Bloomberg'e konuşan kaynaklar, büyük üretim aksaklıkları hakkındaki endişeleri de yalanladı.

Planlar henüz açıklanmadığı için isimlerinin açıklanmasını istemeyen kaynaklara göre, şirket katlanabilir modeli Eylül ayında iPhone 18 Pro ve Pro Max ile birlikte tanıtmayı planlıyor. Apple'ın telefonları genellikle tanıtıldıktan sonraki hafta mağaza raflarına çıkıyor.

Bir süre önce yayınlanan haberlerde Apple'ın telefonun üretim aşamasında bazı zorluklarla karşılaştığını öne sürmüştü.

Apple'ın katlanabilir akıllı telefon pazarında başta Samsung olmak üzere Çinli markalarla da rekabete hazırlandığı belirtildi.

Apple en son geçen yıl Pro ve Pro Max modelleriyle birlikte ince iPhone Air modelini tanıtmış ve bu cihaz şirketin katlanabilir akıllı telefon pazarına bir adım daha yaklaştığına dair yorumlar yapılmasına neden olmuştu.

Katlanabilir iPhone'un piyasadaki telefonlara benzeyeceği kaydedilirken yeni iPhone'un yatay modda açıldığında geniş bir ekran yönlendirmesi sunması ve bu da onu piyasadaki daha dar katlanabilir telefonlara kıyasla video izleme ve oyun oynama açısından daha etkili hale gelmesi bekleniyor.

Apple'ın ayrıca, iPhone uygulamalarının yeni cihazda iPad yazılımına daha çok benzemesini sağlamak için iOS işletim sistemini güncellemeyi planladığı belirtildi.

Ürünün fiyatının ise 2.000 doları aşması bekleniyor. Bu durum bazı tüketicileri caydırabilirken, Apple'ın ortalama satış fiyatını artırması ve şirketin gelir büyümesini desteklemesi bekleniyor.

AA'nın yayınladığı haberde, taslağa göre televizyonlar, belirlenen teknik şartlara uygun şekilde yenilenerek yeniden satışa sunulabilecek. Böylece kullanılmış elektronik ürünlerin ekonomiye yeniden kazandırılması ve elektronik atığın azaltılması hedefleniyor.

YÜBİS üzerinden takip zorunlu olacak

Bakanlık, yenilenmiş ürünlere ilişkin tüm süreçlerin Yenilenmiş Ürün Bilgi Sistemi üzerinden yürütülmesini planlıyor. Yenileme işlemleri yalnızca sistem üzerinden kayıt altına alınacak ve ürünler için elektronik sertifika oluşturulacak. Bu sertifikanın tüketiciye verilmesi zorunlu olacak. Sistem üzerinden yetkili satıcılar, yenileme merkezleri ve yerinde yenileme noktalarına ilişkin bilgiler izlenecek. Kayıp, kaçak ve çalıntı ürün sorgulaması, veri trafiği kontrolü ile yetki belgelerinin geçerliliği de sistem üzerinden denetlenecek. Tüketiciler de belirli bilgilere erişebilecek. Yenileme merkezleri, yetkili satıcılar ve Bakanlıkça istenen diğer bilgi ve belgelerin sisteme kaydedilmesi zorunlu hale gelecek.

Yeniden yenilemeye 30 gün şartı

Taslakta, yenilenmiş bir ürünün tekrar yenilenebilmesi için satış tarihinden itibaren en az 30 gün geçmiş olması şartı getiriliyor. Bu düzenlemeyle olası usulsüzlüklerin önüne geçilmesi amaçlanıyor. Yetkili satıcıların kredi kartı ile yaptığı satışların, yenileme merkezine ait sanal POS cihazı üzerinden gerçekleştirilmesi gerekecek. Elektronik kimlik bilgisi bulunan kullanılmış ürünlerin yenilenebilmesi için e-Devlet’te yer alan “beyaz liste”de bulunması ve en az bir yıl öncesine ait veri, ses ya da kısa mesaj kullanım geçmişinin olması şartı aranacak.

Tüketiciye 14 gün cayma hakkı

Taslakla birlikte tüketicinin yenilenmiş ürünlerdeki hakları da genişletiliyor. Mesafeli satışlarda uygulanan 14 günlük cayma hakkının, mağaza içi satışlar dahil tüm satış yöntemlerinde geçerli olması planlanıyor. Buna göre tüketici, yenilenmiş ürün satın aldıktan sonra 14 gün içinde herhangi bir gerekçe göstermeden ve cezai şart ödemeden sözleşmeden dönebilecek.

İnsan beyni, hayatta kalmayı öncelik haline getiren bir yapıya sahiptir. Tehlikeli veya stresli bir durum yaşandığında, beyin bunu “önemli” olarak işaretler. Bu süreçte stres hormonları devreye girer ve anının daha güçlü kodlanmasını sağlar. Bu durum, gelecekte benzer bir tehditle karşılaşıldığında hızlı tepki verebilmek için kritik bir avantaj sunar.

Acı veren anıların kalıcılığında beynin iki önemli bölgesi öne çıkar: amigdala ve hipokampus.

Amigdala, duygusal tepkileri ve özellikle korku gibi yoğun duyguları işler.

Hipokampus ise anıların kaydedilmesi ve düzenlenmesinden sorumludur.

Travmatik bir olay sırasında amigdala aşırı aktif hale gelir ve hipokampusla birlikte çalışarak bu anıyı daha güçlü ve detaylı şekilde depolar. Bu yüzden acı veren anılar, sıradan anılara göre daha canlı hatırlanır.

Stresli anlarda vücut kortizol ve adrenalin gibi hormonlar salgılar. Bu hormonlar, beynin dikkatini artırır ve yaşanan olayın daha net kaydedilmesini sağlar. Ancak bu durum aynı zamanda anının zihinde tekrar tekrar canlanmasına da neden olabilir.

Acı veren anıların unutulmamasının bir diğer nedeni de beynin bu anıları sık sık tekrar etmesidir. Kişi bilinçli ya da bilinçsiz olarak olayı hatırladıkça, anı daha da pekişir. Bu durum bazen travma sonrası stres bozukluğu gibi psikolojik sorunlara yol açabilir.

Duyguları bastırmak yerine kabul etmek

Profesyonel destek almak

Meditasyon ve farkındalık çalışmaları yapmak

Anıyı yeniden çerçeveleyerek farklı bir bakış açısı geliştirmek

Paylaşılan ilk karede Dünya, Orion kapsülünün penceresinden görülürken ikinci fotoğrafta gezegenin tam küre görüntüsü yer aldı. NASA, görüntülerin translunar yörüngeye geçişin ardından elde edildiğini ve görevin ilk günlerinde çekildiğini açıkladı.

1 Nisan’da başlayan Artemis II görevi, 50 yılı aşkın aradan sonra gerçekleştirilen ilk insanlı Ay uçuşu olarak öne çıkıyor. Dört kişilik mürettebatın 6 Nisan’da Ay çevresindeki yakın geçişini tamamladığı ve dönüş yolculuğuna geçtiği bildirildi

Araştırmaya göre eski sevgiliye duyulan bağın yarı yarıya azalması ortalama 4 yıl, tamamen nötrleşmesi ve eski partnerin sıradan bir ‘tanıdık’ haline gelmesi ise yaklaşık 8 yıl sürüyor.

Kaygılı bağlanma stili: Bu bağlanma türüne sahip kişilerde duygusal bağlar daha yavaş çözülüyor.

Eski sevgiliyle iletişim: Mesajlaşmak, sosyal medyadan takip etmek veya ‘arkadaş kalmak’ süreci yıllarca uzatabiliyor.

Araştırma, duygusal bağların zamanla yavaş yavaş çözülmesi ve unutma sürecinin bireysel farklılıklara bağlı olduğunu ortaya koydu.

Daha önce yalnızca insansız uzay araçlarının görüntüleyebildiği alan, ilk kez insanlı bir görev sırasında bu kadar net biçimde kayda geçti. Paylaşılan görüntüler, Ay’ın yüzey yapısına ilişkin yeni ayrıntıları da ortaya koydu.

Ay’ın uzak yüzü farklı yapısıyla öne çıktı

Görevde yer alan astronotlardan Christina Koch, Ay’ın görünmeyen yüzünü “alıştığımızdan tamamen farklı, etkileyici bir manzara” sözleriyle tanımladı. Astronotlar, yüzey detaylarının Dünya’dan görülen kısımla belirgin biçimde ayrıştığını aktardı.

Orion kapsülünden paylaşılan görüntülerde, yolculuğun ilk bölümünde merkezde görülen Dünya’nın, Ay’a yaklaşıldıkça yerini giderek büyüyen gri-beyaz yüzeye bıraktığı görüldü. Mürettebat, her saat geçtikçe Ay’ın boyutunun gözle fark edilir biçimde arttığını belirtti.

Yakın geçiş manevrası hazırlanıyor

Görevin en kritik aşamalarından biri olan Ay’a yakın geçiş manevrasının kısa süre içinde yapılması planlanıyor. Mürettebatın yolculuğun büyük bölümünü tamamladığı bildirildi.

Görev sırasında yalnızca Ay görüntüleri değil, Dünya’nın hilal şeklinde görüldüğü kareler ile astronotların uzaydaki günlük yaşamına dair görüntüler de paylaşıldı. Orion’un dışına yerleştirilen kameralar sayesinde uzay aracının hem Ay hem de Dünya ile aynı karede yer aldığı görüntüler elde edildi.

Kabin içinden kaydedilen görüntülerde ise yansımayı önlemek amacıyla ışıkların kapatıldığı, astronotların sessizce uzayı izlediği anlar öne çıktı. Bu görüntüler, insanlığın yarım yüzyılı aşkın sürenin ardından derin uzaydaki yeni yolculuğuna görsel tanıklık sundu.

Şirketten yapılan açıklamaya göre, Tiktok, geçen yıl dördüncü çeyrekte dünya genelinde topluluk kurallarını ihlal ettiği belirlenen 175 milyon 302 bin 85 videoyu platformundan kaldırdı.

İçerik denetim teknolojileriyle dikkati çeken TikTok, ihlal içeren içeriklerin neredeyse tamamını (yüzde 99,1) kullanıcı bildirimi olmadan tespit etti. İçeriklerin yüzde 93,4'ü 24 saat içinde platformdan kaldırıldı.

Türkiye özelinde TikTok, ekim-aralık döneminde toplam 3 milyon 20 bin 841 videoyu topluluk kurallarını ihlal gerekçesiyle yayından kaldırdı. Türkiye'deki içeriklerin tamamına yakını (yüzde 99,9) proaktif olarak tespit edilirken, yüzde 98,4'ü 24 saat içinde platformdan kaldırıldı.

Platformun yaş sınırlamalarına uyumunu sağlamak amacıyla kullanıcı bazlı kontroller artırılmaya devam ediliyor. Bu kapsamda 13 yaş altı olduğu tespit edilen 23 milyon 875 bin 879 hesap topluluk kurallarına aykırı olduğu gerekçesiyle silindi.

Canlı yayınlarda da içerik denetim sistemlerini kullanan şirket, topluluk kurallarını ihlal ettiği tespit edilen 42 milyondan fazla canlı yayını sonlandırdı.

Temmuz-eylül döneminde reklam politikalarına aykırı hareket eden reklamverenlere yönelik denetimler kapsamında da 13 milyonun üzerindeki reklam, politikaların ihlal edilmesi nedeniyle platformdan kaldırıldı. İhlallerin büyük çoğunluğu, doğrudan hesap düzeyinde alınan aksiyonların sonucunda gerçekleşti.

İki yıllık program, ODTÜ’nün akademik temeli ile Yandex Türkiye’nin uygulamalı yapay zekâ uzmanlığını bir araya getiriyor. Öğrenciler; makine öğrenimi, bilgisayarlı görü, robotik, doğal dil işleme (NLP) ve veri analitiği alanlarında dersler alırken, Yandex’in seçmeli dersleri ile büyük dil modelleri ve MLOps uygulamalarına odaklanıyor.

Program katılımcılarına ayrıca aylık burs, büyük ölçekli deneyler için bulut bilişim kaynakları ve araştırmaların uluslararası konferanslarda sunulması için fon ve seyahat desteği sağlanıyor.

Yandex Arama Uluslararası CEO’su ve Yandex Türkiye Genel Müdürü Alexander Popovskiy, “Yapay zekâ uzmanlarına talep nitelikli yetenek arzından hızlı artıyor. ODTÜ’nün akademik altyapısı ile Yandex Türkiye’nin uygulamalı deneyimini birleştirerek öğrencilerin teknik açıdan ileri düzeyde ve küresel ölçekte çözümler geliştirmelerini sağlıyoruz” dedi.

ODTÜ Rektörü Prof. Dr. Ahmet Yozgatlıgil ise, programın müfredatının sürekli güncellendiğini ve mezunların yalnızca diploma değil, gerçek veri setleriyle deneyim kazanacağını vurguladı. Mezunlar, Türkiye’nin bir sonraki teknolojik atılımına liderlik edebilecek beceriler edinecek.

Derslerin yanı sıra öğrenciler, Yandex ve ODTÜ tarafından düzenlenen etkinliklere katılıyor. Bu dönemin öğrencileri, Yandex Cup’ın uluslararası finallerine katılarak Apple, Huawei ve Türkiye’nin önde gelen teknoloji şirketlerinden mühendislerle network oluşturma fırsatı buldu

Şirket, iOS 18.7.7 ve iPadOS 18.7.7 güncellemelerinin çok daha geniş bir cihaz yelpazesine erişilebilirliğini genişletti ve yazılımın DarkSword olarak bilinen bir siber saldırı yöntemine karşı kritik korumalar içerdiği konusunda uyardı.

Apple, bunun web tabanlı saldırılar olarak tanımladığı saldırılara karşı korunmasını sağladığını söyledi.

İlk olarak 2025 yılında tespit edilen DarkSword, savunmasız Apple cihazlarını hedef almak ve gizlice kötü amaçlı yazılım yüklemek üzere tasarlanmıştı.

Güvenlik araştırmacıları, saldırının, kullanıcının gizlice kötü amaçlı kodla enfekte edilmiş meşru bir web sitesini ziyaret etmesiyle tetiklendiğini açıklamıştı.

Etkinleştirildikten sonra, kötü amaçlı yazılım, bilgisayar korsanlarının bir cihaza uzun süreli erişim sağlamasına ve hassas bilgileri çalmasına olanak tanıyan gizli "arka kapılar" yükleyebiliyor.

Özellikle gazeteciler, aktivistler veya hassas bilgilerle ilgilenenler gibi bu tür saldırıların hedefi olabilecekleri belirtilirken Google'ın Tehdit İstihbarat Grubu ve Lookout dahil olmak üzere siber güvenlik firmaları, DarkSword'un Temmuz 2025'ten bu yana Suudi Arabistan, Türkiye, Malezya ve Ukrayna'daki kullanıcıları hedef alan saldırılarda kullanıldığını açıklamıştı.

Ekip, bunun iPhone'larda ve Safari tarayıcısında bulunan çeşitli gizli güvenlik açıklarından yararlandığını tespit etti. Ele geçirilebilen bilgiler arasında kısa mesajlar, arama geçmişi, kişiler, fotoğraflar, e-postalar, şifreler, konum verileri, internet tarama geçmişi ve hatta iCloud'da depolanan dosyalar yer alıyor.

Uzmanlar hackerların ayrıca WhatsApp ve Telegram gibi uygulamalardan gelen mesajlara da erişebildiğini öne sürdü.

Fırlatmanın ardından yörüngeye yerleşen Orion kapsülündeki 4 kişilik mürettebatın, Ay'ın etrafında tur atarak yaklaşık 10 gün sürecek bir yolculuk gerçekleştirmesi planlanıyor. Görevde; Amerikalı astronotlar Reid Wiseman, Victor Glover, Christina Hammock Koch ve Kanadalı astronot Jeremy Hansen yer alıyor. Mürettebat, Ay yüzeyine inmeyecek ancak yörüngede derin uzay koşullarını ve yaşam destek sistemlerini test ettikten sonra Dünya'ya dönecek.

Artemis 2 görevi, 1972 yılında gerçekleştirilen Apollo 17 misyonundan bu yana Ay'ın çevresine yapılan ilk insanlı uçuş olma özelliğini taşıyor. 54 yıl aradan sonra başlayan bu yolculuğun, NASA'nın Ay'da kalıcı bir üs kurma ve gelecekteki insanlı Mars görevlerine zemin hazırlama hedeflerinin en önemli aşamalarından biri olduğu belirtiliyor.

Türkiye’nin tam bağımsızlık vizyonu ve Milli Teknoloji Hamlesi doğrultusunda 2022 yılında hayata geçirilen program, TEKNOFEST teknoloji yarışmalarına başvuran takım ve üyelerine özel olarak kurgulandı. Program; yüksek potansiyel taşıyan projelerin sürdürülebilir girişimlere dönüşmesini, küresel pazarda rekabet gücü elde etmesini ve hızlı bir şekilde ölçeklenmesini hedefliyor.

Girişimlerin büyümesini hızlandıran kapsamlı destek ekosistemi

2022 yılından bu yana 50 mezun girişime toplamda 13 milyon TL maddi destek sağlayan TEKNOFEST Girişim Programı, bu yıl da girişimcilerin operasyonel ve stratejik ihtiyaçlarını kapsayan 11 farklı destek paketi sunuyor. Program kapsamında; iş modeli geliştirme, finansal planlama ve pazar analizi gibi alanlarda kapsamlı eğitimlerin yanı sıra uzmanlardan birebir mentorluk, İstanbul’un her iki yakasında konumlanan T3 Girişim Merkezlerinde ofis kullanımı, yatırımcı görüşmeleri ve iş birliği toplantıları, Take Off Girişim Zirvesi’ne katılım imkânı ile güçlü bir ağ ve görünürlük desteği sağlanıyor. Ayrıca girişimler, yatırımcılar ve sektör profesyonelleri karşısına çıkabilecekleri TEKNOFEST Girişim Gösteri Günü’nde projelerini sunma fırsatı elde ediyor.

Girişim aşamalarına özel finansman desteği

Programın yeni döneminde ise girişimlerin aşamalarına göre özelleştirilmiş finansal destekler dikkat çekiyor; Ön Kuluçka kapsamında programı başarıyla tamamlayan ekiplere 100 bin TL’ye kadar malzeme desteği sağlanırken, Ön Kuluçka sürecinde veya sonrasında şirketleşen girişimlere 500 bin TL yatırım imkanı sunuluyor. Hızlandırma aşamasını başarıyla tamamlayan girişimler ise 1 milyon TL yatırım desteğinden faydalanabiliyor.

Teknoloji dünyasında yerini almak ve projesini geleceğe taşımak isteyen girişimciler için başvuru tarihi 27 Nisan’da sona erecek. Adaylar, başvurularını ise https://mth.tc/TGP2026 adresi üzerinden gerçekleştirebilecek.

Uzmanlar, özellikle “eğitici” olarak sunulan birçok yapay zeka içerikli videonun yeterli niteliğe sahip olmadığını ve çocuklara yönelik içeriklerin düşük kaliteyle seri üretildiğini belirtti. Mektupta ayrıca, YouTube’da yapay zeka kullanarak içerik üretip küçük yaştaki izleyiciler üzerinden gelir elde etmeye çalışan içerik üreticilerinin artışına dikkat çekildi.

Uzmanlar, “AI slop” olarak adlandırılan düşük kaliteli yapay zeka içeriklerinin çocukların dikkat süresi üzerinde olumsuz etkiler yaratabileceğini ve gerçek ile kurgu arasındaki farkı ayırt etme becerilerini zayıflatabileceğini vurguladı.

Ayrıca, ekran başında geçirilen sürenin artmasının, çocukların duygusal ve sosyal gelişimi için kritik olan gerçek dünya aktivitelerinin yerini aldığı ifade edildi.

Mektupta, “Yapay zeka içeriklerinin çocuklar üzerindeki etkileri hakkında bilmediğimiz çok şey var. YouTube, faydalarını ortaya koyan bir araştırma olmadan bu içerikleri öne çıkararak kontrolsüz bir deneyin parçası haline geliyor” ifadelerine yer verildi.

Mektuba, sosyal psikolog Jonathan Haidt’in yanı sıra Fairplay ve National Alliance to Advance Adolescent Health gibi çocuk hakları kuruluşları imza attı. American Federation of Teachers ve çeşitli okullar da çağrıya destek verdi.

Google ise konuya ilişkin yorum talebine henüz yanıt vermedi.

YouTube’da özellikle küçük çocuklara yönelik yapay zeka üretimi videoların popülaritesi hızla artıyor. Bazı içerik üreticileri, bu tür videoları yapay zeka sistemleriyle daha hızlı ve düşük maliyetle üretmenin yollarını paylaşarak bu alanda yeni bir iş modeli oluşturuyor.

YouTube CEO’su Neal Mohan, Ocak ayında yaptığı açıklamada “düşük kaliteli yapay zeka içeriklerini yönetmenin” ve platformun kullanıcılar için güvenli kalmasını sağlamanın 2026 yılı öncelikleri arasında olduğunu belirtmişti. Ancak şirket, tüm yapay zeka içeriklerinin düşük kaliteli olmadığını ve doğru kullanıldığında olumlu sonuçlar doğurabileceğini savunuyor.

YouTube, içerik üreticilerinden “değiştirilmiş ve sentetik içerikleri” etiketlemelerini talep ediyor ve düşük kaliteli içeriklerin cezalandırılmasına yönelik politikalar uyguladığını belirtiyor. Ancak uzmanlar, bu etiketlerin hedef kitlenin önemli bir bölümünü oluşturan okuma yazma bilmeyen küçük çocuklar tarafından anlaşılmasının mümkün olmadığını ifade ediyor.

Google’ın mart ayında, çocuklara yönelik YouTube içerikleri üreten yapay zeka animasyon stüdyosu Animaj’a yatırım yaptığını duyurması da tartışmaları artırdı. Şirket yetkilileri bu yatırımı “geleceğin bir modeli” olarak tanımlarken, çocuk güvenliği savunucuları bu yaklaşımı eleştirdi.

Uzmanlar, özellikle bebekler ve küçük çocukların ekran süresine maruz kalmaması gerektiğini vurgulayarak, YouTube’a çocuklara yönelik yapay zeka video üretimine yapılan tüm yatırımları durdurma çağrısı yaptı.

Mektup, YouTube’un işleyişine yönelik dış baskıların arttığı bir dönemde geldi. Mart ayında görülen bir davada jüri, sosyal medya bağımlılığıyla ilgili olarak Google ve Meta’nın bir kullanıcıya zarar vermekten sorumlu olduğuna hükmetti.

Her iki şirket karara itiraz edeceklerini açıklarken, tüketici savunucuları ve yasa yapıcılar platformların özellikle içerik algoritmaları gibi temel işleyiş unsurlarında değişikliğe gitmesi için baskı yapmayı sürdürüyor.

Ay'ın yörüngesinde 10 günlük bir uçuş gerçekleştirecek Orion kapsülünü taşıyan roket bu gece TSİ 01:24'te Florida'daki Kennedy Uzay Merkezi'nden fırlatılacak.

Independet Türkçe'de yer alan habere göre Artemis II görevi kapsamında NASA astronotları Christina Koch, Victor Glover ve Reid Wiseman ile Kanadalı Jeremy Hansen, Ay'ın etrafında dolaşarak Dünya'ya dönecek. Bu uçuş, 1972'deki son Apollo görevinden bu yana insanların Dünya yörüngesinin ötesine yapacağı ilk seyahat olacak.

Artemis II, aynı zamanda insanlığın bugüne kadarki en uzak uzay yolculuğu olarak kayda geçecek. Mürettebat, Ay çevresindeki rota boyunca Dünya'dan 406.000 kilometre uzağa kadar gidecek. Bu mesafe, 1970'teki sorunlu Apollo 13 görevinin rekorunu da aşacak.

Görev sırasında Orion kapsülünün yaşam destek sistemleri, iletişim altyapısı ve uçuş kontrolleri kapsamlı şekilde test edilecek. Astronotlar, kalkıştan birkaç saat sonra uzay aracının manuel kontrolünü devralarak yönlendirme ve manevra kabiliyetini de deneyecek.

Hava koşullarının fırlatma için büyük ölçüde elverişli olduğu belirtilirken, olumsuz bir durumda NASA'nın 6 Nisan'a kadar her gün yeni deneme yapma imkanı bulunuyor. Görev, daha önce teknik sorunlar ve bir hidrojen sızıntısı sebebiyle ertelenmişti.

Artemis II, NASA'nın Ay'ın güney kutbunda uzun vadeli insan varlığı hedefleyen milyarlarca dolarlık Artemis programının ilk önemli insanlı görevi olarak görülüyor. Ajans, 2028'e kadar astronotları Ay yüzeyine indirmeyi amaçlıyor ve bu hedef, Çin'in planladığı ilk insanlı Ay inişinden önce gerçekleşmesi beklenen stratejik bir yarış niteliği taşıyor.

İstanbul Medipol Üniversitesi Mühendislik ve Doğa Bilimleri Fakültesi Dekanı Prof. Dr. Hüseyin Arslan, 5G'nin sadece bir haberleşme hızı artışı değil, özellikle 'dikey sektörler' için tarımdan sağlığa, ulaşımdan bankacılığa kadar tüm dikey sektörleri dönüştürecek bir "nesnelerin haberleşmesi" devrimi olduğunu ifade etti. Vatandaşların önemli endişelerinden biri olan sağlık risklerinin önceki teknolojilerden farklı olmadığını belirten Arslan, asıl kritik noktanın veri güvenliği ve yerli teknoloji üretimi olduğunu ifade ederek Türkiye'nin 6G vizyonu için bugünden atması gereken stratejik adımlara dikkat çekti.

"5G'nin sağlığa etkisi şu anda kullandığımız 4.5G'den farklı olmayacak, insanlarımız endişe etmesin"

İstanbul Medipol Üniversitesi Mühendislik ve Doğa Bilimleri Fakültesi Dekanı Prof. Dr. Hüseyin Arslan, vatandaşların 5G teknolojisiyle ilgili özellikle sağlık endişelerinin yüksek olduğuna değinirken, konuya ilişkin şu açıklamalarda bulundu:
"5G bildiğiniz gibi Türkiye'ye geliyor, 1 Nisan itibarıyla operatörler 5G servisi verecek. Tabii halkımızda büyük bir heyecan var, büyük bir de merak var: 'Acaba bu 5G nedir, bize neler getirecek?' diye. En sık karşılaştığımız sorulardan bir tanesi ve endişelerden bir tanesi '5G sağlığımıza etki edecek mi?'. Tabii 5G ile beraber yeni frekanslar da devreye giriyor; hem daha geniş frekanslar, bantlar ve hem de daha yeni frekanslar kullanılacak. Burada da bir endişe oluşuyor, 'Acaba bu yeni frekanslar, 5G ile beraber gelen frekanslar sağlığa bir zarar veriyor mu?' diye. Kısaca şöyle söyleyebilirim: 5G'nin sağlığa etkisi 4.5G'den, şu anda kullandığımız 4.5G'den ya da daha önce kullandığımız 3G ve 2G'den çok daha farklı olmayacak, insanlarımız bu konuda çok endişe etmesin. Tabii 5G ile beraber daha fazla alanda daha çok baz istasyonu görmeye başlayacağız. Şunu rahatlıkla söyleyebilirim, aslında 2G ve 3G, 5G'ye göre daha güçlü sinyal yayıyor. Eğer endişe edeceksek onlardan endişe etmemiz lazım, onları da zaten yıllardan beri kullanıyoruz. Şu ana kadar kesinleşmiş, net bir zararını görmedik. Bu baz istasyonlarında ve cep telefonlarında yayılan sinyal güçleri ve radyasyonlar öyle çok güçlü ve sağlığa etki edecek sinyaller değil."

"5G ile birlikte kişiler haberleşmeyecek, nesneler haberleşecek"

5G'nin önceki nesillere göre çok ciddi yenilikler getirecek bir teknoloji olduğunu aktaran Arslan, tarımdan sağlığa pek çok sektörde 5G ile kapsamlı ilerlemeler kaydedileceğini ifade etti. Prof. Dr. Arslan, 5G'nin özellikle dikey sektörlere yansıyacak etkilerinden şu şekilde bahsetti:
"5G'yi hem dikey sektörlere hem de normal kullanıcılara çok büyük avantajlar sağlayacak ve hayatımızı daha da iyileştirecek bir teknoloji diye düşünebiliriz. Zaten 5G'nin temel amacı da bu; tarım, sağlık, eğitim, ulaşım ya da elektrik ve su altyapıları gibi pek çok noktayı daha akıllı yapacak, daha dijitalleşecek ve daha verimli hale getirecek bir teknoloji. Veri hızında da tabii ki 5G ile beraber bilgiyi bir noktadan bir noktaya çok daha hızlı şekilde taşıyabileceğiz. Bu noktada aslında bireyler de hem kapasite, hem kapsam hem de veri hızı anlamında 5G'nin nimetlerinden faydalanacaklar. Burada kişiler haberleşmeyecek, nesneler haberleşecek. Örneğin bir aracın içindeki cihazlar kendi içlerinde, başka araçlarla ya da etraftaki yayalarla haberleşebilecek. Bununla beraber "self-driving car" dediğimiz, kendi kendini süren araçlar da olacak. 5G cihazların ve nesnelerin internete bağlandığı, "nesnelerin interneti" konseptinin gelişmesine imkan sağlayacak. Bunu sadece tarımla ve otomotiv sektörüyle kısıtlamak doğru değil; bankacılık da dahil olmak üzere bildiğimiz bütün sektörlere etki edebilecek ve bunların hepsini dijitalleştirecek bir teknolojiden bahsediyoruz. Bu noktada aslında 5G'yi bir çığır açıcı bir teknoloji diye düşünebiliriz."

"5G ile ilgili en büyük endişem ilgili siber güvenlik ve veri güvenliği endişesi"

5G teknolojisinin getirdiği en büyük endişenin siber güvenlik ve veri sorunları olabileceğini belirten Prof. Dr. Arslan, "Türkiye'de çok büyük bir heyecan var, herkes heyecanla bekliyor. İnsanlar 5G ile beraber her şey değişeceğini düşünüyor olabilir ancak şu anda o değişimi sağlayacak yeterince veri yok elimizde. Elbette ülkemize 5G'nin gelmesi çok önemliydi ama biz hala 5G'nin nimetlerinden sadece Türkiye'de değil dünyada da tam anlamıyla faydalanabilmiş bir noktada değiliz. Benim 5G ile ilgili en büyük endişem ilgili siber güvenlik ve veri güvenliği endişesi. 5G ile beraber aslında her noktadan veri akışı daha da fazla artacak. Her şey veri üretecek; tarım, sağlık ya da insan vücudu veri üretecek ve internete bağlanacak. Tabii internete bağlanması çok iyi, beynimiz de dahil internete bağlanacak belli bir noktada. Bunların internete bağlanması her şeyi daha da geliştiriyor, iyileştiriyor ve otomatikleştiriyor; fakat internete bağladığımız her şeyde bir risk de var, benim için endişe verici kısım bu" şeklinde konuştu.

"Umuyorum ki 5G'ye geçişimiz yerli ve milli olur"

5G'de veri güvenliğinin sağlanması için yerli ve milli teknolojinin önemine dikkat çeken Arslan, "Aslında Türkiye'deki şebekelerin yüzde 80'i Çin menşeli firmalar tarafından sağlanıyor. Bu da tabii ki hem o firmalara hem o firmaların arkasındaki ülkelere çok ciddi bir şekilde avantajlar sağlayacak çünkü bu şebekelerin kontrolü tamamen onların elinde; operatörlerin çok fazla bir kontrolü yok. Bizim verilerimizin, kişilerin ve sektörlerin güvenliğini garantiye alabilmemiz için mutlaka ve mutlaka yerli üretime önem vermemiz lazım, yerli teknolojiye önem vermemiz lazım. İnşallah umuyorum ki 5G'ye geçişimiz sadece yerli değil aynı zamanda milli olur, 5G'ye geçişimiz güvenli olur" dedi.

"6G'yi bugünden geliştirmemiz lazım ki 10 yıl sonra yerli ve milli bir şekilde bizim olsun"

Dünyada yakın gelecekte 6G teknolojisine geçileceğini aktaran Arslan, Türkiye'de de bu teknolojinin güvenli bir şekilde sağlanabilmesi için yerli ve milli çalışmaların önem taşıdığını söyleyerek şu ifadeleri kullandı:
"Biz 5G'de aslında bir nevi geç kaldık; 5G'yi konuşmaya, düşünmeye ve bununla alakalı çalışmalara 15 yıl önce başlamamız gerekiyordu. Şu anda ne yapabiliriz? Büyük bir ihtimalle 10 yıl sonra 6G gelecek ve 6G kullanılmaya başlanacak. 6G, 5G'nin de çok daha ötesinde ve çok daha fazla yeni hizmetler veren; sadece haberleşme değil radar sistemleriyle ilgili algılamayı da sağlayan bir noktada olacak. Bir taraftan karasal network'ler, uzaydaki network'ler, uydular, alçak irtifa platformları gibi daha kapsamlı, daha geniş ve kabiliyetli bir network geliyor 5-6 yıl sonra dünyaya, 10 yıl sonra da büyük ihtimalle Türkiye'ye. Bu konuda aslında Türkiye olarak geç kalmış değiliz. 5G'de yaptığımız hatayı tekrarlamamak için bütün kurumlarımız ve üniversitelerimizle beraber 6G'ye dört koldan sarılmamız lazım. Bu teknolojiyi geliştirmemiz lazım ki 10 yıl sonra yerli ve milli bir şekilde '6G bizim, 6G güvenli ve 6G ile ilgili hiç bir endişemiz yok' diyebilelim."

Hayatını kaybeden gencin telefon kayıtlarında, ChatGPT üzerinden gece saatlerinde intiharla ilgili ayrıntılı sorular yönelttiği tespit edildi.

İngiliz Ulaştırma Polisi’nden bir yetkili, konuşmaları “son derece sarsıcı” olarak nitelendirerek, gencin özellikle “spesifik yöntemler” hakkında bilgi istediğini söyledi.

Soruşturma bulgularına göre genç, sistemdeki güvenlik önlemlerini “araştırma amacıyla soruyorum” diyerek aşmayı başardı.

Gencin ailesi, çocuklarının ruhsal durumuna dair herhangi bir belirti fark etmediklerini ifade etti.

Olay günü ailesine işe gideceğini söyleyen genç, daha sonra tren hattında raylara atladı. Telefonunda ailesi ve arkadaşları için yazılmış 14 veda mesajı bulundu.

Polis, gencin geçmişte okulda yaşadığı zorbalık ve bir arkadaşının ölümünün psikolojik etkilerinin intiharında rol oynamış olabileceğini düşünüyor.

Kadın üreme sistemini taklit eden deney ortamında yapılan incelemelerde, sperm hücrelerinin hareket kabiliyetinde belirgin bir değişiklik gözlenmedi. Ancak en kritik fark, spermlerin hedefe ulaşmak için doğru yönü bulmakta zorlanması oldu.

Araştırmaya göre, mikro yerçekimi ortamında spermler adeta “yönünü kaybediyor” ve bu durum döllenme ihtimalini doğrudan etkiliyor.

Bilim insanları, yerçekiminin spermlerin doğru yönde ilerlemesinde önemli bir rol oynadığını vurguluyor. Mikro yerçekimi altında ise hedefe ulaşabilen sperm sayısının ciddi şekilde azaldığı tespit edildi.

Bu durumun sonucunda döllenme başarısının yaklaşık yüzde 30 oranında düştüğü kaydedildi.

Araştırmada dikkat çeken bir diğer bulgu ise embriyo kalitesiyle ilgili oldu. Yumurtaya ulaşabilen spermler başlangıçta daha kaliteli embriyolar oluşturuyor gibi görünse de bu etkinin kısa sürede tersine döndüğü belirtildi.

Uzun süreli mikro yerçekimi maruziyetinin embriyo gelişimini olumsuz etkilediği ifade edildi.

Çalışmada ayrıca progesteron hormonunun, spermlerin yön bulma becerisini kısmen iyileştirebildiği gözlemlendi. Ancak bu etkinin sınırlı olduğu ve sorunun tamamen çözülmesi için yeterli olmadığı vurgulandı.

Elde edilen bulgular, özellikle Ay ve Mars gibi gök cisimlerinde kurulması planlanan insan yerleşimleri açısından kritik bir engel olarak değerlendiriliyor.

Bilim insanları, uzayda sağlıklı ve sürdürülebilir bir üreme sürecinin mümkün olup olmadığını netleştirmek için daha fazla araştırmaya ihtiyaç olduğunu belirtiyor.

Yeni teknolojiyle birlikte internet hızının önemli ölçüde artması beklenirken, kullanıcıların bu hizmetten yararlanabilmesi için bazı teknik şartları yerine getirmesi gerekiyor. Uzmanlar, yalnızca 5G uyumlu cihazın yeterli olmadığını, SIM kart ve operatör ayarlarının da doğru şekilde yapılandırılması gerektiğini vurguluyor.

5G’den yararlanabilmek için öncelikle uyumlu bir cep telefonu ve SIM karta sahip olmak gerekiyor. Mevcut 4.5G uyumlu SIM kartlar çoğunlukla 5G ile çalışabiliyor, ancak daha eski kartların güncellenmesi gerekiyor.

Bunun yanı sıra kullanıcıların, bağlı oldukları operatör üzerinden 5G hizmetini aktif hale getirmesi gerekiyor. Bu işlem SMS ya da mobil uygulamalar üzerinden yapılabiliyor.

Tüm teknik şartlar sağlandıktan sonra son adım, telefon ayarlarını değiştirmek oluyor.

iPhone kullanıcıları için:

Ayarlar → Hücresel → Hücresel Veri Seçenekleri → Ses ve Veri → “5G” seçeneği

Android kullanıcıları için:

Ayarlar → Mobil Ağlar → Tercih edilen ağ türü → “5G”

Bu adımlar tamamlandığında, kapsama alanı içinde olan kullanıcılar 5G hizmetinden yararlanabiliyor.

5G teknolojisi başlangıçta şehir merkezlerinde kullanılabilecek. Kapsama alanının zaman içinde genişletilmesi ve birkaç yıl içinde ülke geneline yayılması planlanıyor.

Türkiye’de yaklaşık 95 milyon cep telefonunun 32 milyonunun 5G uyumlu olduğu tahmin edilirken, bu sayının yeni teknolojiyle birlikte artması bekleniyor.

5G ile birlikte veri hızlarının gigabit seviyelerine ulaşması öngörülüyor. Bu da büyük dosyaların çok daha kısa sürede indirilebilmesi ve kalabalık alanlarda bağlantı sorunlarının azalması anlamına geliyor.

Ancak uzmanlar, yüksek hızın veri kullanımını da artırabileceğine dikkat çekerek kullanıcıların internet paketlerini buna göre planlaması gerektiğini belirtiyor.

Şirketin açıkladığı bu kilometre taşı, insansı robot teknolojilerinin prototip aşamasından çıkarak gerçek dünya senaryolarında geniş ölçekli ticari kullanıma geçişinde önemli bir dönüm noktası olarak değerlendiriliyor.

Üretim hızında dikkat çeken artış

Paylaşılan verilere göre, üretim sürecinde büyük bir ivme yakalandı. İlk 1.000 robot yaklaşık iki yılda üretilirken, 1.000’den 5.000’e ulaşmak bir yıl sürdü.

En dikkat çekici gelişme ise 5.000’den 10.000 adede yalnızca üç ayda ulaşılması oldu. Bu hızlı artış, şirketin üretim kapasitesinde ve tedarik zincirinde önemli bir olgunlaşma sağladığını ortaya koydu.

Robotlar sahada aktif görevde

Üretilen 10 bin robotun önemli bir bölümü halihazırda aktif olarak kullanılıyor.

AGIBOT’un insansı robotları; lojistik, perakende, konaklama ve eğitim gibi hizmet sektörlerinin yanı sıra endüstriyel üretim hatlarında da doğrudan iş süreçlerine dahil ediliyor.

Küresel pazarda büyüme hedefi

Merkezi Şangay’da bulunan şirket, faaliyetlerini küresel ölçekte genişletiyor.

AGIBOT; Avrupa, Kuzey Amerika, Japonya, Güney Kore, Güneydoğu Asya ve Orta Doğu pazarlarında da etkinliğini artırarak robotik alanındaki rekabette güçlü bir konum elde etmeyi hedefliyor.

Wikipedia'yı kontrol eden Wikimedia Vakfı'nda görevli gönüllüler tarafından paylaşılan bilgilerde ChatGPT benzeri yapay zeka botlarının kullanılmaması istendi. Doğruluk, kaynak ve güvenilirlik konusundaki endişeler öne sürüldü.

Wikipedia yöneticileri, yapay zekâ tarafından oluşturulan metinlerin, sohbet botlarının "halüsinasyonlar" olarak adlandırılan uydurma gerçekler, bozuk bağlantılar ve hiçbir yere götürmeyen referanslar gibi durumlara yatkın olması nedeniyle, doğrulanabilirlik ve tarafsızlık gibi sitenin temel ilkelerini sıklıkla ihlal ettiğini söyledi.

Alınan karara ek olarak editörlerin, makaleleri başka dillerden çevirmek veya küçük metin düzenlemeleri önermek gibi sınırlı şekillerde yapay zekâyı kullanabileceği de kaydedilirken her değişikliğin insan tarafından incelenmesi ve yeni bilgi eklenmemesi şartı da koşuldu.

Geçen yıl Wikipedia, editörler için yapay zekâ yazımının yaygın "ipuçlarını" vurgulayan kendi bot tespit yönergelerini oluşturmuştu.

Editörler, yanlış veya sahte alıntılar, aşırı kullanılan ifadeler ve klişeler, uzun açıklamalar ve ani stil geçişleri gibi kırmızı bayrakları tespit etmek üzere eğitiliyor.

Platforma entegre olan şirketlerin, müşteri ilişkileri ve ödeme süreçlerini OpenAI’ye devretme konusunda isteksiz davrandığı belirtiliyor. Bu durum, uygulamaların işlevselliğini sınırlayan unsurlar arasında yer alıyor.

Booking gibi bazı şirketler, ChatGPT üzerinden gelen trafiğin düşük kaldığını belirtirken, kullanıcıların doğrudan kendi platformlarını tercih etmeye devam ettiği ifade edildi.

ChatGPT uygulama platformunun, Apple’ın App Store modeliyle benzer bir yapı oluşturma hedefi taşıdığı ancak aynı zamanda teknoloji devleriyle rekabeti artırabileceği değerlendiriliyor. Apple’ın “mini uygulamalar” için aldığı komisyon kararı da bu alandaki rekabetin göstergeleri arasında yer alıyor.

OpenAI’nin bu platformla daha fazla kullanıcı çekmeyi ve yazılımını cihazlara entegre etmeyi hedeflediği belirtiliyor.

Uzmanlara göre kullanıcılar, yapay zeka tabanlı platformları henüz alışveriş ve ödeme işlemlerinde ana kanal olarak kullanmıyor. Yapılan araştırmalarda kullanıcıların önemli bir kısmının ödeme bilgilerini yapay zeka sistemleriyle paylaşma konusunda temkinli olduğu ortaya kondu.

Ayrıca kullanıcıların büyük çoğunluğunun alışveriş süreçlerinde sosyal medya, arama motorları ve doğrudan web siteleri gibi alternatif kanalları birlikte kullanmaya devam ettiği belirtiliyor.

Platforma uygulama geliştiren şirketler, onay süreçlerinin yavaşlığı, teknik hatalar ve veri eksikliği gibi sorunlara dikkat çekiyor. Geliştiriciler, uygulamaların performansına ilişkin yeterli analiz verisine ulaşamadıklarını ve kullanıcı etkileşimini ölçmekte zorlandıklarını ifade ediyor.

Ayrıca sistemde yaşanan teknik sorunların ve güncellemelerin yeterince şeffaf paylaşılmamasının geliştirme süreçlerini zorlaştırdığı belirtiliyor.

Teknoloji şirketlerinin yapay zeka yatırımlarını artırdığı bir dönemde, bu tür platformların beklenen getiriyi henüz sağlayamaması dikkat çekiyor. Analistler, yüksek maliyetli yapay zeka yatırımlarının şirketleri farklı alanlarda tasarruf önlemleri almaya yönlendirdiğini belirtiyor.

Uzmanlar, ChatGPT uygulama ekosisteminin henüz başlangıç aşamasında olduğunu ve geniş çaplı kullanımın zaman alabileceğini ifade ediyor. Geliştiriciler ise platformun potansiyeline rağmen beklenen büyümenin henüz gerçekleşmediğini vurguluyor.