Toronto Üniversitesi bünyesindeki Citizen Lab tarafından yayımlanan kapsamlı araştırma, dijital reklamcılık sistemlerinin küresel çapta siber casusluk ve gözetleme faaliyetleri için nasıl kötüye kullanılabildiğini gözler önüne serdi. Katar merkezli Al Jazeera gazetesinin onlarca çalışanının da hedef alındığı saldırılarda, kullanıcıların en sık kullandığı popüler mobil uygulamalardan uluslararası haber sitelerine kadar geniş bir ağın kullanıldığı tespit edildi.
Reklam altyapısı nasıl gözetleme aracına dönüştürüldü?
Euronews'ten Çağla Üren'in haberine göre, normal koşullarda bir internet sitesi veya uygulama ziyaret edildiğinde, kullanıcının karşısına çıkacak reklam arka planda saniyenin çok küçük bir kısmında gerçekleşen otomatik açık artırmalarla belirleniyor. Bu süreçte reklam şirketleri kullanıcının cihazı, IP adresi ve internet üzerindeki davranışlarına ilişkin verilere erişebiliyor.
Discover-Tech'in bu mekanizmayı kötüye kullanarak "Controlium" adlı yazılım platformu üzerinden kullanıcıların kimliklerini ve konumlarını belirlediği, ardından seçilen hedeflerin cihazlarına Candiru tarafından geliştirilen casus yazılımların yüklenmesini sağladığı belirlendi. Saldırının en dikkat çeken yönü ise, kullanıcının herhangi bir bağlantıya tıklamasına veya dosya indirmesine gerek kalmaksızın, yalnızca saniyeler içinde "sıfır tıklama" yöntemiyle gerçekleştirilebilmesi oldu. Candiru casus yazılımının hedef cihazlardaki e-postalardan mesajlara, fotoğraflardan tuş vuruşlarına ve mikrofon ile kameraya kadar her türlü hassas veriye gizlice erişebildiği bildirildi.
Al Jazeera çalışanları ve kritik kurumlar hedef alındı
Al Jazeera teknoloji ekibinin 2024 ve 2025 yıllarında gazetecilerin cihazlarında olağan dışı ağ hareketleri tespit etmesi üzerine başlattığı inceleme, skandalın derinliklerini ortaya çıkardı. Gazetecileri, aktivistleri ve muhalifleri hedef alan bu faaliyetler kınanırken, Confiant tarafından yürütülen ayrı bir araştırma şirket reklamlarının Pentagon, Birleşmiş Milletler, NATO ve Uluslararası Ceza Mahkemesi gibi son derece hassas kurumsal ağlarda da görüntülendiğini ortaya koydu.
Araştırmacılar, yaklaşık 4 milyar reklam açık artırma kaydını inceleyerek şirketin Yemen, Brezilya, Meksika ve Çekya başta olmak üzere onlarca ülkede yaklaşık 200 bin internet sitesinde ve mobil uygulamada faaliyet gösterdiğini belirledi.
Popüler uygulamalar ve dev siteler listede
Discover-Tech'in reklamlarının; MX Player, Viber, Truecaller, Duolingo, Yahoo Mail, Opera Mini, Badoo ve Grindr gibi milyonlarca indirime sahip popüler mobil uygulamaların yanı sıra New York Times, BBC, Fox News ve Weather.com gibi küresel haber ve servis sitelerinde de gösterildiği tespit edildi.
Bulguların paylaşılmasının ardından Google ve IAB Europe, Ekim 2026'nın başında Discover-Tech'i onaylı reklam sağlayıcı listelerinden çıkararak reklam borsalarına erişimini sonlandırdı. Beeswax ve Vungle gibi reklam teknolojisi şirketleri de şirketin hesaplarını askıya alırken, siber güvenlik uzmanları dijital reklamcılık ekosisteminin sıkı bir şekilde denetlenmesi ve yasal soruşturmalar başlatılması çağrısında bulundu.
