CHP Mersin Milletvekili Gülcan Kış, Türkiye’nin önemli muz üretim merkezlerinden Mersin ve Anamur’da üreticilerin artan maliyetler ve ithal muz baskısı nedeniyle ciddi bir ekonomik darboğaz yaşadığını belirtti. Kış, ithal muz politikalarının yeniden değerlendirilmesi ve yerli üreticiyi koruyacak kapsamlı bir destek programının hayata geçirilmesi çağrısında bulundu.
Anamur’da üreticilerden aldığı bilgilere göre bir kilogram muzun üretim maliyetinin 42 liraya ulaştığını, satış fiyatının ise kaliteye göre 8 ila 25 lira arasında kaldığını ifade eden Kış, üreticilerin en iyi koşullarda dahi ürünlerini maliyetinin altında satmak zorunda kaldığını söyledi.
“Türkiye üretmeyi başardı, şimdi üreticiyi kaybetme tehlikesiyle karşı karşıya”
Türkiye’nin muz üretiminde son çeyrek yüzyılda önemli bir kapasite oluşturduğunu vurgulayan Kış, yıllar boyunca sera yatırımları yapıldığını ve üreticilerin borçlanarak üretim kapasitesini büyüttüğünü belirtti.
Anamur’da bazı üreticilerin mevcut koşullar nedeniyle seralarını sökmeyi düşündüğünü aktaran Kış, tarım politikasının üreticiyi yatırım yapmaya teşvik ettikten sonra ithal ürünler karşısında savunmasız bırakmaması gerektiğini söyledi.
Kış, “Türkiye üretmeyi başardıysa yapılması gereken bu kapasiteyi yok etmek değil, korumak ve geliştirmektir.” dedi.
“Dünyanın bir numarası Ekvador bile üreticiyi piyasanın insafına bırakmıyor”
Dünyanın önde gelen muz ihracatçılarının uyguladığı politikaları örnek gösteren Kış, dünya muz ticaretinin liderlerinden Ekvador’da üreticiye ödenecek asgari fiyatın kamu otoritesi tarafından belirlendiğine dikkat çekti.
Ekvador’un üreticinin gelirini korumaya yönelik bir sistem uyguladığını belirten Kış, üreticinin kaybedilmesi halinde ihracat kapasitesinin de riske gireceğini ifade etti.
Kış, Türkiye’de ise Anamurlu üreticilerin ürünlerini maliyetlerinin çok altında satmak zorunda kaldığını belirterek, “Peki Türkiye neden Anamurlu üreticisini maliyetinin yarısına bile ürün satamaz hale getiriyor?” diye sordu.
“Filipinler fidan veriyor, gübre veriyor, hastalıkla mücadele ediyor”
Kış, dünyanın önemli muz ihracatçıları arasında yer alan Filipinler’in uyguladığı tarım politikalarının da Türkiye açısından örnek alınması gerektiğini söyledi.
Filipinler Tarım Bakanlığının 2025 programı kapsamında 106 bin muz dikim materyali, 120 bin birim organik gübre ve 215 binden fazla biyolojik mücadele girdisi sağladığını belirten Kış, ülkenin muz ihracatını artırmak için üreticiye doğrudan destek verdiğini ifade etti.
Filipinler’in 2025 yılında muz ihracatını yüzde 25,6 artırarak 2,93 milyon tona çıkardığını ve yeniden dünyanın ikinci büyük muz ihracatçısı olduğunu belirten Kış, “Fidanını destekliyor, gübresini destekliyor, hastalıkla mücadelesini destekliyor, ihracat pazarlarında önüne çıkan gümrük engellerini kaldırmak için diplomasi yürütüyor.” dedi.
“Avrupa Birliği 279 milyon avro ayırırken biz üreticiyi serasını sök noktasına getiriyoruz”
Avrupa Birliği’nin de muz üretimini tamamen piyasa koşullarına bırakmadığını ifade eden Kış, POSEI programı kapsamında muz sektörüne yıllık yüz milyonlarca avroluk destek sağlandığını söyledi.
Avrupa Birliği verilerine göre Fransa, İspanya ve Portekiz’in muz sektörüne ayrılan yıllık POSEI desteğinin toplam 278,9 milyon avroya ulaştığını belirten Kış, yalnızca Kanarya Adaları’ndaki muz üreticileri için 2025 kampanyasında 141,1 milyon avroluk kaynak ayrıldığına dikkat çekti.
Kış, “Avrupa kendi üreticisini koruyor. Filipinler üreticisine doğrudan girdi sağlıyor. Ekvador fiyat mekanizması oluşturuyor. Bizim Anamurlu üreticimiz ise 42 liraya ürettiği muzunu 8 liraya, 15 liraya satmaya çalışıyor. Sonra çiftçiye ‘Dünya ile rekabet et.’ deniliyor. Böyle rekabet olmaz.” ifadelerini kullandı.
“İthalat üreticiyi terbiye etme aracı olamaz”
İthal muza yönelik ticaret politikasının yerli üretimi koruyacak şekilde yeniden düzenlenmesi gerektiğini söyleyen Kış, geçmişte uygulanan yüzde 145,8’lik gümrük vergisinin üreticilerin temel taleplerinden biri olduğunu hatırlattı.
Kış, ithalatın çiftçiyi düşük fiyatlara zorlamak amacıyla kullanılmaması gerektiğini belirterek Ticaret Bakanlığının mevcut politikayı yeniden değerlendirmesi çağrısında bulundu.
“İthalat, çiftçiyi fiyatla terbiye etmek için kullanılabilecek bir araç değildir. Türkiye Büyük Millet Meclisi’nde de daha önce gündeme getirildiği üzere geçmişte yüzde 145,8 olan gümrük vergisinin değiştirilmesi üreticiler açısından ciddi bir tartışma yaratmıştır. Ticaret Bakanlığı bu politikayı yeniden değerlendirmelidir.” dedi.
“Mersin muzda dünyayla rekabet eden bir merkez olmalı”
Türkiye’nin yalnızca ithalatı sınırlandıran değil, üretimi ve ihracatı büyüten uzun vadeli bir muz politikasına ihtiyaç duyduğunu belirten Kış, çözüm önerilerini de sıraladı.
Kış’a göre üreticiyi ithalat karşısında koruyacak etkin bir gümrük politikası uygulanmalı, üretim maliyetini esas alan bir fiyat mekanizması oluşturulmalı ve sera yatırımları ile enerji maliyetleri desteklenmeli.
Hastalıklarla mücadele ve verimliliğin artırılması için bilimsel desteğin güçlendirilmesi gerektiğini ifade eden Kış, Mersin Limanı’ndaki ithal ürün denetimlerinin artırılmasını ve yerli muzun zincir marketler ile iç pazarda daha güçlü yer almasını sağlayacak düzenlemeler yapılmasını istedi.
Türkiye’nin muzda yalnızca iç tüketimi karşılamayı değil, ihracatı da büyütmeyi hedeflemesi gerektiğini vurgulayan Kış, sözlerini şöyle tamamladı:
“Anamur’un üreticisi sadaka istemiyor. Üretmek, emeğinin karşılığını almak ve dünyayla rekabet etmek istiyor. Dünyanın muz ihracatçıları kendi çiftçisini destekleyerek büyüyor. Türkiye’nin yapması gereken de ithalat lobilerinin önünü açmak değil, kendi üreticisinin arkasında durmaktır. Anamur’un seralarını söktürmeyin; Anamur’un muzunu dünyaya sattırın.”
