunluk oluşturduğuna da dikkat çeken Soydaş, özellikle sabah saatlerinde işe ve okula gitmek isteyen vatandaşların belediye otobüslerinde yer bulmakta zorlandığını söyledi.

Yaşlı ve engelli vatandaşların haklarının korunması gerektiğini vurgulayan Soydaş, ihtiyaç sahibi olmayan kişilere de ücretsiz seyahat hakkı tanınmasının yeniden değerlendirilmesini istedi. Soydaş, gelir durumuna göre ücretsiz kart verilmesi veya belirli bir ücretsiz biniş kotası uygulanmasının seçenekler arasında bulunduğunu ifade etti.

"Araç yenilemek de zorlaştı"

Özel halk otobüsü sektörünün yalnızca ücretsiz taşıma nedeniyle değil, artan işletme maliyetleri nedeniyle de zorlandığını belirten Soydaş; bakım, yedek parça, personel, akaryakıt, vergi ve sigorta giderlerinin ciddi boyutlara ulaştığını söyledi.

Araçların yenilenmesinin de ekonomik koşullar nedeniyle giderek zorlaştığını ifade eden Soydaş, kredi kullanmanın ve kullanılan kredilerin geri ödenmesinin esnaf açısından büyük bir sorun hâline geldiğini kaydetti.

Sektörün 1980'li yıllardan bu yana önemli bir emek ve sermaye birikimiyle faaliyet gösterdiğini belirten Soydaş, belediyelerin ve ilgili bakanlıkların özel halk otobüsü sektörünü kendi hâline bırakmaması gerektiğini dile getirdi.

"Bir otobüs ayda 9 bin ücretsiz yolcu taşıyor"

Ücretsiz taşıma maliyetinin boyutlarını Ankara'dan bir örnekle açıklayan Soydaş, bir otobüsün ayda 9 bin engelli, yaşlı ve refakatçi yolcu taşıdığını belirtti.

Soydaş'ın paylaştığı verilere göre, söz konusu ücretsiz taşımacılığın parasal karşılığı 3 bin 640 lira olurken, Bakanlık tarafından ödenen gelir desteği 8 bin 73 lira olarak gerçekleşiyor.

Ücretsiz taşıma uygulamasının esnaf üzerindeki etkisinin yeterince anlaşılmadığını söyleyen Soydaş, esnafın taleplerini dile getirdiğinde kamuoyu önünde hedef hâline getirilmesinin doğru olmadığını ifade etti.

"Ocak ayında yeniden değerleme oranı doğrultusunda zam yapılacak"

Ücretsiz taşıma konusunda hükümet ve belediyelerin ortak bir çözüm üretmesi gerektiğini belirten Soydaş, gelir desteğinin artırılmasını talep etti.

Soydaş, ücretsiz taşıma maliyetinin en az yarısının devlet tarafından karşılanmasını, kalan kısmının ise esnaf tarafından üstlenilmesini önerdiklerini söyledi. Alternatif olarak yaşlı ve engelli vatandaşlara gelir durumlarına göre ücretsiz seyahat kartı verilmesi veya belirli bir biniş kotası uygulanması seçeneklerini gündeme getirdi.

Toplu taşıma ücretlerine ocak ayında yeniden değerleme oranı doğrultusunda Türkiye genelinde zam yapılabileceğini belirten Soydaş, sektörün ayakta kalması için zamdan çok belediyelerin sağlayacağı desteğin önemli olduğunu vurguladı.

Soydaş, ücretsiz seyahat kartları, gelir desteği ve belediye sübvansiyonlarının yeniden değerlendirilmesi gerektiğini belirterek sektörde kalıcı bir düzenleme yapılması çağrısında bulundu.

Muhabir: Şevval Dalgıç