Amerikan yayın kuruluşu CNN'in İranlı bir yetkiliye dayandırdığı haberine göre, Tahran ve Washington yönetimlerinden heyetler, diplomatik temasların yeni turu için 20 Nisan Pazartesi günü Pakistan'ın başkenti İslamabad'da bir araya gelecek. Toplantının tam saatine ve detaylı takvimine ilişkin ise herhangi bir bilgi paylaşımında bulunulmadı. Taraflar arasında yürütülen diplomasi trafiği sonucunda 8 Nisan'da ateşkes ilan edilmişti. Bu sürecin ardından ABD ve İranlı yetkililer, 11 Nisan'da yine Pakistan'ın ara buluculuğunda İslamabad'da ilk müzakereleri gerçekleştirmişti.

Tahran'ın elindeki zenginleştirilmiş uranyumun ülkeden çıkarılması konusuna da değinen Trump, hedeflerinin İran ile ortak çalışarak söz konusu materyalin tamamını ABD'ye getirmek olduğunu bildirdi. Sürecin diplomatik yollarla çözülememesi halinde yaşanacaklara dair de uyarıda bulunan Trump, uzlaşma sağlanamaması durumunda bu tahliye işlemini dostane olmayan ve çok daha farklı yöntemlerle hayata geçireceklerini belirtti.

Müzakerelerden sonuç alınamaması halinde İran ile ateşkesin akıbetinin ne olacağı sorusunu da yanıtlayan Trump, süreyi uzatmayabileceğini dile getirdi. Bölgedeki deniz ablukasının halihazırda devam ettiğine dikkat çeken Trump, anlaşma olmaması durumunda İran’ı yeniden bombalamak zorunda kalacaklarını sözlerine ekledi.

Antalya Diplomasi Forumu'nda Yunanistan'ın Batı Trakya'da bulunan Gümülcine ve İskeçe'ye seçim adı altında müftü belirleme girişimleri de gündeme geldi. Foruma Gümülcine Seçilmiş Müftüsü İbrahim Şerif ve Batı Trakya Türk Azınlığı Danışma Kurulu Başkanı İskeçe Seçilmiş Müftüsü Mustafa Trampa katıldı. İbrahim Şerif, Yunanistan'daki son gelişmeleri DHA'ya değerlendirdi.

1913'teki anlaşmaya göre seçimi halk yapıyor

Gümülcine Müftüsü İbrahim Şerif, Batı Trakya'daki müftülük sorununu anlamak için tarihe bakmak gerektiğini belirterek, "Batı Trakya dediğimiz topraklar 1912 Balkan Savaşı ile Osmanlı'nın elinden çıkan topraklar. Topraklar elinden çıktığı zaman orada Müslüman Türkler kalıyorlar. Bu insanların nasıl idare edileceği konusunda iki ülke arasında Atina Antlaşması diye 1910 yılında bir anlaşma yapılıyor. Bu anlaşmaya göre orada kalan Müslümanlar dini özerk olarak bırakılıyor. Bu dini özerk olunca, oradaki milletin başı veya milletin idarecileri, din adamları, bu din adamları nasıl seçilecek, yetkileri ne olacak konusunda anlaşma yapılıyor. 1913 yılındaki anlaşmada müftüleri, Müslüman Türklerden oy kullanma hakkına erişen herkes oyunu kullanacak ve dini liderini seçecek şeklinde anlaşılıyor. Ve yetkileri nasıl olacak? Yetkileri de Osmanlı son dönemindeki Ahmet Cevdet Paşa'nın yazdığı ve Osmanlı'da uygulanan Mecelle Ahval-İ Şahsiye denilen aile hukuku uygulanacak. Orada kalan Müslüman Türkler kendi aralarında dini özerk, ailevi konularda kendilerine yani evlenme, boşanma, miras vesaire gibi bu mecelleye göre yapacaklar. Seçimi de oradaki Müslümanlar seçecekler. Ama devletle olan ilişkiler de Yunan kanunlarına, Yunan anayasasına uyacak" dedi.

Sorun 1985 yılında başladı

Bu olayın yan yamuk 1985 yılına kadar devam ettiğini kaydeden İbrahim Şerif, "Fakat 1985 yılında halk birtakım sıkıntılar yaşıyor ve bilhassa Kıbrıs çıkartmasından sonra oluyor. Hele hele yine Kıbrıs Cumhuriyeti ilan edildikten sonra azınlık milletvekillerinin yetkilerini kullanamadıkları, mecliste dile getiremedikleri konulardan dolayı halk müftülerin etrafında toplandı. 85 yılında Gümülcine müftüsü vefat edince devlet bu sefer bizim aramızdan birilerini, kendisine yakın hissettiği adamları alıyor, makama tayin ediyor. Azınlık bunu reddediyor, kabul etmiyor. Hatta devlete 5 yıl kadar yalvarıyor, diyor ki, 'Ya seçim ilan edin, müftümüzü seçelim.' Kabul etmeyince halk o günkü şartlarda camilerde el kaldırmak suretiyle 'Müslümanım' diyen kişiler camiye gidip seçim yapıyor" diye konuştu.

1985'teki seçimde halkın müftü olarak kendisini seçtiğini belirten Şerif, "Fakat Yunan Devleti'ne diyoruz ki bağımsız milletvekilleri o dönemde, 'Halk müftüsünü seçti, bunu tayin edin.' Onlar da 'Hayır biz bunu atadık, buna gerek yok, müftü seçimine' diyor. Neticede şu doğuyor, beni hukuken konuşturmaya başlıyorlar mahkemelerde. Fakat neticede halk onların tayin ettiğini kabul etmiyor. Yunan devleti de halkın seçtiğini kabul etmiyor. 41 yıldan beri bu ikilem devam ediyor. Bu şekilde devam ediyor. Yunan devleti bugünlerde tayin ettiklerini kılıfına uydurabilme adına bir seçim diyor. Seçim de yine tayin aslında. Belirli kişilere seçtiriyor. 20- 30 kişiye, 'İşte bak müftü seçtik' diyecekler. Bu dışarıda 'Müftü seçimi yaptık' şeklinde olacak. Fakat belirli insanlar o seçici kişi ben değilim, vatandaş değil, birisi değil. Belirli insanlar. Bunun için azınlık olarak biz yine onları kabul etmiyoruz. Böyle bir ikilem devam ediyor; devletin tayin ettikleri, halkın seçtikleri" diye konuştu.

'Bartholomeos Kendine 'Ekümenik' diyor, biz kendimize 'Müftü' diyemiyoruz'

Gümülcine'de kendisinin halkın seçtiği müftü olduğunu dile getiren İbrahim Şerif, "Öbür taraftan bizi Yunan devleti tanımıyor, onların tayin ettiklerini de Türkiye devleti tanımıyor. Çünkü biz iki ülke arasında yapılan antlaşmayla bırakılmış insanlardık. Bizim karşılığımız İstanbul'daki Rumlar. Bugün Patrik Bartholomeos kendine 'ekümenik' diyor, şimdi biz kendimize 'müftü' diyemiyoruz. Türkiye bu işe karışmıyor. Öbür taraftan Ruhban Okulu'nun açılmasını ısrar ediyorlar. Fakat bizim okullarımız kapanıyor devamlı. Orada bizim okullarımız da vardı karşılıklı. Lozan Antlaşması 1923'te yapılırken 310 okul vardı. Şu anda sadece 83 okul kaldı. Kapanıyor. Yani böyle bir ikilem devam ediyor" dedi.

İran gündemine ilişkin konuşan Trump, ablukanın sona ermesi için İran'la anlaşma sağlanması gerektiği görüşünü yineledi.

Trump, İran'la görüşmeler bağlamında "çoğu konunun müzakere edildiğini ve bu konularda mutabık kalındığını" belirterek zenginleştirilmiş uranyumun ABD'ye getirileceğini savundu.

Hürmüz Boğazı konusunda NATO'ya da eleştirilerde bulunan Trump, kendisini aradıklarını ve yardım teklif ettiklerini söyledi.

Trump, "Onlara 2 ay önce yardımlarını kabul edeceğimi ancak artık istemediğimi söyledim. Çünkü onlara ihtiyacımız olduğunda hiçbir işe yaramadılar" ifadelerini kullandı.

İsrail ile Lübnan arasındaki geçici ateşkesi "benzeri görülmemiş" olarak nitelendiren Trump, şöyle devam etti:

"Lübnan'ı yeniden büyük yapacağız. Onlar uzun süredir kötü şartlarda yaşayan iyi insanlar. Umarım Hizbullah ile ilgili durum bir an önce düzelir."

Öte yandan Trump, söz konusu ateşkesin, İran'la yapılan görüşmelerle hiçbir bağlantısı olmadığını kaydetti.

ABD'nin Venezuela Devlet Başkanı Nicolas Maduro'yu 3 Ocak'ta askeri müdahaleyle alıkoyduğunu anımsatan Trump, "Çok yakında, bu büyük güç sayesinde 70 yıldır beklenen gün gelecek. Buna, 'Küba için Yeni Bir Şafak' deniyor." dedi.

Trump, "Enerji kaynaklarımızı kısıtlamak ve kendimizi bizden nefret edenlerin insafına bırakmak yerine, kendi kaynaklarımızı devreye sokuyoruz." diye konuştu.

Bu sayede ABD'nin, Rusya ve Suudi Arabistan'ın toplamından daha çok petrolü olduğunu savunarak yakın zamanda bu sayının iki katına çıkacağını söyledi.

ABD merkezli Axios haber sitesinin, konuya yakın kaynaklara dayandırdığı habere göre Trump’ın kullandığı sert ve alışılmadık dil, İsrail yönetiminde “şok etkisi” yarattı. Haberde, Netanyahu hükümetinin söz konusu çıkış karşısında hazırlıksız yakalandığı ifade edildi.

İsrail’den Beyaz Saray’a acil izahat talebi

İddialara göre, açıklamanın ardından İsrailli yetkililer hızlı şekilde harekete geçerek Beyaz Saray’dan resmi bir izahat istedi. İsrail tarafının, ABD’nin tutumuna ilişkin netlik talep ettiği aktarıldı.

İsrail’in talebi üzerine değerlendirmede bulunan bir Beyaz Saray yetkilisi, ateşkes şartlarına dikkat çekti. Yetkili, ABD Başkanı’nın girişimiyle sağlanan anlaşmanın, İsrail’in Lübnan’a yönelik saldırı amaçlı operasyonlarını sınırladığını ifade etti.

Açıklamada, buna karşın İsrail’in “planlı, yakın veya devam eden saldırılara karşı kendini savunma hakkını” koruduğu vurgulandı.

Ateşkes süreci ve Trump’ın sosyal medya mesajı

Donald Trump, sosyal medya üzerinden yaptığı paylaşımda, Hizbullah meselesinin Lübnan ile ayrıca ele alınacağını belirtmişti. Trump, aynı mesajında İsrail yönetimine yönelik sert ifadeler kullanarak saldırıların durdurulması gerektiğini dile getirdi.

16 Nisan’da Trump’ın duyurusuyla İsrail ile Lübnan arasında 10 günlük ateşkes konusunda anlaşmaya varıldığı açıklanmıştı. Ateşkes maddeleri arasında, İsrail’in belirli şartlar altında savunma amaçlı askeri operasyon düzenleme hakkını saklı tuttuğu bilgisi yer alıyor.

Gazeteci Doğan Cihan’ın aktardığına göre Ahmed, sürecin bir “sona erme” değil “dönüşüm” anlamına geldiğini belirtti. Kuzey ve Doğu Suriye Özerk Yönetimi ile Şam’daki yeni hükümet arasında yürütülen çalışmaların istikrarlı şekilde ilerlediğini ifade eden Ahmed, mevcut yapıların devlet kurumlarına entegre edilerek daha üst bir kurumsal seviyeye taşındığını söyledi.

Bölge için 1 milyar dolarlık kalkınma bütçesi

Haseke, Rakka ve Deyrezor’un stratejik önemine dikkat çeken Ahmed, bu bölgelerin kalkınması amacıyla 1 milyar dolarlık bütçe ayrıldığını açıkladı. Söz konusu kaynağın doğrudan bölge halkının ihtiyaçlarına yönlendirileceğini belirtti.

2019’dan bu yana devam eden su krizine değinen Ahmed, Elok Su İstasyonu’nun yeniden tam kapasiteyle çalıştırılması için çalışmaların hızlandırıldığını ifade etti. Enerji Bakanlığı ile yürütülen çalışmaların haziran ayına kadar sonuç vermesinin hedeflendiğini kaydetti.

Entegrasyon süreci kapsamında 40 ila 46 bin sivil ve askeri personelin devlet yapısına dahil edileceğini açıklayan Ahmed, bu süreçte kimsenin işsiz bırakılmayacağını vurguladı. Değerlendirmelerin liyakat esasına göre yapılacağını dile getirdi.

Ahmed, SDG’nin Suriye ordusuna entegrasyonu konusunda somut adımlar atıldığını belirterek, bazı SDG komutanlarının savunma bakan yardımcılığı gibi görevlere getirildiğini ve askeri yapının kademeli olarak birleştiğini ifade etti.

Kürtlerin temsili ve dil hakları gündemde

Kürtlerin merkezi hükümette bakanlık düzeyinde temsil edilmesinin önünün açıldığını belirten Ahmed, bunun siyasi katılım açısından önemli bir gelişme olduğunu söyledi.

Kürtçenin eğitim müfredatına dahil edildiğini ancak bunun yeterli olmadığını ifade eden Ahmed, dil haklarının daha güçlü güvence altına alınması için çalışmaların sürdüğünü belirtti.

Son çatışmalarda alıkonulan kişilere ilişkin bilgi veren Ahmed, 1000’den fazla tutuklunun yaklaşık yüzde 80’inin serbest bırakıldığını, kalanların da kısa sürede bırakılmasının beklendiğini söyledi.

Ahmed, Afrin’e dönüşlerin bireysel olarak başladığını belirterek, Serêkaniyê ve Gire Spi (Tel Abyad) için de güvenli geri dönüş hazırlıklarının sürdüğünü ifade etti.

Semalka Sınır Kapısı’nın insani yardımlar için açık kalmaya devam edeceğini belirten Ahmed, kapının mevcut kadrolarla ancak devlet otoritesi altında işletileceğini sözlerine ekledi.

Netanyahu, "Size hatırlatmak isterim ki, 43 yıl sonra ilk kez İsrail temsilcileri Lübnan temsilcileriyle doğrudan görüşüyor. Barışa giden yol hala uzun, ancak biz bu yola çıktık" ifadelerini kullandı. İsrail Başbakanı, Lübnan ile ateşkesi kabulüne yönelik seçimine ilişkin açıklamada, "Bir elimiz silah tutuyor, diğeri ise barış için uzanıyor" dedi.

"Hizbullah tasfiye edilmeli"

Netanyahu, ABD Başkanı Donald Trump'ın talebi üzerine, Lübnan hükümetiyle ortak bir diplomatik ve askeri çözüm geliştirme fırsatına şans verdiklerini söyledi. Netanyahu, "Bir hedefimiz daha var, o da Hizbullah'ın tasfiye edilmesi. Size tekrar tüm samimiyetimle söylüyorum ki bu bir günde gerçekleşebilecek bir şey değil" dedi.

Netanyahu, Hizbullah’ın tanksavar silahlarla gerçekleştirdiği saldırıların büyük ölçüde ortadan kaldırıldığını ve Hizbullah roketlerinin yüzde 90’ının imha edildiğini iddia ederken, "Açıkçası, henüz işimizi bitirmedik. Geriye kalan roket ve insansız hava aracı (İHA) tehditlerine ilişkin çeşitli, detaylarından bahsedemeyeceğim planlarımız var" dedi.

ABD Başkanı Donald Trump’ın duyurduğu ve gece yarısı yürürlüğe giren 10 günlük ateşkesin ardından açıklama yapan Katz, İsrail’in Lübnan’ın güneyindeki askeri varlığını sürdürdüğünü belirtti.

Katz, İsrail ordusunun bölgede belirlenen hedeflere henüz ulaşamadığını öne sürerek, operasyonların geçici olarak durdurulmasının savaşın sona erdiği anlamına gelmediğini ifade etti.

İsrail Savunma Bakanı, Lübnan’ın güneyinde 10 kilometre derinliğe uzandığını iddia ettiği ve “güvenlik bölgesi” olarak tanımladığı alanın kontrol altına alındığını savundu. Bu bölgede bazı yerleşimlerin boşaltıldığını ve ev yıkımlarının sürdüğünü dile getirdi.

Katz, İsrail ordusunun Litani Nehri hattına kadar olan bölgeye ulaşamadığını da belirterek, askeri operasyonların devam etmesi gerektiğini söyledi.

“İşgal sürecek” mesajı

Açıklamasında saldırıların yeniden başlaması halinde güneye dönen sivillerin tekrar yerinden edilebileceği yönünde ifadeler kullanan Katz, “İlerletmeyi planladığımız saldırı, hedeflerine ulaşamadan durdurulmuştur.” dedi.

ABD’nin arabuluculuğuyla sağlanan 10 günlük ateşkesin, taraflar arasında gerilimi geçici olarak düşürdüğü ancak sahadaki askeri durumun devam ettiği bildirildi.

ABD merkezli NBC News kanalında yayımlanan “Meet the Press” programına konuk olan Mamdani, ABD ve İsrail’in İran’a yönelik saldırılarını değerlendirdi. Savaşın yalnızca siyasi değil, ekonomik yönüyle de ele alınması gerektiğini belirten Mamdani, kamu kaynaklarının kullanımına ilişkin eleştirilerde bulundu.

Mamdani, saldırılara harcanan milyarlarca doların ABD’deki sosyal ihtiyaçlar için kullanılabileceğini ifade ederek, “Her zaman savaş için paramız var ama yoksulları doyurmak için yok” sözleriyle tepkisini dile getirdi.

“Kaynaklar halka ayrılmalı”

Mamdani, savaş bütçelerinin büyüklüğüne dikkat çekerek bu kaynakların sağlık, eğitim ve sosyal yardım gibi alanlara yönlendirilmesi gerektiğini savundu.

Haberde, ABD ve İsrail’in 28 Şubat’ta İran’a başlattığı ve 8 Nisan’da ateşkesle ara verilen operasyonların Washington’a yaklaşık 28 milyar dolarlık bir maliyet oluşturduğu bilgisine yer verildi.

Müzakere süreci

Ateşkes öncesinde tarafların Pakistan’ın aracılığıyla İslamabad’da müzakereler yürüttüğü, ancak görüşmelerin bir anlaşma sağlanamadan sona erdiği belirtildi. ABD tarafı sürecin sonuçsuz kaldığını açıklarken, İran ise anlaşmazlığın ABD’nin taleplerinden kaynaklandığını ifade etti.

ABD Başkanı Donald Trump, sanal medya hesabından yaptığı paylaşımda, “ABD, harika B2 bombardıman uçaklarımızın vurduğu tesislerdeki tüm nükleer 'materyali' alacak. Kesinlikle hiçbir şekilde para el değiştirmeyecek. Bu anlaşmanın hiçbir şekilde Lübnan ile bir bağlantısı yoktur, ancak ABD ayrı olarak Lübnan ile çalışacak ve Hizbullah durumunu uygun bir şekilde ele alacaktır. İsrail artık Lübnan'ı bombalamayacak. Bunu yapmaları ABD tarafından yasaklanmıştır. Yeter artık!” ifadelerini kullandı.

Bölgenin zor bir dönemden geçtiğini belirten Ahmed Şara, “Tarihin tamamında, özellikle son yüzyılda bölgemiz olağanüstü bir durumdan geçiyor. Ben de Allah tarafından yazılmış bu durumun parçasıyım. Bu olağanüstü problemlere olağanüstü çözümler üretmemiz gerekiyor. Bu bölgenin tüm halkları adına bu zor dönemde sorumluluk almaya çalışıyorum. Suriye, tarih boyunca çatışmaların yaşandığı bir bölge. Çoğu zaman bir dünya gücünün tarafında olmaya zorlandı. Artık bu seçeneklere mahkum değiliz. Hem Rusya hem ABD hem Çin hem İngiltere ile çok dengeli bir ilişki kurmaya çalışıyoruz. Suriye için yeni bir tarih çizmeye çalışıyoruz. Biz çatışmaların posta kutusu olmaktansa stratejik güvenliğin sağlanması adına bir yatırım haline gelmek istiyoruz" dedi.

"İran'a zarar gelmesi bizi de olumsuz etkiler"

İran'a karşı gerçekleştirilen saldırılarda taraf olmadıklarını belirten Şara, “Suriye, 14 yıl boyunca İran saldırısına maruz kaldı, eski rejime destek oldu. Bütün bu olumsuz geçmişe rağmen İran'a karşı saldırıda taraf olmadık. İsrail, ABD ve İran arasındaki bu çatışmanın ortaya çıkmaması için çokça adımlar attık. İran'a zarar gelmesi bize de olumsuz yansıyacaktır. Bölgenin tamamında istikrar olsun istiyoruz. Trump'ın Lübnan savaşını durdurmak için çabalarını destekliyoruz. Bu bölgede benzer çatışmaların çıkmaması için çaba gösteriyoruz. Bu çatışmaların atmosferinde çıkarımızı düşünmek bencillik olacaktır. Suriye'nin birçok çatışmaya meydan olması bizi yordu. Kimyasal silahların saldırısına maruz kaldı. Bu yüzden taraf olmak istemiyoruz. Bu çok doğal bir süreçtir. Stratejisi belli olmayan savaşların bize bir faydası olmayacaktır. Suriye'nin uzak durması en sağlıklı olandır" diye konuştu.

"Golan Tepeleri'nde hak iddia edilmesi yersizdir"

İsrail işgali altında olan Golan Tepeleri’ne ilişkin konuşan Şara, “Bir devletin Golan Tepeleri'nde hak iddia etmesi yersizdir. Bu devletin değil, halkın hakkıdır. Amerika, İsrail adına orayı tanıdı. Trump'ın yaptığı gibi bunun uluslararası hukuk nezdinde karşılığı yoktur. Uluslararası kamuoyu Suriye'nin toprağı olduğunu tanıyor. 134 ülke Golan'ın topraklarının Suriye'nin olduğunu ve işgal altında olduğunu tanıyor. Eski rejimin düşmesiyle İsrail eski anlaşmayı ihlal etti. Yeni bir anlaşma için çalışıyoruz. Yeni kural ve şartların belirlenmesi adına adımlar atıyoruz. Eğer bunu başarırsak uzun vadeli bir müzakere süreci başlatacağız Golan Tepeleri'nin durumunu netleştirmek adına" dedi.

Anayasa için çalışmaların devam ettiğini belirten Şara, “Bizim SDG ile yaptığımız anlaşmaya sadık kalınmadı. Entegrasyon için aralık ayında genel bir anlaşma imzalandı. ABD de bu anlaşmanın tarafıydı. Entegrasyon gerçekleşmeye devam ediyor. Amerikan askeri üssüne bağlı son askeri araç ayrıldı. Fransızların ve Rusların da askerleri bulunuyordu orada. Suriye'nin kuzeyi yabancı askerlerden boşalmış durumda. SDG'nin tamamen feshedilip Suriye ordusuna entegrasyonu devam ediyor. Şu an çatışma gerektirecek bir durum yok. Bütün taraflar Suriye'nin istikrarını istiyor. Geçiş hükümetinden sonra seçim dönemine girdik ve Suriye Millet Meclisi kuruldu. Yakın zamanda ilk toplantısını yapacak. Anayasa için çalışmalar devam ediyor ve hepsi referanduma tabi olacak. 5 yıl sonra ne halde olmak istediğimize odaklanacak. Meclisin kurulmasını amaçlıyorduk. Ekonomik olarak kurumlaştırılması, uluslararası ilişkilerimizin normalleştirilmesi için ilk adımları atarak yaptırımları kaldırdık. 5 yıl içerisinde Suriye nüfus sayımına ihtiyaç duyacak. Suriye'nin içinde ve dışarıya çok büyük göç hareketi yaşandı 14 yıl içerisinde. Devletin toprak bütünlüğünü sağlamlaştırmamız gerekiyor. 5 yıla ihtiyaç duyan birçok konuyu ilk 1 yıl içerisinde halkın da desteğiyle gerçekleştirdik" diye konuştu.

"Politize edilmiş bir yardım istemiyoruz"

Birçok ülkenin Suriye topraklarını kullanarak ihracatını yaptığını belirten Şara, “Yeniden inşa politikasını yatırımlara dayalı bir vizyonda belirlemek istiyoruz. Altyapıların, yatırım atmosferinin güçlendirilmesi gerekiyor. Bu şekilde yatırımları çekebilecek atmosfer olacak. Birçok yardım vaadi aldık ama hiçbirisi gerçekleşmedi. Suriye, geleceğe yönelik sağlam adım atmak için yardımlara ihtiyaç duyan bir ülkedir. Kendimize yetecek bir seviyeye ulaşmak istiyoruz. Politize edilmiş bir yardım almak istemiyoruz. Suriye'yi çatışmadan uzak tutup yatırım için uygun hale getirdik. Suriye'de bazı ülkelerin birçok amacı vardı ve Suriye sadece kendi hedeflerini gerçekleştirmek için platform haline gelmişti. Suriye'de yatırım fırsatları çeşitlilik arz ediyor. Bütün dünyanın gözü burada. Birçok ülke Suriye topraklarını kullanarak ihracatını yapıyor. Türkiye ve Körfez'in arasında köprü haline gelmek için önemli adımlar atıyoruz. Biz uluslararası ortaklarımızla bir çıkar ortaklığı üzerine konuşuyoruz. Suriye'nin istikrarı herkes için iyi olacaktır" diye konuştu.

"Suriye geleceğini kendi çizecek"

Suriye'nin birçok fırsat ve potansiyel taşıdığını söyleyen Şara, “Suriye, tarihten İpek Yolu güzergahında bulunan bir ülke. Suriye hem orta hem ağır sanayide yetkinlik kazanmış. Suriyeliler göçe zorlanmasından ötürü birçok ülkede bulundu. Bunların hepsi bir potansiyel haline gelmiştir ve bu insanlar ülkelerine dönecek. Suriye bir tarım ülkesi aynı zamanda. Suriye stratejik konumunu geçici olarak kaybetmiş olabilir ama yeni dönemde bu potansiyeli faydaya dönüştürmek gerekiyor. Artık sadece söylemde değil, eyleme de dönüştürmüş durumdayız. Suriye, Suriye'ye benzeyecek. Suriye tarihi açısından, insanlığın tanıdığı en büyük başkenti barındırıyor. Barışçıl şekilde iç içe yaşama kültürünün ilk yaşandığı yerdir. Suriye kendi medeniyetini, tarihini, asaletini hayata geçirecek. Medeniyetlerin, kültürlerin buluşma noktasıydı. Eğitim doğuya ve batıya ihraç ediliyordu. Birçok yanlış politika sonucunda bir izolasyon süreci yaşadı. Artık Suriye geleceğini geçmişine dayanarak çizecektir" dedi.

İsrail'in aksine Suriye'nin İsrail'e yönelik askeri faaliyetlerde bulunmamasına rağmen ortada herhangi bir anlaşma olmamasına ilişkin soruyu yanıtlayan Barrack, "8 Aralık'tan bu yana Suriye, (Cumhurbaşkanı) Şara yönetimi altında İsrail'e tek bir kurşun bile sıkmadı. Aksine Cumhurbaşkanı Şara, defalarca İsrail ile sorun istemediklerini, düşmanlık aramadıklarını, bir saldırmazlık ve normalleşme anlaşmasına açık olduklarını söyledi" diye konuştu.

Barrack, İsrail'in güneydeki Dürzileri kendi akrabaları olarak gördüğünü ve Süveyda'daki olayların ardından İsraillilerin sınırı geçerek "Dürzileri koruduğunu" savunarak, sözlerini şöyle sürdürdü: "(İsrail Başbakanı Binyamin) Netanyahu, 7 Ekim'den sonra her şeyin değiştiğini açıkça söyledi. Sınırları umursamıyor, hatları umursamıyor, 1967 sınırını umursamıyor, 1974 sınırını umursamıyor, 8 Aralık hattını umursamıyor. Suriye, bu çatışmaya girmeyerek akıllıca davrandı. Bu nedenle ihlaller, sürekli devam ediyor. İsrail, bir konvoy gördüğü her seferinde bu hatları geçiyor çünkü iki taraf arasında hala güven yok."

Barrack, Suriye'nin "defalarca görüşmeye hazır olduklarını" dile getirdiğini ve İsrail'e karşı "hasmane bir tutum sergilemeyerek çok akıllıca davrandığı" ve "Suriye ile normalleşmeye Lübnan'dan daha önce varılacağı" yorumunu yaptı.

"Abraham anlaşması" mesajı

Barrack, İsrail'in 1948'den bu yana benimsediği yaklaşımın bölgedeki genel eğilimle örtüşmediğini, savaşların çözüm üretmediğini ifade etti.

Bölgesel sorunların çözümünün yine bölge ülkeleri tarafından bulunması gerektiğini belirten Barrack, bu çerçevede Abraham Anlaşması'nın uzun vadede çözümün parçası olabileceğini iddia etti.

Barrack, Suriye'de yürütülen sürecin Türkiye ile birlikte şekillenen bir "deney" niteliği taşıdığını belirterek, Türkiye'nin bölgedeki en güçlü ve işleyen ekonomilerden biri olduğunu söyledi.

Türkiye'nin yalnızca NATO'nun en büyük ikinci gücü olmadığını, aynı zamanda nüfusu, kaynakları ve askeri kapasitesiyle bölgedeki en önemli ve etkili aktörlerden biri olduğunu ifade etti.

"Ortadoğu'da güç unsuru belirleyici"

Barrack, Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan'ı "etkili bir lider" olarak nitelendirerek, İsrail Başbakanı Netanyahu'nun da ülkesinin çıkarları doğrultusunda hareket ettiğini iddia etti.

Ortadoğu'da güç unsurunun belirleyici olduğunu belirten Barrack, zayıflık algısının ülkeleri "dezavantajlı konuma" sürüklediğini ifade etti.

Suriye'deki gelişmeleri örnek gösteren Barrack, güçlü liderliklerin bölgedeki dönüşüm süreçlerinde etkili olduğunu, Türkiye'nin de bu çerçevede önemli rol oynadığını savundu.

"İsrail, Türkiye ile ittifak kurabilir"

Barrack, "İsrail, Abu Dabi ile ittifak kurduğu gibi Türkiye ile de ittifak kurabilir, Suudi Arabistan da İsrail ile ittifak kurabilir. İsrail halkının refahı için bence çözüm bu. Bu yüzden bu tür söylemlerin ortadan kalkacağını düşünüyorum. Türkiye, hafife alınacak bir ülke değil" ifadelerini kullandı.

ABD - Türkiye ilişkileri

Türk-Amerikan ilişkilerinin seyrine ilişkin soruyu yanıtlayan Barrack, son 16 ayda ABD ile Türkiye ilişkilerinde son 15 yıldan daha fazla ilerleme kaydedildiğini söyledi.

Barrack, Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan ile ABD Başkanı Donald Trump arasındaki ilişki başta olmak üzere dışişleri, istihbarat, askeri ve ticari alanlarda gelişme olduğunu söyledi.

Türkiye'nin F-35 programından çıkarıldığını ancak ilişkilerin tamamen kopmadığını belirten Barrack, Boeing anlaşmaları, Halkbank gibi konularda ilerleme sağlandığını ve F-16 sürecinin de yeniden gündemde olduğunu söyledi.

Barrack, "Ülkeler arasındaki ittifak yeniden şekilleniyor. Suriye'de olanlar ise büyük ölçüde Türkiye'nin lehine oldu. Türkiye ve Suudi Arabistan, bazı kusurları olsa da bu 'filizlenen yapıyı' destekledikleri için büyük övgüyü hak ediyor, aslında bu süreçte belirleyici olan Türkiye'ydi. İki ülke arasındaki ilişkiler ise hiç olmadığı kadar iyi. Bence S-400 meselesine yakında bir çözüm bulunacak. Benim temsil ettiğim taraf açısından, F-35 programına yeniden kabul edilmek de mümkün" diye konuştu.

Hizbullah açıklaması

Hizbullah ile bir çözüm bulunması gerektiğini belirten Barrack, bu sürecin "Hizbullah'ı yok etmek üzerine kurulu olmaması gerektiğini" söyledi.

Barrack, ayrıca 2024'te neyin işe yaramadığının görüldüğünü, halihazırda yürürlükte olan ve taraflardan gelen taleplere yanıt veren çok taraflı bir mekanizmanın bulunduğunu ifade etti.

İran'daki yeni yönetimle uyum içinde çalıştıklarını savunan Trump, masadaki mutabakatın Tahran'ın nükleer silaha sahip olmamasını da kapsadığını vurguladı. İran tarafının bu şartı kesin bir dille kabul ettiğini ve yer altındaki nükleer kalıntıları ABD'ye teslim etme konusunda uzlaştıklarını ileri süren Trump, birçok başlıkta mutabakat sağlandığını dile getirdi. Sürecin ilerlemesinde Pakistan'ın üstlendiği ara buluculuk rolünün önemine de değinen Trump, İslamabad yönetimine teşekkür ederek, nihai anlaşmanın Pakistan'ın başkentinde imzalanması durumunda bu ülkeye bir ziyaret gerçekleştirebileceğinin sinyalini verdi.

"Şartları kabul etmeye hazırlar"

İran ile anlaşmaya yakın olduklarını yinelemesine rağmen diplomatik çabaların başarısız olması halinde savaşın devam edeceği uyarısında bulunan Trump, yeni İranlı liderlerin öncekilere kıyasla uzlaşmaya daha yatkın olduğunu savundu. Ateşkesin uzatılıp uzatılmayacağına yönelik bir soru üzerine Trump, Tahran'ın anlaşmayı arzuladığını ve iki ay önce reddettiği şartları bugün kabul etmeye hazır olduğunu kaydetti. Hürmüz Boğazı'ndaki ablukaya da değinen Trump, anlaşmanın sağlanmasıyla birlikte boğazın yeniden deniz trafiğine açılacağını, bu adımın petrol fiyatlarını daha da düşüreceğini ve ‘bedava’ petrole kavuşacaklarını iddia etti.

İsrail ile Lübnan arasındaki 10 günlük geçici ateşkes sürecini de değerlendiren Trump, Lübnan Cumhurbaşkanı Joseph Avn ve İsrail Başbakanı Binyamin Netanyahu ile olumlu telefon görüşmeleri gerçekleştirdiğini aktardı. İki ülke liderinin gelecek bir veya iki hafta içinde Beyaz Saray'da bir araya geleceğini bildiren Trump, bu temaslar sonucunda kapsamlı bir anlaşmaya varılacağına inandığını dile getirdi. Söz konusu anlaşmanın Hizbullah'ı da kapsayacağını ve onların da şartlara uyacağını düşündüğünü belirten Trump, şartların olgunlaşması halinde Lübnan'ı da ziyaret edebileceğini söyledi.

Ortaya çıkan bilgilere göre, Mandelson hakkında hazırlanan olumsuz güvenlik soruşturması raporu Dışişleri Bakanlığı tarafından dikkate alınmadı. Bunun yerine “Gelişmiş Güvenlik Soruşturması Raporu”nun esas alındığı ve bu raporun atama sürecinde kullanıldığı belirtildi.

Başbakanlık Sözcülüğü ise Starmer ve hükümet üyelerinin olumsuz rapordan bu hafta başına kadar haberdar olmadığını açıkladı. Açıklamada, sürecin Dışişleri Bakanlığı tarafından yürütüldüğü ve konunun detaylarının incelendiği ifade edildi.

Muhalefetten istifa çağrısı

Muhalefetteki Muhafazakâr Parti lideri Kemi Badenoch, Starmer’ın süreci bilmemesini “beceriksizlik” olarak nitelendirerek, “Başbakan, ofisinde neler yaşandığını bilmiyorsa görevde kalmamalı” dedi.

Liberal Demokratlar lideri Ed Davey ise Starmer’ın kamuoyunu yanlış yönlendirmiş olabileceğini savunarak, atamanın “felaket bir değerlendirme hatası” olduğunu ifade etti.

İngiliz basınında yer alan haberlere göre, Kabine Ofisi tarafından hazırlanan raporda Mandelson’un Epstein ile bağlantıları, mali ilişkileri ve İngiltere’nin itibarı açısından oluşturabileceği risklere dikkat çekildi.

NTV'de yer alan habere göre; mahalle apar topar tahliye edildi, çevre sakinleri "bugüne kadar böyle bir olayın hiç yaşanmadığını" söyledi. Yapılan kontrollerin ardından ihbarın asılsız olduğu ortaya çıktı. Tahliye edilen mahalleli evlerine geri dönerken, yetkililer, olayın ardından bölgede güvenlik önlemlerinin artırıldığını ve ihbarın kaynağının tespit edilmesi için kapsamlı bir soruşturma başlatıldığını ifade etti.

Ahmed Şara, Antalya Diplomasi Forumu kapsamında Antalya’da önemli açıklamalarda bulundu.

Esad döneminde Suriye’nin uluslararası alanda izole edildiğini belirten Şara, yeni dönemde özellikle Türkiye ile ilişkilerin güçlendirilmesinin büyük fırsatlar sunduğunu ifade etti.

Şara, bölgesel gelişmelerin enerji tedarik zincirlerini etkilediğini belirterek, Suriye’nin alternatif bir enerji ve lojistik koridoru olabileceğini söyledi.

İran merkezli gerilimlerin ardından enerji güvenliğinin daha kritik hale geldiğini vurgulayan Şara, Suriye ve Ürdün üzerinden Arap Körfezi ile Türkiye arasında kurulan bağlantının stratejik önem taşıdığını ifade etti.

Ayrıca Irak ile yapılan anlaşma kapsamında petrolün Suriye limanları üzerinden ihraç edildiğini açıkladı.

“Dört Deniz Projesi” ile yeni entegrasyon

Şara, Hürmüz Boğazı’na alternatif olarak planlanan “Dört Deniz Projesi”ne ilişkin detayları da paylaştı.

Projeyle; Hazar Denizi, Akdeniz, Kızıldeniz ve Arap Körfezi arasında bağlantı kurulmasının hedeflendiğini belirten Şara, bu entegrasyonun enerji arz güvenliği açısından kritik olduğunu vurguladı.

Türkiye ile Suriye arasındaki coğrafi konumun, doğu ile batı arasında köprü işlevi gördüğünü ifade eden Şara, bölgesel bağlantısallığın güçleneceğini dile getirdi.

Serbest ticaret bölgesi ve altyapı projeleri

Şara, İdlib merkezli bir serbest ticaret bölgesi için Ankara ile çalışmalar yürütüldüğünü açıkladı.

Bu projenin Lazkiye, Halep ve Şam arasında bağlantı sağlayacağını belirten Şara, havalimanlarının genişletilmesi ve liman yatırımlarının da gündemde olduğunu söyledi.

Türk şirketlerinin Suriye’nin yeniden inşasında aktif rol aldığını da sözlerine ekledi.

İsrail ile yaşanan gerilimlere değinen Şara, Golan Tepeleri’nin hâlâ işgal altında olduğunu hatırlattı.

Suriye’nin çatışmadan kaçınarak diplomasi yolunu tercih ettiğini belirten Şara, uluslararası toplumun desteğiyle güvenlik anlaşmalarına açık olduklarını ifade etti.

“SDG’nin entegrasyonu iyi gidiyor”

Şara, ülke içinde ulusal entegrasyon sürecinde önemli mesafe kat edildiğini belirterek, Suriye Demokratik Güçleri’nin sisteme entegrasyonunun sürdüğünü ve sürecin olumlu ilerlediğini açıkladı.

Ayrıca Suriye’nin kuzeydoğusundaki son yabancı askeri unsurların da ülkeden ayrıldığını söyledi.

Ukrayna ile iş birliği mesajı

Şara, Ukrayna ile tarım ve enerji alanlarında iş birliğini geliştirmek istediklerini belirtti.

Suriye limanlarının, Ukrayna’nın tarım ürünleri ihracatı için önemli bir geçiş noktası olabileceğini ifade eden Şara, iki ülke arasındaki ilişkilerin yeniden canlandırılmasının hedeflendiğini söyledi.

Pezeşkiyan, bölgedeki gerilime ilişkin değerlendirmesinde, “Bu savaşın kazananı olmayacak” diyerek çatışmaların yıkıcı sonuçlarına dikkat çekti.

İslam dünyasında dayanışmanın önemine vurgu yapan Pezeşkiyan, İran’ın tüm İslam ülkelerini kardeş olarak gördüğünü ifade etti.

Bölgedeki istikrarsızlığın temelinde İsrail’in ayrıştırıcı politikalarının bulunduğunu savunan Pezeşkiyan, İslam ülkelerinin birlik ve iş birliği içinde hareket etmesi gerektiğini belirtti.

Pezeşkiyan, ABD ve İsrail’in İran’a yönelik politikalarını eleştirerek, göreve geldikleri günden bu yana “düşmanca ve kışkırtıcı adımlar” atıldığını söyledi.

İran’ın buna rağmen bölgesel istikrardan yana olduğunu belirten Pezeşkiyan, komşu ülkelerle ilişkilerin geliştirilmesinden yana olduklarını dile getirdi.

“Kendi güvenlik mekanizmamızı kurmalıyız”

Pezeşkiyan, bölge ülkelerinin kendi güvenlik yapılarını oluşturması gerektiğini belirterek, Avrupa’nın NATO benzeri mekanizmalarla güvenliğini sağladığını hatırlattı.

“İslam ülkeleri de ortak değerler temelinde iş birliği yaparak sorunlarını çözebilir” diyen Pezeşkiyan, kolektif güvenlik vurgusunu yineledi.

ABD’ye yönelik güvensizliği açıkça dile getiren Pezeşkiyan, geçmişte yapılan anlaşmaların ihlal edildiğini ve müzakereler sürerken saldırıların devam ettiğini öne sürdü.

“ABD bu çatışmada galip gelmeyecek” diyen Pezeşkiyan, savaşın bölge ülkeleri ve dünya için ağır sonuçlar doğuracağını ifade etti. Süreçten çıkar sağlayan tek tarafın ise “Siyonist rejim” olduğunu savundu.

Munir: “Bölge eski haline dönmeyecek”

Görüşmede söz alan Asim Munir ise savaş sona erse bile bölgenin eski haline dönmeyeceğini belirtti.

Munir, Çin, Suudi Arabistan, Mısır ve Türkiye’nin diplomatik çabalarına dikkat çekerek, bu iş birliklerinin sürdürülmesinin önemine vurgu yaptı.

Ayrıca müzakerelerde ilerleme sağlanabileceğine işaret eden Munir, kısa sürede anlaşmaya varılması ve savaşın sona ermesi yönünde umutlu olduklarını dile getirdi.

Suriye Demokratik Güçleri ile Geçici Şam yönetimi arasında varılan “29 Ocak Anlaşması” sonrası başlatılan süreçte, askeri ve idari entegrasyon çalışmalarının hız kazandığı bildirildi.

Sürecin son aşamasında, Mazlum Abdi ve Özerk Yönetim Dış İlişkiler Sorumlusu İlham Ahmed, Şam’da Cumhurbaşkanı Ahmed el-Şara ile bir görüşme gerçekleştirdi. Toplantıya Suriye Dışişleri Bakanı Esad el-Şeybani ve Cumhurbaşkanlığı temsilcisi Ziyad el-Ayiş de katıldı.

Görüşmede, SDG güçlerinin devlet kurumlarına entegrasyonu, askeri yapılanmanın yeniden düzenlenmesi ve koordinasyon mekanizmalarının geliştirilmesi ele alındı. Tarafların, sürecin aşamalı şekilde ilerletilmesi konusunda genel bir mutabakata vardığı belirtildi.

Kasrak Üssü’nde yeni konuşlanma

Görüşmelerin ardından sahada dikkat çeken bir gelişme yaşandı. Arap ve Kürt unsurlardan oluşan 60. Tümen’in, ABD güçlerinin çekildiği Haseke’deki Kasrak askeri üssüne konuşlandığı bildirildi.

Söz konusu adımın, SDG ile Şam yönetimi arasındaki askeri entegrasyon sürecinin sahaya yansıyan ilk somut aşamalarından biri olduğu değerlendiriliyor.

Görüşmelerin tamamlanmasının ardından Abdi ve Ahmed’in Kuzeydoğu Suriye’ye döndüğü aktarıldı.

ABD çıktı, 60. Tümen konuşlandı

Şam’daki görüşme sonrası Kuzey ve Doğu Suriye'de askeri ve siyasi alanda hareketlilik dikkat çekti. ABD güçlerinin kısa süre önce çekildiği Haseke kırsalındaki stratejik üslerden biri olan Kasrak Üssü’ne SDG ile Şam arasında yürütülen mutabakat kapsamında kurulan ve SDG mensuplarının da dahil olduğu 60. Tümen giriş yaptı. Haseke-Kamışlı arasındaki uluslararası M4 karayolu üzerinde bulunan ve bölgenin lojistik güzergahı olan Kasrak Üssü, ABD’nin çekilme takvimi doğrultusunda bir süre önce boşaltılmıştı.

Bölgede yeniden konumlanan askeri birliklerin yönetimine, yeni dönemde stratejik görevler üstlenen isimler getirildi. Bu isimler arasında Savunma Bakan Yardımcısı Sipan Hamo ve 60. Tümen Komutanlığına atanan Çiya Kobani’de bulunuyor. Hamo, Kuzey Bölgesi ve tüm askeri tümenlerin genel komutanı sıfatıyla operasyonu koordine edecek. Kobani ise, sahada birliklerin yerleşimini ve güvenliği sevk ve idare edecek.

Ocak ayında varılan mutabakat kapsamında SDG güçlerinin savunma sistemine dahil edilmesiyle oluşturulan 60. Tümen, Haseke ve Halep kırsalında geniş bir alanı kontrol ediyor. Üçü Haseke’de, biri Kobani’de olmak üzere dört tugaydan oluşan askeri yapı, bölgedeki yerel dinamikleri sahaya yansıtacak.

Çekya’nın ortak güvenliğe önemli katkılar sağlayan kararlı bir müttefik olduğunu belirten Rutte, Çekya’nın NATO üyeliğini ciddiye aldığını ve kolektif savunmaya bağlı olduğunu dile getirdi.

Rutte, müttefiklerin geçen yılki NATO Zirvesi’nde savunmaya daha fazla yatırım yapmak, savunma üretimini artırmak ve Ukrayna’yı desteklemeyi sürdürmek yönünde tarihi kararlar aldığını anımsattı.

Bu yıl Ankara’da düzenlenecek zirvenin NATO’nun bunları nasıl hayata geçirdiğine odaklanacağını ifade eden Rutte, savunma harcamalarını artırmanın, halkı güvende tutacak güçlere, kaynaklara ve kabiliyetlere sahip olmak için zorunlu olduğunu belirtti ve bunun tüm NATO müttefikleri için geçerli olduğuna vurgu yaptı.

Rutte, savunma harcamaları konusunu, müttefik ülkelere yaptığı her ziyarette ele aldıklarını hatırlatarak, "Ankara zirvesini sabırsızlıkla bekliyorum çünkü savunma harcamaları konusuna açıkça değinilecek. Zirvede kesinlikle Ukrayna meselesi gibi temel bir konu da ele alınacak. Bence savunma sanayi üretimine de büyük ölçüde odaklanılacak. Çünkü sadece paraya sahip olmak yetmez, aynı zamanda savunma sanayi üretim kapasitesine de sahip olmanız gerekir." ifadelerini kullandı.

Babis ise konuşmasında, yarın NATO müttefiki ülkelerin liderleriyle Hürmüz Boğazı konusunda bir video konferans yapacaklarını kaydetti.

Çekya hükümetinin Hürmüz Boğazı’nda güvenliğin nasıl sağlanacağına ilişkin öneri ve somut teklifler oluşturduğunu belirten Babis, "Şu anda bunu ayrıntılı olarak tartışmak istemiyorum. Elbette bu, sanayimizin, teknolojilerimizin yardımcı olabileceği bir konudur. Bence dostlarımız ve hatta ABD Başkanı Donald Trump bile Çeklerin yarın tartışacağımız bu teklifi ortaya koymuş olmasından memnun olabilir." diye konuştu.

Babis, Hürmüz Boğazı’nda hiç kimsenin öngöremediği şeylerin yaşandığını belirterek, Avrupa’nın kendi kendine yeterli olmak zorunda olduğunu vurguladı.